Series: React Hook Form Lesson 78

Multi-step Forms — Ko'p bosqichli formalar

Ko'p bosqichli (wizard) formalar, trigger() orqali qadamli validatsiya, ma'lumotlar saqlanishi, prev/next navigatsiyasi va FormProvider arxitekturasi.

78-dars

Multi-step Forms — Ko'p bosqichli formalar

Multi-step Forms (Wizard yoki ko'p bosqichli formalar) — bu foydalanuvchiga katta va charchatuvchi formani birdaniga ko'rsatmasdan, uni bir nechta mantiqiy qadamlarga (masalan: 1-qadam: Akkaunt $\to$ 2-qadam: Manzil $\to$ 3-qadam: Tasdiqlash va to'lov) bo'lib taqdim etish usulidir.

Bunday formalarning asosiy talabi:

  1. Har bir bosqichdan keyingisiga o'tishda faqat o'sha bosqichga tegishli maydonlar validatsiyadan o'tishi kerak;
  2. Foydalanuvchi orqaga qaytganda avval kiritilgan ma'lumotlar yo'qolmasligi lozim;
  3. Oxirgi bosqichda barcha ma'lumotlar yagona toza JSON obyekt sifatida serverga yuborilishi kerak.

1. Nima uchun bitta useForm() + trigger() eng yaxshi arxitektura?

Ayrim dasturchilar har bir qadam uchun alohida useForm() ochib, ma'lumotlarni ota komponentdagi useState ga yig'ishga urinishadi. Ammo bu ortiqcha kod, re-renderlar va xatoliklar keltiradi.

React Hook Form taqdim etadigan yagona useForm() + trigger() yondashuvi eng toza arxitektura hisoblanadi:

graph LR
  S1["1-bosqich: Ism, Email"] -->|trigger('fullName', 'email')| S2["2-bosqich: Shahar, Manzil"]
  S2 -->|trigger('city', 'address')| S3["3-bosqich: Xulosa va Tasdiqlash"]
  S3 -->|handleSubmit(onSubmit)| API["Yagona Yakuniy Payload"]
Jihat Har bir bosqichga alohida useForm Yagona useForm + trigger() (Tavsiya etiladi)
Holat (State) boshqaruvi Ota komponentda alohida useState yozish va har safar ma'lumot birlashtirish kerak. Barcha bosqich qiymatlari avtomatik yagona useForm xotirasida turadi.
Oldinga / Orqaga navigatsiya Orqaga qaytganda defaultValues ni qo'lda qayta to'ldirish kerak. Orqaga qaytilsa ham kiritilgan ma'lumotlar o'z-o'zidan saqlanib turadi.
Validatsiya Har bir qadam o'zining submit tugmasiga ega bo'lishi talab etiladi. await trigger(["field1", "field2"]) faqat kerakli maydonlarni tekshiradi.
Yakuniy yuborish Barcha bosqichlar holatini qo'lda jamlash zarur. Standart handleSubmit(onSubmit) barcha qadamlar ma'lumotini yig'ib beradi.

2. Real misol: 3 bosqichli ro'yxatdan o'tish formasi

Quyidagi misolda 3 ta bosqich mavjud:

  • 1-bosqich: Ism-familiya va Email (tekshiriladi);
  • 2-bosqich: Shahar va Manzil (tekshiriladi);
  • 3-bosqich: Mutaxassislik tanlash, kiritilgan ma'lumotlar xulosasi (Preview) va Qoidalarga rozilik bildirish.
import React, { useState } from "react";
import { useForm, type SubmitHandler } from "react-hook-form";

// 1. Umumiy form ma'lumotlari tipi
type MultiStepFormValues = {
  fullName: string;
  email: string;
  city: string;
  address: string;
  role: "frontend" | "backend" | "fullstack";
  agreeTerms: boolean;
};

export function MultiStepRegistrationForm() {
  // Joriy bosqich holati (1, 2 yoki 3)
  const [step, setStep] = useState<number>(1);

  const {
    register,
    handleSubmit,
    trigger,
    getValues,
    reset,
    formState: { errors, isSubmitting },
  } = useForm<MultiStepFormValues>({
    mode: "onTouched",
    defaultValues: {
      fullName: "",
      email: "",
      city: "",
      address: "",
      role: "frontend",
      agreeTerms: false,
    },
  });

  // Keyingi bosqichga o'tish oldidan joriy maydonlarni tekshirish
  const handleNext = async () => {
    if (step === 1) {
      // 1-bosqich maydonlarini tekshiramiz
      const isValid = await trigger(["fullName", "email"]);
      if (isValid) setStep(2);
    } else if (step === 2) {
      // 2-bosqich maydonlarini tekshiramiz
      const isValid = await trigger(["city", "address"]);
      if (isValid) setStep(3);
    }
  };

  // Oldingi bosqichga qaytish
  const handlePrev = () => {
    setStep((prev) => Math.max(1, prev - 1));
  };

  // Yakuniy submit (faqat barcha bosqichlar muvaffaqiyatli o'tgach ishlaydi)
  const onSubmit: SubmitHandler<MultiStepFormValues> = async (data) => {
    await new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 400));
    console.log("Barcha bosqichlardan yig'ilgan to'liq ma'lumot:", data);
    alert(`Tabriklaymiz, ${data.fullName}! Ro'yxatdan o'tish muvaffaqiyatli yakunlandi.`);
    reset();
    setStep(1);
  };

  // 3-bosqichda ko'rsatish uchun eng so'nggi kiritilgan qiymatlar
  const previewValues = getValues();

  return (
    <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate style={{ maxWidth: "520px" }}>
      {/* Progress / Bosqich ko'rsatkichi */}
      <div style={{ marginBottom: "20px" }}>
        <div style={{ display: "flex", justifyContent: "space-between", marginBottom: "6px" }}>
          <span style={{ fontWeight: 600, fontSize: "14px" }}>Bosqich {step} / 3</span>
          <span style={{ fontSize: "13px", color: "#64748b" }}>
            {step === 1 && "Shaxsiy ma'lumotlar"}
            {step === 2 && "Manzil ma'lumotlari"}
            {step === 3 && "Tasdiqlash va xulosa"}
          </span>
        </div>
        <div style={{ width: "100%", height: "6px", background: "#e2e8f0", borderRadius: "3px" }}>
          <div
            style={{
              width: `${(step / 3) * 100}%`,
              height: "100%",
              background: "#2563eb",
              borderRadius: "3px",
              transition: "width 0.3s ease",
            }}
          />
        </div>
      </div>

      {/* 1-BOSQICH */}
      {step === 1 && (
        <div style={{ display: "flex", flexDirection: "column", gap: "14px" }}>
          <div>
            <label htmlFor="fullName" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
              Ism va familiya *
            </label>
            <input
              id="fullName"
              {...register("fullName", { required: "Ism-familiyangizni kiriting" })}
              placeholder="Azizbek Karimov"
              style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
              aria-invalid={Boolean(errors.fullName)}
            />
            {errors.fullName && (
              <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
                {errors.fullName.message}
              </p>
            )}
          </div>

          <div>
            <label htmlFor="email" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
              Elektron pochta *
            </label>
            <input
              id="email"
              type="email"
              {...register("email", {
                required: "Email kiritish majburiy",
                pattern: {
                  value: /^[^\s@]+@[^\s@]+\.[^\s@]+$/,
                  message: "Email formati noto'g'ri",
                },
              })}
              placeholder="[email protected]"
              style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
              aria-invalid={Boolean(errors.email)}
            />
            {errors.email && (
              <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
                {errors.email.message}
              </p>
            )}
          </div>
        </div>
      )}

      {/* 2-BOSQICH */}
      {step === 2 && (
        <div style={{ display: "flex", flexDirection: "column", gap: "14px" }}>
          <div>
            <label htmlFor="city" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
              Shahar *
            </label>
            <input
              id="city"
              {...register("city", { required: "Shaharni kiriting" })}
              placeholder="Toshkent"
              style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
              aria-invalid={Boolean(errors.city)}
            />
            {errors.city && (
              <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
                {errors.city.message}
              </p>
            )}
          </div>

          <div>
            <label htmlFor="address" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
              Aniq manzil *
            </label>
            <input
              id="address"
              {...register("address", { required: "Ko'cha va uy raqamini kiriting" })}
              placeholder="Chilonzor tumani, 12-kvartal, 5-uy"
              style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
              aria-invalid={Boolean(errors.address)}
            />
            {errors.address && (
              <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
                {errors.address.message}
              </p>
            )}
          </div>
        </div>
      )}

      {/* 3-BOSQICH */}
      {step === 3 && (
        <div style={{ display: "flex", flexDirection: "column", gap: "14px" }}>
          <div>
            <label htmlFor="role" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
              Yo'nalishni tanlang *
            </label>
            <select id="role" {...register("role")} style={{ width: "100%", padding: "8px" }}>
              <option value="frontend">Frontend Developer</option>
              <option value="backend">Backend Developer</option>
              <option value="fullstack">Fullstack Developer</option>
            </select>
          </div>

          {/* Oldingi qadamlar xulosasi (Summary) */}
          <div
            style={{
              padding: "12px",
              background: "#f8fafc",
              borderRadius: "6px",
              border: "1px solid #cbd5e1",
              fontSize: "13px",
              lineHeight: "1.6",
            }}
          >
            <h4 style={{ margin: "0 0 6px 0", fontSize: "14px" }}>Kiritilgan ma'lumotlar:</h4>
            <p style={{ margin: 0 }}><strong>Ism:</strong> {previewValues.fullName}</p>
            <p style={{ margin: 0 }}><strong>Email:</strong> {previewValues.email}</p>
            <p style={{ margin: 0 }}><strong>Shahar:</strong> {previewValues.city}</p>
            <p style={{ margin: 0 }}><strong>Manzil:</strong> {previewValues.address}</p>
          </div>

          <div>
            <label style={{ display: "flex", alignItems: "center", gap: "8px", cursor: "pointer", fontSize: "14px" }}>
              <input
                type="checkbox"
                {...register("agreeTerms", {
                  required: "Foydalanish shartlariga rozilik bildirish majburiy",
                })}
              />
              Foydalanish shartlari va qoidalariga roziman
            </label>
            {errors.agreeTerms && (
              <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
                {errors.agreeTerms.message}
              </p>
            )}
          </div>
        </div>
      )}

      {/* Navigatsiya tugmalari */}
      <div style={{ display: "flex", gap: "10px", marginTop: "24px" }}>
        {step > 1 && (
          <button
            type="button"
            onClick={handlePrev}
            style={{
              padding: "8px 16px",
              background: "#f1f5f9",
              color: "#334155",
              border: "1px solid #cbd5e1",
              borderRadius: "6px",
              cursor: "pointer",
            }}
          >
            ← Orqaga
          </button>
        )}

        {step < 3 ? (
          <button
            type="button"
            onClick={handleNext}
            style={{
              padding: "8px 18px",
              background: "#2563eb",
              color: "#fff",
              border: "none",
              borderRadius: "6px",
              cursor: "pointer",
              fontWeight: 600,
            }}
          >
            Keyingi bosqich →
          </button>
        ) : (
          <button
            type="submit"
            disabled={isSubmitting}
            style={{
              padding: "8px 20px",
              background: "#10b981",
              color: "#fff",
              border: "none",
              borderRadius: "6px",
              cursor: isSubmitting ? "not-allowed" : "pointer",
              fontWeight: 600,
            }}
          >
            {isSubmitting ? "Yuborilmoqda..." : "Yakunlash va yuborish"}
          </button>
        )}
      </div>
    </form>
  );
}

3. Muhim amaliy qoidalar

  1. type="button" qoidasi: step < 3 bo'lgan holatlarda "Keyingi bosqich" va "Orqaga" tugmalariga albatta type="button" bering. Aks holda foydalanuvchi inputda turib Enter tugmasini bosganda forma muddatidan oldin submit bo'lib ketadi.
  2. Katta loyihalarda FormProvider: Agar har bir bosqich juda katta bo'lib, alohida fayllarga ajratilsa (Step1Account.tsx, Step2Address.tsx, Step3Confirm.tsx), ota komponentda <FormProvider {...methods}> o'rnatib, bolalar komponentida useFormContext() orqali maydonlarni ulash tavsiya etiladi.
  3. URL Search Params bilan integratsiya: Bosqich holatini sahifa yangilanganda ham yo'qotmaslik uchun step ni URL parametri sifatida saqlash mumkin (?step=2). Faqat foydalanuvchi URL'ni qo'lda o'zgartirib 1-bosqichni tashlab ketmasligi uchun yo'naltirishdan avval tekshiruv qo'yish kerak.