Series: Axios Lesson 75

Bearer Token — Authorization header orqali token yuborish

RFC 6750 Bearer Token standarti: Authorization sarlavhasi tuzilishi, Axios Request Interceptor orqali avtomatlashtirish, In-Memory xavfsizligi va HTTPS talabi.

75-dars

Bearer Token — Authorization header orqali token yuborish

HTTP orqali muloqot qilganda server mijozning (frontend ilovaning) kimligini har bir so'rovda tekshirishi shart, chunki HTTP protokoli tabiatan holatsiz (stateless) bo'lib, oldingi so'rovlarni o'z-o'zidan eslab qolmaydi.

Bearer Token (RFC 6750 standarti) — bu zamonaviy veb va mobil ilovalarda eng keng tarqalgan avtorizatsiya sxemasi bo'lib, uning mohiyati oddiy: "Ushbu tokenni egallab turgan (olib yurgan) shaxsga so'ralgan amalni bajarishga ruxsat berilsin".


1. HTTP Sarlavhasining (Header) Tuzilishi

Token serverga yuborilayotganda HTTP so'rov sarlavhalaridagi Authorization kalitiga maxsus formatda biriktiriladi:

Authorization: Bearer eyJhbGciOiJIUzI1NiIsInR5cCI6IkpXVCJ9...

Strukturaning 3 ta asosiy bo'lagi:

  1. Authorization — Standart HTTP sarlavha (Header) nomi.
  2. Bearer — Autentifikatsiya sxemasi (Authentication Scheme). Undan so'ng bitta bo'sh joy (space) qo'yiladi.
  3. eyJhbGciOi... — Server tomonidan berilgan haqiqiy JWT (JSON Web Token) yoki Access Token qiymati.

2. Axios'da Bearer Token'ni yuborish usullari

A. Har bir so'rovda alohida berish (Lokal usul — Tavsiya etilmaydi)

Har safar get yoki post chaqirganda sarlavhani qo'lda yozib chiqish ortiqcha kod takrorlanishiga va xatoliklarga olib keladi:

// ❌ Tavsiya etilmaydi (Kodni takrorlash):
const response = await axios.get('/profile', {
  headers: {
    Authorization: `Bearer ${token}`,
  },
});

B. Request Interceptor orqali avtomatlashtirish (Professional usul)

Eng toza va xavfsiz arxitektura — Request Interceptor yordamida har bir chiquvchi so'rovga tokenni markazlashgan holda avtomatik tarzda qo'shib yuborishdir.


3. Amaliyot: TypeScript va Axios yordamida to'liq integratsiya

TypeScript muhitida turlarni qat'iy nazorat qilgan holda, Bearer token bilan ishlovchi xavfsiz API client:

// src/api/client.ts
import axios, { InternalAxiosRequestConfig } from 'axios';

// 1. Tokenni xotirada xavfsiz saqlash (In-Memory closure)
let currentAccessToken: string | null = null;

export const setAuthToken = (token: string | null): void => {
  currentAccessToken = token;
};

export const getAuthToken = (): string | null => {
  return currentAccessToken;
};

// 2. Axios instansiyasini yaratamiz
export const apiClient = axios.create({
  baseURL: 'https://api.mysite.com/v1',
  timeout: 10000,
});

// 3. REQUEST INTERCEPTOR: Har bir so'rovga Bearer token'ni ilova qilish
apiClient.interceptors.request.use(
  (config: InternalAxiosRequestConfig) => {
    const token = getAuthToken();

    // Agar token mavjud bo'lsa va sarlavhalar obyekti shakllangan bo'lsa
    if (token && config.headers) {
      // Standart Bearer sarlavhasini biriktiramiz
      config.headers.Authorization = `Bearer ${token}`;
    }

    return config;
  },
  (error) => {
    return Promise.reject(error);
  }
);

4. Xavfsizlik va Arxitektura bo'yicha muhim qoidalar

[!CAUTION] HTTPS shart (Shifrlash zarurati): Bearer tokenlar sarlavhada ochiq matn (plaintext) ko'rinishida yuboriladi. Agar ilovangiz shifrlanmagan HTTP protokolida ishlasa, oraliqdagi har qanday shaxs tarmoq trafigini tahlil qilib (packet sniffing), tokenni o'g'irlashi va sizning nomingizdan serverga so'rov yuborishi mumkin. Shu bois ishlab chiqarish (production) muhitida faqat HTTPS majburiydir.

[!WARNING] Tokenni LocalStorage'da saqlamang: Ko'plab yangi boshlovchilar tokenlarni localStorage.setItem('token', token) ko'rinishida saqlashadi. Bu usul XSS (Cross-Site Scripting) hujumlariga qarshi mutlaqo ojizdir. Xavfsiz arxitekturada:

  • Access Token — brauzer xotirasida (In-Memory State).
  • Refresh Token — JavaScript o'qiy olmaydigan HttpOnly Cookie ichida saqlanishi kerak.

[!TIP] TypeScript xavfsizligi: Axios 1.x versiyalarida config.headers obyekti AxiosRequestHeaders turiga ega. InternalAxiosRequestConfig dan foydalanish sarlavhalar mavjudligini kafolatlaydi va any ishlatmasdan to'liq type-safe kod yozish imkonini beradi.


5. Bearer Token uzatish usullari taqqoslovi

Usul Kod takrorlanishi Xavfsizlik Boshqaruv qulayligi
Har bir so'rovda qo'lda Juda yuqori (har safar yoziladi) Past (unutib qoldirish mumkin) Qiyin, refaktoring talab etadi
defaults.headers.common Yo'q O'rtacha (token yangilanganda qo'lda o'zgartiriladi) O'rtacha
Request Interceptor (In-Memory) Nol takrorlanish (DRY) Yuqori (Har bir so'rov oldidan yangi token tekshiriladi) Eng qulay va tavsiya etiladi

Xulosa

Bearer Token — zamonaviy API xavfsizligining poydevoridir. Axios Request Interceptor orqali uni avtomatlashtirish, HTTPS himoyasini ta'minlash va tokenni faqat xotirada saqlash orqali ilovangizni xakerlik xurujlaridan ishonchli himoya qila olasiz.