Multi-step Forms — Ko'p bosqichli formalar
Ko'p bosqichli (wizard) formalar, trigger() orqali qadamli validatsiya, ma'lumotlar saqlanishi, prev/next navigatsiyasi va FormProvider arxitekturasi.
78-dars
Multi-step Forms — Ko'p bosqichli formalar
Multi-step Forms (Wizard yoki ko'p bosqichli formalar) — bu foydalanuvchiga katta va charchatuvchi formani birdaniga ko'rsatmasdan, uni bir nechta mantiqiy qadamlarga (masalan: 1-qadam: Akkaunt $\to$ 2-qadam: Manzil $\to$ 3-qadam: Tasdiqlash va to'lov) bo'lib taqdim etish usulidir.
Bunday formalarning asosiy talabi:
- Har bir bosqichdan keyingisiga o'tishda faqat o'sha bosqichga tegishli maydonlar validatsiyadan o'tishi kerak;
- Foydalanuvchi orqaga qaytganda avval kiritilgan ma'lumotlar yo'qolmasligi lozim;
- Oxirgi bosqichda barcha ma'lumotlar yagona toza JSON obyekt sifatida serverga yuborilishi kerak.
1. Nima uchun bitta useForm() + trigger() eng yaxshi arxitektura?
Ayrim dasturchilar har bir qadam uchun alohida useForm() ochib, ma'lumotlarni ota komponentdagi useState ga yig'ishga urinishadi. Ammo bu ortiqcha kod, re-renderlar va xatoliklar keltiradi.
React Hook Form taqdim etadigan yagona useForm() + trigger() yondashuvi eng toza arxitektura hisoblanadi:
graph LR
S1["1-bosqich: Ism, Email"] -->|trigger('fullName', 'email')| S2["2-bosqich: Shahar, Manzil"]
S2 -->|trigger('city', 'address')| S3["3-bosqich: Xulosa va Tasdiqlash"]
S3 -->|handleSubmit(onSubmit)| API["Yagona Yakuniy Payload"]
| Jihat | Har bir bosqichga alohida useForm |
Yagona useForm + trigger() (Tavsiya etiladi) |
|---|---|---|
| Holat (State) boshqaruvi | Ota komponentda alohida useState yozish va har safar ma'lumot birlashtirish kerak. |
Barcha bosqich qiymatlari avtomatik yagona useForm xotirasida turadi. |
| Oldinga / Orqaga navigatsiya | Orqaga qaytganda defaultValues ni qo'lda qayta to'ldirish kerak. |
Orqaga qaytilsa ham kiritilgan ma'lumotlar o'z-o'zidan saqlanib turadi. |
| Validatsiya | Har bir qadam o'zining submit tugmasiga ega bo'lishi talab etiladi. | await trigger(["field1", "field2"]) faqat kerakli maydonlarni tekshiradi. |
| Yakuniy yuborish | Barcha bosqichlar holatini qo'lda jamlash zarur. | Standart handleSubmit(onSubmit) barcha qadamlar ma'lumotini yig'ib beradi. |
2. Real misol: 3 bosqichli ro'yxatdan o'tish formasi
Quyidagi misolda 3 ta bosqich mavjud:
- 1-bosqich: Ism-familiya va Email (tekshiriladi);
- 2-bosqich: Shahar va Manzil (tekshiriladi);
- 3-bosqich: Mutaxassislik tanlash, kiritilgan ma'lumotlar xulosasi (Preview) va Qoidalarga rozilik bildirish.
import React, { useState } from "react";
import { useForm, type SubmitHandler } from "react-hook-form";
// 1. Umumiy form ma'lumotlari tipi
type MultiStepFormValues = {
fullName: string;
email: string;
city: string;
address: string;
role: "frontend" | "backend" | "fullstack";
agreeTerms: boolean;
};
export function MultiStepRegistrationForm() {
// Joriy bosqich holati (1, 2 yoki 3)
const [step, setStep] = useState<number>(1);
const {
register,
handleSubmit,
trigger,
getValues,
reset,
formState: { errors, isSubmitting },
} = useForm<MultiStepFormValues>({
mode: "onTouched",
defaultValues: {
fullName: "",
email: "",
city: "",
address: "",
role: "frontend",
agreeTerms: false,
},
});
// Keyingi bosqichga o'tish oldidan joriy maydonlarni tekshirish
const handleNext = async () => {
if (step === 1) {
// 1-bosqich maydonlarini tekshiramiz
const isValid = await trigger(["fullName", "email"]);
if (isValid) setStep(2);
} else if (step === 2) {
// 2-bosqich maydonlarini tekshiramiz
const isValid = await trigger(["city", "address"]);
if (isValid) setStep(3);
}
};
// Oldingi bosqichga qaytish
const handlePrev = () => {
setStep((prev) => Math.max(1, prev - 1));
};
// Yakuniy submit (faqat barcha bosqichlar muvaffaqiyatli o'tgach ishlaydi)
const onSubmit: SubmitHandler<MultiStepFormValues> = async (data) => {
await new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 400));
console.log("Barcha bosqichlardan yig'ilgan to'liq ma'lumot:", data);
alert(`Tabriklaymiz, ${data.fullName}! Ro'yxatdan o'tish muvaffaqiyatli yakunlandi.`);
reset();
setStep(1);
};
// 3-bosqichda ko'rsatish uchun eng so'nggi kiritilgan qiymatlar
const previewValues = getValues();
return (
<form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate style={{ maxWidth: "520px" }}>
{/* Progress / Bosqich ko'rsatkichi */}
<div style={{ marginBottom: "20px" }}>
<div style={{ display: "flex", justifyContent: "space-between", marginBottom: "6px" }}>
<span style={{ fontWeight: 600, fontSize: "14px" }}>Bosqich {step} / 3</span>
<span style={{ fontSize: "13px", color: "#64748b" }}>
{step === 1 && "Shaxsiy ma'lumotlar"}
{step === 2 && "Manzil ma'lumotlari"}
{step === 3 && "Tasdiqlash va xulosa"}
</span>
</div>
<div style={{ width: "100%", height: "6px", background: "#e2e8f0", borderRadius: "3px" }}>
<div
style={{
width: `${(step / 3) * 100}%`,
height: "100%",
background: "#2563eb",
borderRadius: "3px",
transition: "width 0.3s ease",
}}
/>
</div>
</div>
{/* 1-BOSQICH */}
{step === 1 && (
<div style={{ display: "flex", flexDirection: "column", gap: "14px" }}>
<div>
<label htmlFor="fullName" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
Ism va familiya *
</label>
<input
id="fullName"
{...register("fullName", { required: "Ism-familiyangizni kiriting" })}
placeholder="Azizbek Karimov"
style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
aria-invalid={Boolean(errors.fullName)}
/>
{errors.fullName && (
<p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
{errors.fullName.message}
</p>
)}
</div>
<div>
<label htmlFor="email" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
Elektron pochta *
</label>
<input
id="email"
type="email"
{...register("email", {
required: "Email kiritish majburiy",
pattern: {
value: /^[^\s@]+@[^\s@]+\.[^\s@]+$/,
message: "Email formati noto'g'ri",
},
})}
placeholder="[email protected]"
style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
aria-invalid={Boolean(errors.email)}
/>
{errors.email && (
<p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
{errors.email.message}
</p>
)}
</div>
</div>
)}
{/* 2-BOSQICH */}
{step === 2 && (
<div style={{ display: "flex", flexDirection: "column", gap: "14px" }}>
<div>
<label htmlFor="city" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
Shahar *
</label>
<input
id="city"
{...register("city", { required: "Shaharni kiriting" })}
placeholder="Toshkent"
style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
aria-invalid={Boolean(errors.city)}
/>
{errors.city && (
<p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
{errors.city.message}
</p>
)}
</div>
<div>
<label htmlFor="address" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
Aniq manzil *
</label>
<input
id="address"
{...register("address", { required: "Ko'cha va uy raqamini kiriting" })}
placeholder="Chilonzor tumani, 12-kvartal, 5-uy"
style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
aria-invalid={Boolean(errors.address)}
/>
{errors.address && (
<p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
{errors.address.message}
</p>
)}
</div>
</div>
)}
{/* 3-BOSQICH */}
{step === 3 && (
<div style={{ display: "flex", flexDirection: "column", gap: "14px" }}>
<div>
<label htmlFor="role" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
Yo'nalishni tanlang *
</label>
<select id="role" {...register("role")} style={{ width: "100%", padding: "8px" }}>
<option value="frontend">Frontend Developer</option>
<option value="backend">Backend Developer</option>
<option value="fullstack">Fullstack Developer</option>
</select>
</div>
{/* Oldingi qadamlar xulosasi (Summary) */}
<div
style={{
padding: "12px",
background: "#f8fafc",
borderRadius: "6px",
border: "1px solid #cbd5e1",
fontSize: "13px",
lineHeight: "1.6",
}}
>
<h4 style={{ margin: "0 0 6px 0", fontSize: "14px" }}>Kiritilgan ma'lumotlar:</h4>
<p style={{ margin: 0 }}><strong>Ism:</strong> {previewValues.fullName}</p>
<p style={{ margin: 0 }}><strong>Email:</strong> {previewValues.email}</p>
<p style={{ margin: 0 }}><strong>Shahar:</strong> {previewValues.city}</p>
<p style={{ margin: 0 }}><strong>Manzil:</strong> {previewValues.address}</p>
</div>
<div>
<label style={{ display: "flex", alignItems: "center", gap: "8px", cursor: "pointer", fontSize: "14px" }}>
<input
type="checkbox"
{...register("agreeTerms", {
required: "Foydalanish shartlariga rozilik bildirish majburiy",
})}
/>
Foydalanish shartlari va qoidalariga roziman
</label>
{errors.agreeTerms && (
<p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
{errors.agreeTerms.message}
</p>
)}
</div>
</div>
)}
{/* Navigatsiya tugmalari */}
<div style={{ display: "flex", gap: "10px", marginTop: "24px" }}>
{step > 1 && (
<button
type="button"
onClick={handlePrev}
style={{
padding: "8px 16px",
background: "#f1f5f9",
color: "#334155",
border: "1px solid #cbd5e1",
borderRadius: "6px",
cursor: "pointer",
}}
>
← Orqaga
</button>
)}
{step < 3 ? (
<button
type="button"
onClick={handleNext}
style={{
padding: "8px 18px",
background: "#2563eb",
color: "#fff",
border: "none",
borderRadius: "6px",
cursor: "pointer",
fontWeight: 600,
}}
>
Keyingi bosqich →
</button>
) : (
<button
type="submit"
disabled={isSubmitting}
style={{
padding: "8px 20px",
background: "#10b981",
color: "#fff",
border: "none",
borderRadius: "6px",
cursor: isSubmitting ? "not-allowed" : "pointer",
fontWeight: 600,
}}
>
{isSubmitting ? "Yuborilmoqda..." : "Yakunlash va yuborish"}
</button>
)}
</div>
</form>
);
}
3. Muhim amaliy qoidalar
type="button"qoidasi:step < 3bo'lgan holatlarda "Keyingi bosqich" va "Orqaga" tugmalariga albattatype="button"bering. Aks holda foydalanuvchi inputda turibEntertugmasini bosganda forma muddatidan oldinsubmitbo'lib ketadi.- Katta loyihalarda
FormProvider: Agar har bir bosqich juda katta bo'lib, alohida fayllarga ajratilsa (Step1Account.tsx,Step2Address.tsx,Step3Confirm.tsx), ota komponentda<FormProvider {...methods}>o'rnatib, bolalar komponentidauseFormContext()orqali maydonlarni ulash tavsiya etiladi. - URL Search Params bilan integratsiya:
Bosqich holatini sahifa yangilanganda ham yo'qotmaslik uchun
stepni URL parametri sifatida saqlash mumkin (?step=2). Faqat foydalanuvchi URL'ni qo'lda o'zgartirib 1-bosqichni tashlab ketmasligi uchun yo'naltirishdan avval tekshiruv qo'yish kerak.