Branded types
TypeScript'da branded type'lar: structural typing muammosi, Brand<T, B> yordamchisi, tekshiruvchi yaratuvchi funksiya, pul birliklari misoli va qayerda ishlatilishi.
93-dars
Branded types
TypeScript type'larni shakliga qarab solishtiradi (structural typing). Shuning uchun UserId va OrderId ikkalasi number bo'lsa, TS ularni farqlamaydi. Branded type — oddiy type'ga ko'rinmas "tamg'a" qo'shib, uni boshqalaridan ajratish usuli.
Muammo
type UserId = number;
type OrderId = number;
function deleteOrder(id: OrderId) { /* ... */ }
const userId: UserId = 7;
deleteOrder(userId); // ⚠️ TS indamaydi, foydalanuvchi id'si bilan buyurtma o'chdi
type UserId = number — bu shunchaki boshqa nom (alias), yangi type emas.
Yechim: tamg'a qo'shish
type Brand<T, B extends string> = T & { readonly __brand: B };
type UserId = Brand<number, "UserId">;
type OrderId = Brand<number, "OrderId">;
function deleteOrder(id: OrderId) { /* ... */ }
const userId = 7 as UserId;
deleteOrder(userId);
// ❌ Argument of type 'UserId' is not assignable to parameter of type 'OrderId'.
deleteOrder(7);
// ❌ Argument of type 'number' is not assignable to parameter of type 'OrderId'.
__brand maydoni runtime'da mavjud emas, u faqat TS uchun. Qiymat baribir oddiy 7 bo'lib qoladi.
Branded qiymatni qanday yaratish
as'ni hamma joyda yozmaslik uchun bitta yaratuvchi funksiya qilinadi. Bonus: shu yerda validatsiya ham bo'ladi.
type Email = Brand<string, "Email">;
function toEmail(value: string): Email {
if (!/^[^\s@]+@[^\s@]+\.[^\s@]+$/.test(value)) {
throw new Error("Email noto'g'ri");
}
return value as Email; // as faqat shu bitta joyda
}
function sendWelcome(to: Email) { /* ... */ }
sendWelcome("[email protected]");
// ❌ Argument of type 'string' is not assignable to parameter of type 'Email'.
sendWelcome(toEmail("[email protected]")); // ✅ tekshirilgan
Endi Email type'i "bu string allaqachon tekshirilgan" degan kafolat beradi. sendWelcome ichida qayta tekshirish shart emas.
Real misol: pul birliklari
To'lov tizimlarida klassik xato: tiyin va so'mni aralashtirib yuborish.
type Sum = Brand<number, "Sum">; // so'm
type Tiyin = Brand<number, "Tiyin">; // tiyin (1 so'm = 100 tiyin)
const sum = (n: number) => n as Sum;
const toTiyin = (s: Sum) => (s * 100) as Tiyin;
// To'lov provayderi tiyinda kutadi
function chargeCard(amount: Tiyin) { /* ... */ }
const price = sum(150_000);
chargeCard(price);
// ❌ Argument of type 'Sum' is not assignable to parameter of type 'Tiyin'.
chargeCard(toTiyin(price)); // ✅ 15 000 000 tiyin
Bu xato production'da 100 marta kam pul yechishga olib kelardi, endi esa kod yozayotganda ushlanadi.
Qayerda ishlatiladi
| Holat | Misol |
|---|---|
| ID'lar | UserId, OrderId, ProductId |
| Tekshirilgan string | Email, Phone, Url |
| O'lchov birliklari | Sum / Tiyin, Meters / Km |
| Xavfsizlik | SanitizedHtml, HashedPassword |
Eslab qolish uchun
type A = numberyangi type yaratmaydi.Brand:T & { __brand: "Nom" }, runtime'da hech narsa qo'shmaydi.- Yaratishni bitta funksiyaga yig'ing,
asfaqat o'sha yerda. - Yaratuvchi funksiyada validatsiya qilsangiz, type "tekshirilgan" kafolatiga aylanadi.