Series: React Hook Form Lesson 82

useForm<T>() — Form qiymatlarini generic orqali tipizatsiya qilish

TypeScript generic parametri useForm<T>, register autocomplete, type-safe setValue va watch, valueAsNumber hamda SubmitHandler<T> bilan ishlash.

82-dars

useForm<T>() — Form qiymatlarini generic orqali tipizatsiya qilish

useForm<T>() — bu React Hook Form'da formadagi barcha maydonlar, ularning qiymat turlari va validatsiya xatolarini TypeScript generic parametri (<T>) orqali to'liq tiplashtirish (type-safety) usulidir.

TypeScript bilan ishlayotganda useForm() ga generic berish ixtiyoriy emas, balki real loyihalarda xatoliklarni kompilyatsiya bosqichidayoq bartaraf etuvchi eng muhim talablardan biridir.


1. Nima uchun useForm<T>() ishlatish shart?

Agar siz generic bermasdan shunchaki useForm() deb chaqirsangiz, React Hook Form formani umumiy FieldValues (ya'ni Record<string, any>) deb qabul qiladi.

Jihat Generic berilmaganda (useForm()) Generic berilganda (useForm<T>())
Imlo xatolari (Typos) register("emial") — xato bermaydi, lekin submitda data.emial bo'lib qoladi. register("emial") — TypeScript darhol qizil chiziq bilan xato beradi (Type '"emial"' is not assignable...).
Autocomplete (Intellisense) register("") ichida maydon nomlarini taklif qilmaydi. Formadagi barcha mavjud maydon nomlarini avtomatik taklif etadi.
onSubmit(data) tipi data obyekti ichidagi barcha maydonlar any bo'lib qoladi. data to'liq T tipida bo'ladi, maydonlar avtomatik tekshiriladi.
setValue va watch Noto'g'ri qiymat berilsa ham TypeScript indamaydi (setValue("age", "yigirma")). Faqat belgilangan tipdagi qiymatlarnigina qabul qiladi (setValue("age", 20)).
Xatolar daraxti (errors) errors.emial mavjuddek tuyuladi, xatolar adashib ketadi. errors.email?.message aniq o'z joyida taklif qilinadi.

2. DOM vs TypeScript ziddiyati: valueAsNumber

HTML standartiga ko'ra, <input type="number"> foydalanuvchi raqam yozsa ham DOM darajasida har doim matn (string) qaytaradi ("25").

Agar siz TypeScript tipida age: number deb yozgan bo'lsangiz, lekin valueAsNumber: true bermasangiz, backend'ga kutilmaganda "25" satri ketib qoladi. Shuning uchun raqamli maydonlarda doimo valueAsNumber: true dan foydalaning:

// ✅ TypeScript number kutadi va valueAsNumber uni raqamga o'giradi:
<input
  type="number"
  {...register("experienceYears", {
    valueAsNumber: true,
    required: "Tajriba yili majburiy",
  })}
/>

3. Real misol: Ishga topshirish arizasi formasi

Quyidagi namunada barcha maydonlar JobApplicationFormValues interfeysi orqali aniq tiplashtirilgan. portfolioUrl ixtiyoriy, employmentType esa qat'iy literal union:

import React from "react";
import { useForm, type SubmitHandler } from "react-hook-form";

// 1. Formadagi barcha maydonlar interfeysi
export type JobApplicationFormValues = {
  fullName: string;
  email: string;
  experienceYears: number;
  portfolioUrl?: string; // Ixtiyoriy maydon
  employmentType: "full-time" | "contract"; // Qat'iy tanlov
};

export function TypedJobApplicationForm() {
  // 2. Generic <JobApplicationFormValues> bilan useForm ni ishga tushirish
  const {
    register,
    handleSubmit,
    setValue,
    reset,
    formState: { errors, isSubmitting },
  } = useForm<JobApplicationFormValues>({
    defaultValues: {
      fullName: "",
      email: "",
      experienceYears: 1,
      portfolioUrl: "",
      employmentType: "full-time",
    },
  });

  // 3. Tipizatsiya qilingan Submit handler
  const onSubmit: SubmitHandler<JobApplicationFormValues> = async (data) => {
    await new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 300));

    // data avtomatik JobApplicationFormValues tipiga ega
    const payload = {
      ...data,
      portfolioUrl: data.portfolioUrl?.trim() || undefined,
    };

    console.log("Serverga yuborilayotgan ariza:", payload);
    alert(`Rahmat, ${data.fullName}! Arizangiz muvaffaqiyatli topshirildi.`);
    reset();
  };

  // 4. Type-safe setValue yordamchisi
  const applySampleExperience = () => {
    // TypeScript faqat 'experienceYears' ga number qiymat berishga ruxsat beradi
    setValue("experienceYears", 3, { shouldValidate: true, shouldDirty: true });
  };

  return (
    <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate style={{ maxWidth: "480px" }}>
      {/* To'liq ism */}
      <div style={{ marginBottom: "14px" }}>
        <label htmlFor="fullName" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
          To'liq ism va familiya *
        </label>
        <input
          id="fullName"
          {...register("fullName", { required: "Ism familiyani kiritish majburiy" })}
          placeholder="Jasurbek Alimov"
          style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
          aria-invalid={Boolean(errors.fullName)}
        />
        {errors.fullName && (
          <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
            {errors.fullName.message}
          </p>
        )}
      </div>

      {/* Email */}
      <div style={{ marginBottom: "14px" }}>
        <label htmlFor="email" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
          Elektron pochta *
        </label>
        <input
          id="email"
          type="email"
          {...register("email", {
            required: "Email kiritish majburiy",
            pattern: {
              value: /^[^\s@]+@[^\s@]+\.[^\s@]+$/,
              message: "Email manzili noto'g'ri",
            },
          })}
          placeholder="[email protected]"
          style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
          aria-invalid={Boolean(errors.email)}
        />
        {errors.email && (
          <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
            {errors.email.message}
          </p>
        )}
      </div>

      {/* Ish tajribasi (valueAsNumber bilan) */}
      <div style={{ marginBottom: "14px" }}>
        <div style={{ display: "flex", justifyContent: "space-between", alignItems: "center", marginBottom: "4px" }}>
          <label htmlFor="experienceYears" style={{ fontWeight: 600 }}>
            Tajriba (yil) *
          </label>
          <button
            type="button"
            onClick={applySampleExperience}
            style={{
              padding: "2px 8px",
              background: "#e0f2fe",
              color: "#0369a1",
              border: "none",
              borderRadius: "4px",
              cursor: "pointer",
              fontSize: "11px",
              fontWeight: 600,
            }}
          >
            3 yil qilib belgilash
          </button>
        </div>
        <input
          id="experienceYears"
          type="number"
          {...register("experienceYears", {
            valueAsNumber: true,
            required: "Tajriba yilini ko'rsating",
            min: { value: 0, message: "Tajriba 0 dan kam bo'lishi mumkin emas" },
            max: { value: 50, message: "Kiritilgan qiymat haddan tashqari katta" },
          })}
          style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
          aria-invalid={Boolean(errors.experienceYears)}
        />
        {errors.experienceYears && (
          <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
            {errors.experienceYears.message}
          </p>
        )}
      </div>

      {/* Portfolio havolasi (ixtiyoriy) */}
      <div style={{ marginBottom: "14px" }}>
        <label htmlFor="portfolioUrl" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
          Portfolio yoki GitHub havolasi (ixtiyoriy)
        </label>
        <input
          id="portfolioUrl"
          type="url"
          {...register("portfolioUrl")}
          placeholder="https://github.com/jasur"
          style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
        />
      </div>

      {/* Bandlik turi (select) */}
      <div style={{ marginBottom: "20px" }}>
        <label htmlFor="employmentType" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
          Bandlik turi *
        </label>
        <select
          id="employmentType"
          {...register("employmentType")}
          style={{ width: "100%", padding: "8px" }}
        >
          <option value="full-time">To'liq stavka (Full-time)</option>
          <option value="contract">Shartnoma asosida (Contract)</option>
        </select>
      </div>

      <div style={{ display: "flex", gap: "10px" }}>
        <button
          type="submit"
          disabled={isSubmitting}
          style={{
            padding: "10px 20px",
            background: "#2563eb",
            color: "#fff",
            border: "none",
            borderRadius: "6px",
            cursor: isSubmitting ? "not-allowed" : "pointer",
            fontWeight: 600,
          }}
        >
          {isSubmitting ? "Yuborilmoqda..." : "Arizani yuborish"}
        </button>

        <button
          type="button"
          onClick={() => reset()}
          style={{
            padding: "10px 16px",
            background: "#f1f5f9",
            color: "#475569",
            border: "1px solid #cbd5e1",
            borderRadius: "6px",
            cursor: "pointer",
          }}
        >
          Tozalash
        </button>
      </div>
    </form>
  );
}

4. Muhim amaliy maslahatlar

  1. defaultValues va <T> ning to'liq mosligi: useForm<T>({ defaultValues: { ... } }) berayotganda T dagi barcha majburiy maydonlar uchun boshlang'ich qiymat bering. Maydonlarni qoldirib ketsangiz, React Hook Form uni undefined deb olib, uncontrolled to controlled ogohlantirishlarini keltirib chiqarishi mumkin.
  2. Tipni eksport qilish: Formaning T tipini alohida export type JobApplicationFormValues = { ... } deb e'lon qiling. Bu kelgusida bolalar komponentlariga useFormContext<T>(), Control<T> yoki SubmitHandler<T> uzatishda kodni takrorlamaslikka imkon beradi.
  3. SubmitHandler<T> qulayligi: Alohida const onSubmit: SubmitHandler<T> = (data) => ... deb yozish orqali funksiya argumentiga qo'lda data: JobApplicationFormValues deb yozishdan xalos bo'lasiz.