Series: Axios Lesson 9

Promise va Async/Await — Axios bilan asinxron ishlash

Axios bilan asinxron dasturlash: Promise holatlari, .then/.catch vs async/await, Promise.all orqali parallel so'rovlar va React useEffect ichida ishlatish.

9-dars

Promise va Async/Await — Axios bilan asinxron ishlash

1. Promise o'zi nima?

Promise — bu kelajakda bajarilishi kutilayotgan amalning natijasini (muvaffaqiyatli yoki xatolik bilan tugashini) bildiruvchi obyekt. U 3 xil holatda bo'lishi mumkin:

  1. Pending (Kutish): So'rov ketdi, hali javob kelgani yo'q.
  2. Fulfilled (Bajarildi): So'rov muvaffaqiyatli tugadi (.data keldi).
  3. Rejected (Rad etildi): Xatolik yuz berdi (masalan, 404, 500 yoki tarmoq uzildi).

2. Eski usul vs Zamonaviy usul

Eski usul (.then() va .catch()):

Avvallari Promise bilan ishlashda callback zanjirlaridan foydalanilar edi. Bu kodni o'qishni qiyinlashtirib yuboradi (Callback Hell muammosi).

// .then() usuli (Hozir kamroq tavsiya etiladi)
const getUserOld = (id: number) => {
  apiClient.get(`/users/${id}`)
    .then((response) => {
      console.log("Ma'lumot:", response.data);
    })
    .catch((error) => {
      console.error('Xatolik:', error);
    });
};

Zamonaviy va toza usul (async/await):

async/await yordamida asinxron kodni huddi oddiy sinxron kod kabi o'qishga oson qilib yozish mumkin. Axios so'rovlari har doim Promise qaytargani uchun ularning oldiga await kalit so'zini qo'yamiz.

import { apiClient } from '../api/axios';

interface User {
  id: number;
  name: string;
}

// async funksiya doimo Promise qaytaradi
const getUserModern = async (id: number): Promise<User | null> => {
  try {
    // await yordamida javob kelishini kutamiz
    const response = await apiClient.get<User>(`/users/${id}`);
    return response.data;
  } catch (error: any) {
    console.error("So'rov bajarilmadi:", error.message);
    return null;
  }
};

3. Real misol: Parallel so'rovlar yuborish (Promise.all)

Tasavvur qiling, sizning React profilingiz sahifasida bitta vaqtning o'zida ikkita ma'lumotni olish kerak:

  1. Foydalanuvchi ma'lumotlari (/user/profile)
  2. Foydalanuvchining postlari (/user/posts)

Agar ularni ketma-ket (biri tugagandan so'ng ikkinchisi) yozsangiz, sahifaning yuklanish vaqti ikki barobar oshib ketadi. Promise.all ikkala so'rovni bir vaqtning o'zida (parallel) yuborishga va ikkalasi ham tugagach natijani olishga yordam beradi.

interface UserProfile {
  id: number;
  name: string;
}

interface Post {
  id: number;
  title: string;
}

// Parallel ravishda ma'lumotlarni yuklab olish
export const fetchDashboardData = async (userId: number) => {
  try {
    // Promise.all massiv ichidagi barcha axios so'rovlarini bir vaqtda jo'natadi
    const [userResponse, postsResponse] = await Promise.all([
      apiClient.get<UserProfile>(`/users/${userId}`),
      apiClient.get<Post[]>(`/users/${userId}/posts`),
    ]);

    // Ikki so'rov ham muvaffaqiyatli tugasa, natijalarni olamiz
    return {
      user: userResponse.data,
      posts: postsResponse.data,
    };
  } catch (error: any) {
    console.error("Dashboard ma'lumotlarini yuklashda xatolik:", error);
    throw error;
  }
};

Muhim eslatma: Promise.all ishlatganda, agar bittagina so'rov xato (masalan, 404 yoki 500) bersa ham, butun Promise.all blokida xatolik yuzaga chiqadi va catch ishga tushib ketadi. Agar so'rovlardan biri muvaffaqiyatsiz bo'lsa ham boshqalarining natijasi muhim bo'lsa, Promise.allSettled ishlatiladi.

4. React Komponentida async/await va useEffect

React komponentida ma'lumotlarni komponent yuklanganda (mount) qanday chaqirishni ko'ramiz:

import React, { useEffect, useState } from 'react';
import { apiClient } from '../api/axios';

interface Todo {
  id: number;
  title: string;
  completed: boolean;
}

export const TodoList: React.FC = () => {
  const [todos, setTodos] = useState<Todo[]>([]);
  const [loading, setLoading] = useState<boolean>(true);

  useEffect(() => {
    // useEffect ichiga async funksiya yozib, uni darhol ishga tushiramiz
    const loadTodos = async () => {
      try {
        setLoading(true);
        const response = await apiClient.get<Todo[]>('/todos');
        setTodos(response.data.slice(0, 5)); // Faqat dastlabki 5 tasini olamiz
      } catch (error) {
        console.error('Xatolik yuz berdi:', error);
      } finally {
        setLoading(false);
      }
    };

    loadTodos();
  }, []);

  if (loading) return <p>Yuklanmoqda...</p>;

  return (
    <ul>
      {todos.map((todo) => (
        <li key={todo.id} style={{ color: todo.completed ? 'green' : 'black' }}>
          {todo.title}
        </li>
      ))}
    </ul>
  );
};