Form Arxitekturasi — Form komponentlarini to'g'ri tashkil qilish va ajratish
Feature-based papkalar strukturasi, UI va submit logikasini ajratish, tiplar va boshlang'ich qiymatlarni modulli boshqarish hamda qayta ishlatiluvchi formalar.
11-dars
Basic Form Architecture — Form komponentlarini tashkil qilish
Katta va uzoq muddatli dasturiy ilovalarda formalar shunchaki bitta <form> tegi va bir nechta inputlardan iborat bo'lmaydi. Ular TypeScript tiplari, validatsiya sxemalari, UI komponentlar, xatoliklarni qayta ishlash hamda API so'rovlari (Axios yoki TanStack Query) bilan chambarchas bog'langan bo'ladi.
Bularning barchasini bitta sahifa yoki bitta komponent ichiga tiqishtirish kodni o'qish, sinovdan o'tkazish (testing) va kelajakda kengaytirishni qiyinlashtiradi. To'g'ri arxitekturaviy yondashuv bu muammoni to'liq hal qiladi.
1. Asosiy arxitekturaviy tamoyillar
-
Feature bo'yicha guruhlash (Feature-based structure): Forma qaysi biznes sohasiga tegishli bo'lsa (
auth,projects,users,finance), o'sha feature papkasida joylashsin. Sahifalar (routes/yokipages/) esa faqat tayyor formani import qilib chaqirishi kerak. -
UI va Submit logikasini ajratish (Separation of Concerns): Forma komponenti ichida to'g'ridan-to'g'ri
fetchyokiapiClient.postchaqiruvlarini qotirib (hardcode qilib) qo'ymaslik tavsiya etiladi.onSubmitfunksiyasini prop sifatida tashqaridan qabul qilish formani universal qiladi — masalan, bittaProjectFormkomponentini ham "Yangi loyiha yaratish" sahifasida, ham "Loyihani tahrirlash" modalida qayta ishlatish mumkin bo'ladi. -
Tiplar va standart qiymatlarni alohida saqlash: Formaning TypeScript interfeyslari (
*.types.ts) va standart boshlang'ich qiymatlarini (*.defaults.ts) alohida fayllarda tutish kod bazasida bir xillik va tartibni ta'minlaydi.
2. Tavsiya etiladigan papka tuzilmasi (Feature-based)
src/
└── features/
└── projects/
├── components/
│ └── ProjectForm.tsx # Faqat UI, register va form holati
├── types/
│ └── project-form.types.ts # Formaning TypeScript tiplari
├── utils/
│ └── project-form.defaults.ts # defaultValues va standart konstantalar
└── index.ts # Tashqi foydalanish uchun toza eksportlar
3. Real misol: Qayta ishlatiluvchi ProjectForm
Keling, yuqoridagi tuzilma asosida to'liq loyiha shaklini quramiz:
1-qadam: Tiplar (project-form.types.ts)
export type ProjectFormValues = {
name: string;
description: string;
isPublic: boolean;
};
2-qadam: Boshlang'ich qiymatlar (project-form.defaults.ts)
import type { ProjectFormValues } from "../types/project-form.types";
export const DEFAULT_PROJECT_VALUES: ProjectFormValues = {
name: "",
description: "",
isPublic: false,
};
3-qadam: Forma komponenti (ProjectForm.tsx)
Forma o'zida API so'rovini saqlamaydi, balki onSubmit callback'ini qabul qiladi:
import { useForm, type SubmitHandler } from "react-hook-form";
import type { ProjectFormValues } from "../types/project-form.types";
import { DEFAULT_PROJECT_VALUES } from "../utils/project-form.defaults";
type ProjectFormProps = {
initialValues?: Partial<ProjectFormValues>;
submitLabel: string;
onSubmit: SubmitHandler<ProjectFormValues>;
};
export function ProjectForm({
initialValues,
submitLabel,
onSubmit,
}: ProjectFormProps) {
const {
register,
handleSubmit,
formState: { errors, isSubmitting, isDirty },
} = useForm<ProjectFormValues>({
defaultValues: {
...DEFAULT_PROJECT_VALUES,
...initialValues,
},
});
return (
<form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate>
<div>
<label htmlFor="name">Loyiha nomi</label>
<input
id="name"
{...register("name", { required: "Loyiha nomi kiritilishi shart" })}
placeholder="Loyiha nomini kiriting"
/>
{errors.name && <p style={{ color: "red" }}>{errors.name.message}</p>}
</div>
<div style={{ marginTop: "1rem" }}>
<label htmlFor="description">Tavsif</label>
<textarea
id="description"
{...register("description")}
placeholder="Loyiha haqida qisqacha ma'lumot..."
/>
</div>
<div style={{ marginTop: "1rem" }}>
<label>
<input type="checkbox" {...register("isPublic")} />
Ommaga ochiq loyiha (Public)
</label>
</div>
<button
type="submit"
disabled={isSubmitting || !isDirty}
style={{ marginTop: "1.5rem" }}
>
{isSubmitting ? "Saqlanmoqda..." : submitLabel}
</button>
</form>
);
}
4-qadam: Sahifada ishlatish (src/routes/projects/new.tsx)
Sahifa faqat biznes mantiq va backendga so'rov yuborish bilan shug'ullanadi:
import { ProjectForm } from "@/features/projects/components/ProjectForm";
import type { ProjectFormValues } from "@/features/projects/types/project-form.types";
export function NewProjectPage() {
const handleCreate = async (values: ProjectFormValues) => {
// API so'rov yuborish
const response = await fetch("/api/projects", {
method: "POST",
headers: { "Content-Type": "application/json" },
body: JSON.stringify(values),
});
if (!response.ok) {
alert("Xatolik yuz berdi");
return;
}
console.log("Loyiha muvaffaqiyatli yaratildi");
};
return (
<section>
<h1>Yangi loyiha yaratish</h1>
<ProjectForm submitLabel="Yaratish" onSubmit={handleCreate} />
</section>
);
}
4. Qisqa xulosa
- Kichik, bir martalik formalarni bitta faylda yozish mumkin.
- Biroq professional loyihalarda tiplar (
types.ts), boshlang'ich qiymatlar (defaults.ts), UI forma komponenti va API so'rovlari ajratilsa:- Kod ancha tartibli va o'qilishi oson bo'ladi;
- Bitta formani yaratish va tahrirlashda osonlikcha qayta ishlatish (reusable) mumkin;
- Unit va integratsion testlarni yozish yengillashadi.