Series: React Hook Form Lesson 10

useFormContext() — Nested komponentlarda form metodlaridan to'g'ridan-to'g'ri foydalanish

useFormContext hook'ining ishlashi, nested komponentlarda setValue va errors bilan ishlash, TypeScript tiplash hamda prop drilling'ga qarshi optimizatsiya.

10-dars

useFormContext() — Nested komponentlarda form metodlaridan foydalanish

useFormContext() — bu <FormProvider> ichida joylashgan har qanday ichki (nested) komponentdan ota formadagi metodlar (register, setValue, reset, trigger, getValues) va holatlarga (errors, isDirty, isSubmitting) to'g'ridan-to'g'ri ulanish imkonini beruvchi hook'dir.

U Prop Drilling muammosini butunlay bartaraf etadi: ota komponentdan bola komponentga har bir funksiyani qo'lda uzatib o'tirish shart emas — har bir bola komponent o'ziga kerakli vositalarni kontekstdan mustaqil oladi.


1. Qanday ishlaydi va nimaga e'tibor berish kerak?

  1. FormProvider ichida bo'lishi shart: Komponent albatta <FormProvider {...methods}> ichida render qilinayotgan bo'lishi shart. Aks holda kontekst topilmaydi va useFormContext() xatolik yuzaga keltiradi.

  2. TypeScript bilan qat'iy tiplash: useFormContext<FormType>() deb generic tip berilsa, TypeScript maydon nomlari (register, setValue) va xato xabarlarini to'liq tekshiradi va avtomatik to'ldirish (autocomplete) bilan ta'minlaydi.

  3. Render optimizatsiyasi: useFormContext() ham xuddi useForm() kabi ishlaydi: formState ichidagi qaysi maydonni o'qisangiz (masalan, errors.position), faqat o'sha maydon o'zgargandagina nested komponent qayta render bo'ladi.


2. Real misol: Nested komponentda useFormContext va setValue

Xodim ma'lumotlarini kiritish formasini ko'rib chiqamiz. Unda alohida bo'lim (DepartmentFields) bo'lib, foydalanuvchi bo'limni tanlaganda, unga mos standart lavozim avtomatik tarzda setValue orqali to'ldiriladi:

import {
  FormProvider,
  useForm,
  useFormContext,
  type SubmitHandler,
} from "react-hook-form";

type EmployeeFormValues = {
  fullName: string;
  department: "frontend" | "hr" | "ops";
  position: string;
};

// Nested component: FormProvider ichidagi istalgan chuqurlikda ishlayveradi
function DepartmentFields() {
  const {
    register,
    setValue,
    formState: { errors },
  } = useFormContext<EmployeeFormValues>();

  const handleDepartmentChange = (e: React.ChangeEvent<HTMLSelectElement>) => {
    const dept = e.target.value as EmployeeFormValues["department"];

    const defaultPositions: Record<EmployeeFormValues["department"], string> = {
      frontend: "Frontend Developer",
      hr: "HR Specialist",
      ops: "Operations Coordinator",
    };

    // Bo'lim o'zgarganda lavozimni avtomatik yangilash
    setValue("position", defaultPositions[dept], {
      shouldDirty: true,
      shouldValidate: true,
    });
  };

  return (
    <div style={{ marginTop: "1rem" }}>
      <div>
        <label htmlFor="department">Bo'lim</label>
        <select
          id="department"
          {...register("department", {
            onChange: handleDepartmentChange,
          })}
        >
          <option value="frontend">Frontend</option>
          <option value="hr">HR</option>
          <option value="ops">Operations</option>
        </select>
      </div>

      <div style={{ marginTop: "0.5rem" }}>
        <label htmlFor="position">Lavozim</label>
        <input
          id="position"
          {...register("position", { required: "Lavozim kiritish majburiy" })}
          placeholder="Masalan: Frontend Developer"
        />
        {errors.position && (
          <p style={{ color: "red" }}>{errors.position.message}</p>
        )}
      </div>
    </div>
  );
}

// Ota komponent
export function EmployeeForm() {
  const methods = useForm<EmployeeFormValues>({
    defaultValues: {
      fullName: "",
      department: "frontend",
      position: "Frontend Developer",
    },
  });

  const onSubmit: SubmitHandler<EmployeeFormValues> = (data) => {
    console.log("Xodim ma'lumotlari saqlandi:", data);
  };

  return (
    <FormProvider {...methods}>
      <form onSubmit={methods.handleSubmit(onSubmit)}>
        <div>
          <label htmlFor="fullName">Xodim ismi</label>
          <input
            id="fullName"
            {...methods.register("fullName", { required: "Ism majburiy" })}
            placeholder="Muhammadjon"
          />
          {methods.formState.errors.fullName && (
            <p style={{ color: "red" }}>
              {methods.formState.errors.fullName.message}
            </p>
          )}
        </div>

        {/* Nested komponent */}
        <DepartmentFields />

        <button type="submit" style={{ marginTop: "1rem" }}>
          Saqlash
        </button>
      </form>
    </FormProvider>
  );
}

3. useFormContext vs Prop uzatish — qachon qaysi biri?

Yondashuv Qachon tanlash kerak? Afzalligi
useFormContext() Ko'p bosqichli sahifalar, chuqur joylashgan katta modullar (ProfileTab, AddressSection, PaymentStep) Prop drilling yo'q, ota komponent kodi juda toza va ixcham bo'ladi.
Prop uzatish (control + name) Barcha formalarda qayta ishlatiladigan universal UI komponentlar (TextInput, Datepicker, Checkbox) Komponent aniq bitta formaga bog'lanib qolmaydi, mustaqil va qayta ishlatiluvchan bo'ladi.