Seriya: TypeScript Basics Dars 68

ReturnType

TypeScript'dagi ReturnType utility type'i: funksiya qaytaradigan qiymat type'ini avtomatik olish, typeof bilan ishlatish, afzalliklari va async funksiyalar uchun Awaited.

68-dars

ReturnType

TypeScript'dagi ReturnType — bu funksiyalar bilan ishlashda juda qo'l keladigan ajoyib yordamchi type (utility type).

Inglizcha "return type" so'zi "qaytarish turi" yoki "funksiya qaytaradigan qiymatning type'i" degan ma'noni anglatadi. ReturnType yordamida biron bir funksiya qanday turdagi qiymat qaytarishini avtomatik ravishda aniqlab, o'sha qiymat turini o'zlashtirib oluvchi yangi type hosil qilasiz.

Oddiy qilib aytganda: ReturnType<SourceFunctionType>.

1. Oddiy misol

Tasavvur qiling, sizda foydalanuvchi ma'lumotlarini qaytaradigan oddiy funksiya bor. Funksiya o'zi obyekt qaytaradi va uni qo'lda alohida interface qilib yozib o'tirmagansiz:

function getUser() {
  return {
    id: 1,
    name: "Ali",
    email: "[email protected]",
  };
}

Endi sizga shu getUser funksiyasi qaytaradigan obyektning type'i kerak bo'lib qoldi. Uni qo'lda qayta yozish o'rniga ReturnType va typeof operatorini ishlatasiz:

// getUser funksiyasi nima qaytarsa, UserType ham aynan o'sha type'ni oladi:
type UserType = ReturnType<typeof getUser>;

// Hosil bo'lgan UserType type'i quyidagicha ko'rinish oladi:
// type UserType = {
//   id: number;
//   name: string;
//   email: string;
// }

const user: UserType = {
  id: 2,
  name: "Vali",
  email: "[email protected]",
};

Eslatma: typeof kalit so'zi JavaScript funksiyasini TypeScript type'iga o'girib beradi (55-dars), ReturnType esa o'sha funksiyaning qaytarish qiymatini sug'urib oladi.

typeof'ni unutib qo'yish — eng ko'p uchraydigan xato. ReturnType type kutadi, funksiya esa qiymat:

type UserType = ReturnType<getUser>;
// ❌ 'getUser' refers to a value, but is being used as a type here. Did you mean 'typeof getUser'?

2. Nima uchun kerak? (Afzalliklari)

  • Kod takrorlanishining oldini oladi: agar funksiya qaytaradigan ma'lumotlar tuzilishi o'zgarsa, uni boshqa joyda qo'lda yangilab o'tirish shart emas — ReturnType avtomatik ravishda yangilanadi.
  • Uchinchi tomon kutubxonalari: ko'pincha biz o'zimiz yozmagan, qandaydir kutubxona yoki boshqa dasturchi yozgan funksiyalarning qaytaradigan qiymat type'ini bilishimiz kerak bo'ladi. ReturnType bu ishni juda oson qiladi.

3. IT loyihalaridagi real misol (API so'rovlari / Redux Actions)

Frontend dasturlashda, masalan, API'dan ma'lumot olib keluvchi funksiyalar (Thunk yoki Service funksiyalari) mavjud bo'ladi:

// API'dan foydalanuvchi ma'lumotini olib keluvchi funksiya
async function fetchUserData() {
  const response = await fetch("https://api.example.com/user");
  const data: { id: number; username: string; token: string } = await response.json();
  return data;
}

// Funksiya qaytaradigan type:
type UserDataResponse = ReturnType<typeof fetchUserData>;
// Promise<{ id: number; username: string; token: string }>

Asinxron (async) funksiyalar doim Promise qaytargani uchun, ReturnType ham Promise<...> beradi. Promise ichidagi ma'lumotning o'zi kerak bo'lsa, Awaited bilan "ochiladi":

type UserData = Awaited<ReturnType<typeof fetchUserData>>;
// { id: number; username: string; token: string }