useForm<T>() — Form qiymatlarini generic orqali tipizatsiya qilish
TypeScript generic parametri useForm<T>, register autocomplete, type-safe setValue va watch, valueAsNumber hamda SubmitHandler<T> bilan ishlash.
82-dars
useForm<T>() — Form qiymatlarini generic orqali tipizatsiya qilish
useForm<T>() — bu React Hook Form'da formadagi barcha maydonlar, ularning qiymat turlari va validatsiya xatolarini TypeScript generic parametri (<T>) orqali to'liq tiplashtirish (type-safety) usulidir.
TypeScript bilan ishlayotganda useForm() ga generic berish ixtiyoriy emas, balki real loyihalarda xatoliklarni kompilyatsiya bosqichidayoq bartaraf etuvchi eng muhim talablardan biridir.
1. Nima uchun useForm<T>() ishlatish shart?
Agar siz generic bermasdan shunchaki useForm() deb chaqirsangiz, React Hook Form formani umumiy FieldValues (ya'ni Record<string, any>) deb qabul qiladi.
| Jihat | Generic berilmaganda (useForm()) |
Generic berilganda (useForm<T>()) |
|---|---|---|
| Imlo xatolari (Typos) | register("emial") — xato bermaydi, lekin submitda data.emial bo'lib qoladi. |
register("emial") — TypeScript darhol qizil chiziq bilan xato beradi (Type '"emial"' is not assignable...). |
| Autocomplete (Intellisense) | register("") ichida maydon nomlarini taklif qilmaydi. |
Formadagi barcha mavjud maydon nomlarini avtomatik taklif etadi. |
onSubmit(data) tipi |
data obyekti ichidagi barcha maydonlar any bo'lib qoladi. |
data to'liq T tipida bo'ladi, maydonlar avtomatik tekshiriladi. |
setValue va watch |
Noto'g'ri qiymat berilsa ham TypeScript indamaydi (setValue("age", "yigirma")). |
Faqat belgilangan tipdagi qiymatlarnigina qabul qiladi (setValue("age", 20)). |
Xatolar daraxti (errors) |
errors.emial mavjuddek tuyuladi, xatolar adashib ketadi. |
errors.email?.message aniq o'z joyida taklif qilinadi. |
2. DOM vs TypeScript ziddiyati: valueAsNumber
HTML standartiga ko'ra, <input type="number"> foydalanuvchi raqam yozsa ham DOM darajasida har doim matn (string) qaytaradi ("25").
Agar siz TypeScript tipida age: number deb yozgan bo'lsangiz, lekin valueAsNumber: true bermasangiz, backend'ga kutilmaganda "25" satri ketib qoladi. Shuning uchun raqamli maydonlarda doimo valueAsNumber: true dan foydalaning:
// ✅ TypeScript number kutadi va valueAsNumber uni raqamga o'giradi:
<input
type="number"
{...register("experienceYears", {
valueAsNumber: true,
required: "Tajriba yili majburiy",
})}
/>
3. Real misol: Ishga topshirish arizasi formasi
Quyidagi namunada barcha maydonlar JobApplicationFormValues interfeysi orqali aniq tiplashtirilgan. portfolioUrl ixtiyoriy, employmentType esa qat'iy literal union:
import React from "react";
import { useForm, type SubmitHandler } from "react-hook-form";
// 1. Formadagi barcha maydonlar interfeysi
export type JobApplicationFormValues = {
fullName: string;
email: string;
experienceYears: number;
portfolioUrl?: string; // Ixtiyoriy maydon
employmentType: "full-time" | "contract"; // Qat'iy tanlov
};
export function TypedJobApplicationForm() {
// 2. Generic <JobApplicationFormValues> bilan useForm ni ishga tushirish
const {
register,
handleSubmit,
setValue,
reset,
formState: { errors, isSubmitting },
} = useForm<JobApplicationFormValues>({
defaultValues: {
fullName: "",
email: "",
experienceYears: 1,
portfolioUrl: "",
employmentType: "full-time",
},
});
// 3. Tipizatsiya qilingan Submit handler
const onSubmit: SubmitHandler<JobApplicationFormValues> = async (data) => {
await new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 300));
// data avtomatik JobApplicationFormValues tipiga ega
const payload = {
...data,
portfolioUrl: data.portfolioUrl?.trim() || undefined,
};
console.log("Serverga yuborilayotgan ariza:", payload);
alert(`Rahmat, ${data.fullName}! Arizangiz muvaffaqiyatli topshirildi.`);
reset();
};
// 4. Type-safe setValue yordamchisi
const applySampleExperience = () => {
// TypeScript faqat 'experienceYears' ga number qiymat berishga ruxsat beradi
setValue("experienceYears", 3, { shouldValidate: true, shouldDirty: true });
};
return (
<form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate style={{ maxWidth: "480px" }}>
{/* To'liq ism */}
<div style={{ marginBottom: "14px" }}>
<label htmlFor="fullName" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
To'liq ism va familiya *
</label>
<input
id="fullName"
{...register("fullName", { required: "Ism familiyani kiritish majburiy" })}
placeholder="Jasurbek Alimov"
style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
aria-invalid={Boolean(errors.fullName)}
/>
{errors.fullName && (
<p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
{errors.fullName.message}
</p>
)}
</div>
{/* Email */}
<div style={{ marginBottom: "14px" }}>
<label htmlFor="email" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
Elektron pochta *
</label>
<input
id="email"
type="email"
{...register("email", {
required: "Email kiritish majburiy",
pattern: {
value: /^[^\s@]+@[^\s@]+\.[^\s@]+$/,
message: "Email manzili noto'g'ri",
},
})}
placeholder="[email protected]"
style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
aria-invalid={Boolean(errors.email)}
/>
{errors.email && (
<p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
{errors.email.message}
</p>
)}
</div>
{/* Ish tajribasi (valueAsNumber bilan) */}
<div style={{ marginBottom: "14px" }}>
<div style={{ display: "flex", justifyContent: "space-between", alignItems: "center", marginBottom: "4px" }}>
<label htmlFor="experienceYears" style={{ fontWeight: 600 }}>
Tajriba (yil) *
</label>
<button
type="button"
onClick={applySampleExperience}
style={{
padding: "2px 8px",
background: "#e0f2fe",
color: "#0369a1",
border: "none",
borderRadius: "4px",
cursor: "pointer",
fontSize: "11px",
fontWeight: 600,
}}
>
3 yil qilib belgilash
</button>
</div>
<input
id="experienceYears"
type="number"
{...register("experienceYears", {
valueAsNumber: true,
required: "Tajriba yilini ko'rsating",
min: { value: 0, message: "Tajriba 0 dan kam bo'lishi mumkin emas" },
max: { value: 50, message: "Kiritilgan qiymat haddan tashqari katta" },
})}
style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
aria-invalid={Boolean(errors.experienceYears)}
/>
{errors.experienceYears && (
<p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
{errors.experienceYears.message}
</p>
)}
</div>
{/* Portfolio havolasi (ixtiyoriy) */}
<div style={{ marginBottom: "14px" }}>
<label htmlFor="portfolioUrl" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
Portfolio yoki GitHub havolasi (ixtiyoriy)
</label>
<input
id="portfolioUrl"
type="url"
{...register("portfolioUrl")}
placeholder="https://github.com/jasur"
style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
/>
</div>
{/* Bandlik turi (select) */}
<div style={{ marginBottom: "20px" }}>
<label htmlFor="employmentType" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
Bandlik turi *
</label>
<select
id="employmentType"
{...register("employmentType")}
style={{ width: "100%", padding: "8px" }}
>
<option value="full-time">To'liq stavka (Full-time)</option>
<option value="contract">Shartnoma asosida (Contract)</option>
</select>
</div>
<div style={{ display: "flex", gap: "10px" }}>
<button
type="submit"
disabled={isSubmitting}
style={{
padding: "10px 20px",
background: "#2563eb",
color: "#fff",
border: "none",
borderRadius: "6px",
cursor: isSubmitting ? "not-allowed" : "pointer",
fontWeight: 600,
}}
>
{isSubmitting ? "Yuborilmoqda..." : "Arizani yuborish"}
</button>
<button
type="button"
onClick={() => reset()}
style={{
padding: "10px 16px",
background: "#f1f5f9",
color: "#475569",
border: "1px solid #cbd5e1",
borderRadius: "6px",
cursor: "pointer",
}}
>
Tozalash
</button>
</div>
</form>
);
}
4. Muhim amaliy maslahatlar
defaultValuesva<T>ning to'liq mosligi:useForm<T>({ defaultValues: { ... } })berayotgandaTdagi barcha majburiy maydonlar uchun boshlang'ich qiymat bering. Maydonlarni qoldirib ketsangiz, React Hook Form uniundefineddeb olib, uncontrolled to controlled ogohlantirishlarini keltirib chiqarishi mumkin.- Tipni eksport qilish:
Formaning
Ttipini alohidaexport type JobApplicationFormValues = { ... }deb e'lon qiling. Bu kelgusida bolalar komponentlarigauseFormContext<T>(),Control<T>yokiSubmitHandler<T>uzatishda kodni takrorlamaslikka imkon beradi. SubmitHandler<T>qulayligi: Alohidaconst onSubmit: SubmitHandler<T> = (data) => ...deb yozish orqali funksiya argumentiga qo'ldadata: JobApplicationFormValuesdeb yozishdan xalos bo'lasiz.