Seriya: React Hook Form Dars 9

FormProvider va useFormContext — Katta formalarda Context yaratish

FormProvider va useFormContext yordamida prop drilling muammosini hal qilish, murakkab va ko'p bosqichli formalarni modulli komponentlarga ajratish.

9-dars

FormProvider — Form context yaratish

Katta va murakkab formalarda (masalan, ko'p bosqichli ro'yxatdan o'tish anketa-wizard'lari, tab'larga bo'lingan profil sozlamalari yoki o'nlab maydonli checkout sahifalarida) barcha kod bitta fayl ichiga yozilsa, komponent o'qib bo'lmas darajada kattalashib ketadi.

Uni kichik bo'laklarga (sub-komponentlarga) ajratganda esa har bir bola komponentga register, errors, control kabi prop'larni qo'lma-qo'l uzatib chiqish (Prop Drilling) kodni noqulay va chalkash qilib qo'yadi.

FormProvider — bu React'ning Context API mexanizmiga asoslangan maxsus wrapper komponent bo'lib, useForm() qaytargan barcha metod va holatlarni daraxtning istalgan chuqurligidagi bola komponentlarga prop'larsiz to'g'ridan-to'g'ri ulashish imkonini beradi.


1. Ishlash mexanizmi

  1. Ota komponentda: Formaning barcha metodlari bitta obyekt sifatida olinadi:
    const methods = useForm<FormType>();
    
  2. Context bilan o'rash: Butun forma <FormProvider {...methods}> bilan o'raladi.
  3. Bola komponentlarda: Har qanday ichki komponentda useFormContext<FormType>() chaqirilib, kerakli barcha metodlar (register, formState, watch, setValue) to'g'ridan-to'g'ri olinadi.

2. Real misol: Katta formani modulli komponentlarga bo'lish

Quyidagi misolda xaridni rasmiylashtirish (Checkout) formasini ikki mustaqil bola komponentga ajratamiz:

import {
  FormProvider,
  useForm,
  useFormContext,
  type SubmitHandler,
} from "react-hook-form";

type CheckoutFormValues = {
  fullName: string;
  phone: string;
  city: string;
  address: string;
};

// 1-bola komponent: Hech qanday prop qabul qilmaydi
function CustomerInfoFields() {
  const {
    register,
    formState: { errors },
  } = useFormContext<CheckoutFormValues>();

  return (
    <fieldset>
      <legend>Mijoz ma'lumotlari</legend>
      <div>
        <input
          {...register("fullName", { required: "Ism familiya kiritish majburiy" })}
          placeholder="Ism familiya"
        />
        {errors.fullName && <p style={{ color: "red" }}>{errors.fullName.message}</p>}
      </div>

      <div>
        <input
          {...register("phone", { required: "Telefon raqami kiritilishi shart" })}
          placeholder="+998 90 123 45 67"
        />
        {errors.phone && <p style={{ color: "red" }}>{errors.phone.message}</p>}
      </div>
    </fieldset>
  );
}

// 2-bola komponent: Yetkazib berish manzili
function DeliveryAddressFields() {
  const {
    register,
    formState: { errors },
  } = useFormContext<CheckoutFormValues>();

  return (
    <fieldset>
      <legend>Yetkazib berish manzili</legend>
      <div>
        <input
          {...register("city", { required: "Shahar nomi majburiy" })}
          placeholder="Shahar"
        />
        {errors.city && <p style={{ color: "red" }}>{errors.city.message}</p>}
      </div>

      <div>
        <input
          {...register("address", { required: "Manzil kiritish majburiy" })}
          placeholder="Ko'cha, uy, xonadon"
        />
        {errors.address && <p style={{ color: "red" }}>{errors.address.message}</p>}
      </div>
    </fieldset>
  );
}

// Ota komponent: Butun jarayonni birlashtiradi
export function CheckoutForm() {
  const methods = useForm<CheckoutFormValues>({
    defaultValues: {
      fullName: "",
      phone: "",
      city: "Toshkent",
      address: "",
    },
  });

  const onSubmit: SubmitHandler<CheckoutFormValues> = (data) => {
    console.log("Buyurtma qabul qilindi:", data);
  };

  return (
    <FormProvider {...methods}>
      <form onSubmit={methods.handleSubmit(onSubmit)}>
        {/* Prop drilling yo'q — har bir komponent context'dan oziqlanadi */}
        <CustomerInfoFields />
        <DeliveryAddressFields />

        <button type="submit">Buyurtmani rasmiylashtirish</button>
      </form>
    </FormProvider>
  );
}

3. Muhim amaliy eslatmalar

1. Qachon ishlatish kerak?

  • Forma 2–3 daraja ichkaridagi modullarga bo'linganda (PersonalInfoSection, BillingAddressSection, PaymentStep).
  • Ko'p qadamli Wizard / Stepper formalarida qadamlar alohida fayllarda turganda.
  • Oddiy, bitta faylda sig'adigan kichik formalarda (masalan, Login yoki Search) FormProvider ishlatish tavsiya etilmaydi — bu faqat ortiqcha kod qatlamini yaratadi.

2. Qayta ishlatiluvchi (Reusable) UI inputlar

Agar siz loyihaning hamma joyida ishlatiladigan umumiy <CustomInput /> yoki <CustomSelect /> komponentini yaratayotgan bo'lsangiz:

  • Uni FormProvider'ga qattiq bog'lab (hardcode qilib) qo'ymang.
  • Buning o'rniga unga control va name prop'larini berib, useController yoki Controller orqali ishlatish mustaqilroq va qayta ishlatish uchun ancha moslashuvchan bo'ladi.