Seriya: TypeScript Basics Dars 79

Third-party library typings

TypeScript'da uchinchi tomon kutubxonalari type'lari: kutubxona ichidagi type'lar, @types paketlari (DefinitelyTyped), type umuman yo'q holat va declare module bilan o'zingiz yozish.

79-dars

Third-party library typings

npm'dan kutubxona o'rnatganingizda, TypeScript uning funksiyalari qanday type'larni qabul qilishi va qaytarishini bilishi kerak. Bu ma'lumot kutubxonaning type fayllari (.d.ts) orqali beriladi.

Kutubxonalar uch xil holatda bo'ladi:

1. Type'lar kutubxonaning o'zida bor (eng yaxshi holat)

Masalan axios, zod, date-fns. Kutubxona TS'da yozilgan yoki type'larni o'zi bilan birga yuboradi.

npm install axios
import axios from "axios";

const res = await axios.get<{ id: number; name: string }>("/api/user");
res.data.name; // ✅ string, avtomatik type bor

Qanday bilasiz: kutubxonaning package.json faylida "types" yoki "typings" maydoni bo'ladi. npmjs.com'da paket nomi yonida TS belgisi turadi.

2. Type'lar alohida: @types/... (DefinitelyTyped)

Kutubxona JS'da yozilgan, type'larni esa jamoa alohida paketda yozgan. Masalan lodash, express.

npm install lodash
npm install -D @types/lodash
import { debounce } from "lodash";

const save = debounce((text: string) => console.log(text), 300);
save("salom"); // ✅
save(123);
// ❌ Argument of type 'number' is not assignable to parameter of type 'string'.

npmjs.com'da paket yonida DT belgisi bo'lsa, demak @types/ paketi mavjud. @types faqat dev uchun kerak (kompilyatsiyadan keyin type'lar yo'qoladi), shuning uchun -D bilan o'rnatiladi.

3. Hech qanday type yo'q

Eski yoki kichik kutubxona bo'lsa, TS xato beradi:

import { formatPrice } from "old-lib";
// ❌ Could not find a declaration file for module 'old-lib'.
//    '.../old-lib/index.js' implicitly has an 'any' type.

Yechim: o'zingiz type faylini yozasiz. src/types/old-lib.d.ts:

// Tez yechim: hammasi any bo'ladi
declare module "old-lib";

Yoki to'g'ri usul, faqat ishlatadigan qismingizni type'laysiz:

// src/types/old-lib.d.ts
declare module "old-lib" {
  export function formatPrice(amount: number, currency: string): string;
}
import { formatPrice } from "old-lib";
formatPrice(1000, "UZS"); // ✅ endi type bor

Bunday .d.ts fayl include ro'yxatiga kirishi kerak (odatda src ichida bo'lsa, kiradi — 78-dars).

Eslab qolish uchun qisqa algoritm

  1. Kutubxonani o'rnating va import qiling. Xato bo'lmasa, type'lar bor.
  2. Xato bo'lsa, npm i -D @types/kutubxona-nomi qilib ko'ring.
  3. U ham bo'lmasa, o'zingiz declare module yozing.

⚠️ Muhim: @types/react versiyasi react versiyasiga mos bo'lishi kerak, aks holda g'alati type xatolari chiqadi.