Series: Axios Lesson 76

Request Interceptor + Access Token — Har bir request'ga access token qo'shish

Axios Request Interceptor orqali Access Token qo'shish arxitekturasi: TokenManager moduli, skipAuth flagi bilan public endpointlarni boshqarish va toza servis integratsiyasi.

76-dars

Request Interceptor + Access Token — Har bir request'ga access token qo'shish

Yirik frontend loyihalarida dasturchilar har safar apiClient.get() yoki apiClient.post() chaqirganda autentifikatsiya sarlavhalarini qo'lda yozib o'tirmaydi. Bu jarayon Request Interceptor orqali to'liq avtomatlashtiriladi.

Interceptor — bu so'rov tarmoqqa chiqishidan bir soniya oldin uni tutib olib, uning config obyektiga (xususan, headers qismiga) xavfsiz va markazlashgan tarzda o'zgartirish kiritish imkonini beruvchi oraliq qatlamdir.


1. Arxitekturaviy yondashuv: Token Manager va Axios Client ajratilishi

Professional arxitekturada tokenlarni saqlash va ularni so'rovga qo'shish mantiqi bitta faylga qalashtirib tashlanmaydi (Single Responsibility tamoyili):

  1. Token Manager (tokenManager.ts): Tokenni xotirada saqlash, o'qish va tozalash uchun mas'ul bo'lgan mustaqil modul.
  2. Axios Client (client.ts): Faqat tarmoq so'rovlari va interceptor'larni boshqaruvchi asosiy instansiya.
flowchart LR
    A["Service Chaqiruvi\n(UserService.getProfile)"] --> B["Request Interceptor"]
    C["TokenManager\n(Memory Storage)"] -->|getToken| B
    B -->|Authorization: Bearer <token>| D["Backend API"]

2. Amaliyot: Professional TypeScript Arxitekturasi

A. Token Manager moduli (src/api/tokenManager.ts)

Tokenni xavfsiz tarzda xotirada (closure ichida) saqlash va boshqarish:

// src/api/tokenManager.ts

let memoryAccessToken: string | null = null;

export const TokenManager = {
  // Tokenni o'qib olish
  getToken: (): string | null => {
    return memoryAccessToken;
  },
  
  // Yangi tokenni saqlash
  setToken: (token: string | null): void => {
    memoryAccessToken = token;
  },

  // Tokenni tozalash (Logout paytida)
  clearToken: (): void => {
    memoryAccessToken = null;
  },
};

B. Axios Client va Request Interceptor (src/api/client.ts)

Endi TokenManager'dagi tokenni olib, har bir chiqib ketayotgan so'rovga avtomatik qo'shuvchi interceptor yozamiz:

// src/api/client.ts
import axios, { InternalAxiosRequestConfig } from 'axios';
import { TokenManager } from './tokenManager';

// TypeScript uchun maxsus config kengaytmasi (Module Augmentation)
declare module 'axios' {
  export interface AxiosRequestConfig {
    skipAuth?: boolean; // Agar true bo'lsa, Authorization sarlavhasi qo'shilmaydi
  }
}

export const apiClient = axios.create({
  baseURL: 'https://api.mysite.com/v1',
  timeout: 10000,
});

// REQUEST INTERCEPTOR: Har bir so'rovga Access Token'ni biriktirish
apiClient.interceptors.request.use(
  (config: InternalAxiosRequestConfig) => {
    // 1. Agar so'rov public bo'lsa (Login yoki Register), tokenni qo'shmaymiz
    if (config.skipAuth) {
      return config;
    }

    // 2. Token Manager'dan joriy Access Token'ni olamiz
    const token = TokenManager.getToken();

    // 3. Token mavjud bo'lsa, Authorization sarlavhasiga biriktiramiz
    if (token && config.headers) {
      config.headers.Authorization = `Bearer ${token}`;
    }

    return config;
  },
  (error) => {
    // So'rovni shakllantirish paytida chiqqan xatoliklar
    return Promise.reject(error);
  }
);

3. Komponent yoki Service qatlamida ishlatilishi

Endi bizning servislarimiz tokenni qayerdan olish haqida bosh qotirmaydi. Axios interceptor barchasini avtomatik amalga oshiradi:

// src/services/userService.ts
import { apiClient } from '../api/client';
import { UserProfile } from '../types';

export const UserService = {
  // Bu so'rovga interceptor avtomatik ravishda Bearer Token qo'shib yuboradi:
  getProfile: async (): Promise<UserProfile> => {
    const response = await apiClient.get<UserProfile>('/user/profile');
    return response.data;
  },

  // Login so'rovi uchun tokenni talab qilmaydigan (public) so'rov:
  login: async (credentials: { email: string; pass: string }) => {
    const response = await apiClient.post('/auth/login', credentials, {
      skipAuth: true, // Interceptor bu so'rovga token qo'shmaydi!
    });
    return response.data;
  },
};

4. Nima uchun bu yondashuv mukammal?

  1. DRY (Don't Repeat Yourself): Tokenni o'qib, sarlavhaga qo'shish kodi har bir servisda qayta-qayta yozilmaydi, yagona joyda markazlashgan holda boshqariladi.
  2. skipAuth boshqaruvi: Tizimga kirish (/login) yoki ro'yxatdan o'tish (/register) kabi ochiq endpoint'larga tokensiz so'rov yuborishni maxsus bayroq (skipAuth: true) orqali juda qulay nazorat qilish mumkin.
  3. Xavfsizlik va yangilik: Token har safar so'rov ketayotgan ayni shu lahzada xotiradan dinamik olinadi. Agar token yangilangan bo'lsa, keyingi so'rov zudlik bilan eng so'nggi yangi token bilan ketadi.

5. Token boshqarish usullari taqqoslovi

Xususiyat Qo'lda Header berish Request Interceptor + TokenManager
Kod hajmi Juda katta (Har bir chaqiruvda) Bitta markazlashgan fayl
Public endpoint boshqaruvi Shartlar orqali qo'lda tekshirish skipAuth: true flagi orqali qulay
Token yangilanganda Barcha faol so'rovlarda chalkashlik Avtomatik eng oxirgi tokenni oladi
Arxitektura tozaligi Servislar tarmoq detallariga qaram Servislar faqat ma'lumot almashish bilan band

Xulosa

Request Interceptor va TokenManager tandemida ishlash — yirik TypeScript loyihalarida autentifikatsiyani tashkil qilishning eng xavfsiz va samarali usulidir. Bu yondashuv UI va servis qatlamlarini ortiqcha texnik kodlardan xalos etib, dastur kodini ixcham, toza va xavfsiz saqlashga xizmat qiladi.