insert() va swap() — Field pozitsiyalarini boshqarish
useFieldArray ichida aniq indexga element joylash (insert), ikkita qator o'rnini almashtirish (swap) va chegaralarni boshqarish.
72-dars
insert() va swap() — Field pozitsiyalarini boshqarish
useFieldArray() faqat ro'yxatning boshiga yoki oxiriga element qo'shish bilan cheklanmaydi. U mavjud qatorlarning tartibini o'zgartirish va aniq pozitsiyalarga yangi elementlar kiritish uchun ikkita muhim metodni taqdim etadi: insert() va swap().
Ushbu metodlar bosqichma-bosqich jarayonlar (workflow steps), tartiblanuvchi rejalar (kanban/todo lists) yoki oraliq qatorlar qo'shish talab etiladigan invoys jadvallarida beqiyosdir.
1. insert() va swap() taqqoslash
| Jihat | insert(index, value, options?) |
swap(indexA, indexB) |
|---|---|---|
| Vazifasi | Yangi qatorni ro'yxatning aniq ko'rsatilgan index pozitsiyasiga joylashtiradi. |
Ikki mavjud qatorning o'rnini to'g'ridan-to'g'ri bir-biri bilan almashtiradi. |
| Elementlar soni | Massiv uzunligi +1 ga ortadi (fields.length + 1). |
Massiv uzunligi o'zgarmaydi. |
| Boshqa elementlarga ta'siri | Berilgan indexdan keyingi barcha elementlar bitta pastga (+1) siljiydi. |
Faqat indexA va indexB o'rin almashadi; oradagi boshqa elementlar o'z joyida qoladi. |
| Foydalanish namunasi | Tanlangan qatorning tagiga oraliq qadam qo'shish: insert(index + 1, newItem). |
"Yuqoriga ko'tarish" (swap(i, i - 1)) yoki "Pastga tushirish" (swap(i, i + 1)). |
2. Joylashtirish va tartiblash metodlarining farqlari
1. insert() vs append() vs prepend()
prepend(item): Elementni faqat ro'yxat boshiga (index: 0) joylaydi.append(item): Elementni faqat ro'yxat oxiriga (index: length) joylaydi.insert(index, item): Elementni ixtiyoriy joyga (masalan, 2- va 3-qatorlar orasiga) kiritadi.
2. swap() vs move()
swap(0, 2): Faqat 0-element va 2-elementning joyini almashtiradi. 1-element o'z joyida qoladi.move(2, 0): 2-elementni boshiga olib o'tadi va oradagi barcha elementlar bittadan o'ngga/pastga siljiydi (bu haqda keyingi darsda to'xtalamiz).
3. Real misol: Ish jarayoni bosqichlarini boshqarish (Workflow Form)
Quyidagi misolda loyiha bosqichlari keltirilgan. Foydalanuvchi istalgan bosqichning ostiga yangi qadam qo'shishi (insert), shuningdek bosqichlarni "Yuqoriga" va "Pastga" tugmalari orqali almashtirishi (swap) mumkin:
import React from "react";
import { useForm, useFieldArray, type SubmitHandler } from "react-hook-form";
type StepItem = {
title: string;
durationMin: string;
};
type WorkflowFormValues = {
steps: StepItem[];
};
export function WorkflowInsertSwapForm() {
const {
register,
control,
handleSubmit,
reset,
formState: { errors, isSubmitting },
} = useForm<WorkflowFormValues>({
defaultValues: {
steps: [
{ title: "Talablarni aniqlash", durationMin: "30" },
{ title: "UI prototip tayyorlash", durationMin: "60" },
{ title: "Komponentlarni yozish", durationMin: "120" },
],
},
});
const { fields, insert, swap, remove } = useFieldArray({
control,
name: "steps",
});
const onSubmit: SubmitHandler<WorkflowFormValues> = async (data) => {
await new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 300));
console.log("Tartiblangan bosqichlar:", data.steps);
alert(`Jarayon muvaffaqiyatli saqlandi! Bosqichlar soni: ${data.steps.length}`);
};
return (
<form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate style={{ maxWidth: "620px" }}>
<h3 style={{ marginBottom: "16px" }}>Loyiha bosqichlari tartibi</h3>
<div style={{ display: "flex", flexDirection: "column", gap: "10px", marginBottom: "20px" }}>
{fields.map((field, index) => {
const titleError = errors.steps?.[index]?.title;
return (
<div
key={field.id}
style={{
display: "flex",
flexWrap: "wrap",
alignItems: "center",
gap: "8px",
padding: "10px",
background: "#f8fafc",
borderRadius: "6px",
border: "1px solid #e2e8f0",
}}
>
{/* Bosqich tartib raqami */}
<span style={{ fontWeight: 700, minWidth: "28px" }}>#{index + 1}</span>
{/* Bosqich nomi */}
<div style={{ flex: "2 1 180px" }}>
<input
{...register(`steps.${index}.title` as const, {
required: "Bosqich nomi kiritilishi shart",
})}
placeholder="Bosqich nomi"
style={{
width: "100%",
padding: "6px 8px",
boxSizing: "border-box",
borderColor: titleError ? "#e11d48" : "#cbd5e1",
borderWidth: "1px",
borderRadius: "4px",
}}
aria-invalid={Boolean(titleError)}
/>
</div>
{/* Davomiyligi */}
<div style={{ flex: "1 1 80px" }}>
<input
type="number"
{...register(`steps.${index}.durationMin` as const)}
placeholder="Daqiqa"
style={{ width: "100%", padding: "6px 8px", boxSizing: "border-box" }}
/>
</div>
{/* Pastiga yangi qator joylash (insert) */}
<button
type="button"
onClick={() =>
insert(
index + 1,
{ title: "", durationMin: "15" },
{ shouldFocus: true, focusName: `steps.${index + 1}.title` }
)
}
title="Shu qatordan keyin yangi bosqich kiritish"
style={{
padding: "5px 10px",
background: "#10b981",
color: "#fff",
border: "none",
borderRadius: "4px",
cursor: "pointer",
fontSize: "12px",
}}
>
+ Pastiga qo'shish
</button>
{/* Yuqoriga ko'tarish (swap) */}
<button
type="button"
onClick={() => swap(index, index - 1)}
disabled={index === 0} // Eng birinchi qator bo'lsa bloklanadi
title="Yuqoriga surish"
style={{
padding: "5px 8px",
background: index === 0 ? "#e2e8f0" : "#64748b",
color: index === 0 ? "#94a3b8" : "#fff",
border: "none",
borderRadius: "4px",
cursor: index === 0 ? "not-allowed" : "pointer",
}}
>
▲
</button>
{/* Pastga tushirish (swap) */}
<button
type="button"
onClick={() => swap(index, index + 1)}
disabled={index === fields.length - 1} // Eng oxirgi qator bo'lsa bloklanadi
title="Pastga surish"
style={{
padding: "5px 8px",
background: index === fields.length - 1 ? "#e2e8f0" : "#64748b",
color: index === fields.length - 1 ? "#94a3b8" : "#fff",
border: "none",
borderRadius: "4px",
cursor: index === fields.length - 1 ? "not-allowed" : "pointer",
}}
>
▼
</button>
{/* O'chirish */}
{fields.length > 1 && (
<button
type="button"
onClick={() => remove(index)}
title="Bosqichni o'chirish"
style={{
padding: "5px 8px",
background: "#ef4444",
color: "#fff",
border: "none",
borderRadius: "4px",
cursor: "pointer",
}}
>
✕
</button>
)}
{/* Xatolik xabari */}
{titleError && (
<p role="alert" style={{ width: "100%", color: "#e11d48", fontSize: "12px", margin: "2px 0 0 36px" }}>
{titleError.message}
</p>
)}
</div>
);
})}
</div>
<div style={{ display: "flex", gap: "10px" }}>
<button
type="submit"
disabled={isSubmitting}
style={{
padding: "10px 20px",
background: "#2563eb",
color: "#fff",
border: "none",
borderRadius: "6px",
cursor: isSubmitting ? "not-allowed" : "pointer",
fontWeight: 600,
}}
>
{isSubmitting ? "Saqlanmoqda..." : "Tartibni saqlash"}
</button>
<button
type="button"
onClick={() => reset()}
style={{
padding: "10px 16px",
background: "#f1f5f9",
color: "#475569",
border: "1px solid #cbd5e1",
borderRadius: "6px",
cursor: "pointer",
}}
>
Qayta tiklash
</button>
</div>
</form>
);
}
4. Muhim qoidalar va xavfsizlik chegaralari
[!WARNING] Indeks chegaralarini tekshiring (
Boundary Check):swap()chaqirayotganda massiv chegarasidan tashqariga chiqib ketmaslik shart:
- Yuqoriga surish:
index > 0bo'lishi kerak (swap(index, index - 1)).- Pastga surish:
index < fields.length - 1bo'lishi kerak (swap(index, index + 1)). Chegaradagi tugmalarnidisabledqilib qo'yish foydalanuvchini nojo'ya harakatlardan himoyalaydi.
[!TIP]
insert()bilan kursor fokusini boshqarish:insert(index, newItem, { shouldFocus: true, focusName: ... })orqali yangi paydo bo'lgan oraliq inputga kursor avtomatik yo'naltiriladi. Bu foydalanuvchiga sichqonchani ishlatmasdan matn yozishni davom ettirishga imkon beradi.