Seriya: TanStack Router Dars 34

URL state management — Filter, pagination va sorting'ni URL'da boshqarish

TanStack Router'da URL State Management: useState o'rniga URL'dan foydalanish, filter, sorting va pagination'ni to'liq type-safe boshqarish, shareable havolalar.

34-dars

URL state management — Filter, pagination va sorting'ni URL'da boshqarish

Tasavvur qiling, siz tog‘da ajoyib go‘zal manzarali joyni topdingiz. Agar siz do‘stingizga "Men tog‘dagi qoyali buloq yonidaman" deb xotirangizdan tushuntirsangiz (useState kabi — telefon o‘chsa yoki dastur yopilsa bu ma'lumot yo‘qoladi), do‘stingiz u yerni topa olmasligi mumkin.

Ammo siz unga xaritadan aniq GPS koordinatalarini (kenglik, uzunlik, balandlik) yuborsangiz (URL kabi), do‘stingiz havolani bosishi bilanoq siz turgan nuqtaga bir santimetr ham adashmasdan yetib keladi.

Veb-ishlanmalarda ko‘pchilik dasturchilar qidiruv, filtrlar va sahifalash holatlarini oddiy useState ichida saqlashga odatlanib qolishgan. Lekin bu jiddiy muammolarga olib keladi:

  1. Sahifa yangilanganda (F5) foydalanuvchi tanlagan barcha filtrlar yo‘qoladi;
  2. Foydalanuvchi filtrlangan mahsulotlar ro‘yxatini do‘stiga havola qilib yubora olmaydi;
  3. Brauzerdagi "Orqaga" tugmasi oldingi filtrga qaytara olmaydi.

TanStack Router’da esa URL’ning o‘zi eng oliy holat boshqaruvchisi (State Manager) vazifasini bajaradi.


1. Real loyihadagi to‘liq misol (Filter + Pagination + Sorting)

Keling, internet-do‘kon katalogi misolida barcha qismlar birgalikda qanday ishlashini to‘liq ko‘rib chiqamiz:

// src/routes/shop.tsx
import { createFileRoute, useNavigate } from '@tanstack/react-router'
import { z } from 'zod'

// 1. URL State uchun yagona Zod sxemasini belgilaymiz
const shopSearchSchema = z.object({
  page: z.number().catch(1),
  search: z.string().optional(),
  sortBy: z.enum(['price-asc', 'price-desc', 'name']).default('name'),
  category: z.string().default('all'),
})

export const Route = createFileRoute('/shop')({
  // URL'dagi query parametrlarni tozalaymiz va tiplaymiz
  validateSearch: (search) => shopSearchSchema.parse(search),

  // URL o'zgarganda loader avtomatik qayta ishga tushadi:
  loaderDeps: ({ search }) => ({
    page: search.page,
    search: search.search,
    sortBy: search.sortBy,
    category: search.category,
  }),
  loader: async ({ deps }) => {
    // deps to'liq tiplangan holda backend'ga uzatiladi
    return await fetchShopProducts(deps)
  },

  component: ShopPageComponent,
})

function ShopPageComponent() {
  const navigate = useNavigate()

  // 2. URL State'dan joriy qiymatlarni o'qib olamiz
  const { page, search, sortBy, category } = Route.useSearch()
  const products = Route.useLoaderData()

  // 3. Yordamchi updater funksiya: har bir harakat to'g'ridan-to'g'ri URL'ni yangilaydi
  const updateSearch = (updater: (prev: z.infer<typeof shopSearchSchema>) => any) => {
    navigate({
      to: '/shop',
      search: updater,
    })
  }

  return (
    <div style={{ padding: '2rem', maxWidth: '800px', margin: '0 auto', fontFamily: 'sans-serif' }}>
      <h1>Mahsulotlar do'koni</h1>

      {/* A. Qidiruv inputi */}
      <div style={{ display: 'flex', gap: '1rem', margin: '1rem 0' }}>
        <input
          type="text"
          placeholder="Qidirish..."
          value={search || ''}
          onChange={(e) =>
            updateSearch((prev) => ({
              ...prev,
              search: e.target.value ? e.target.value : undefined,
              page: 1, // Qidiruv o'zgarganda har doim 1-sahifadan boshlaymiz
            }))
          }
          style={{ flex: 1, padding: '0.5rem' }}
        />

        {/* B. Kategoriya filtri */}
        <select
          value={category}
          onChange={(e) =>
            updateSearch((prev) => ({
              ...prev,
              category: e.target.value,
              page: 1,
            }))
          }
          style={{ padding: '0.5rem' }}
        >
          <option value="all">Barcha kategoriyalar</option>
          <option value="electronics">Elektronika</option>
          <option value="clothing">Kiyim-kechak</option>
          <option value="books">Kitoblar</option>
        </select>

        {/* C. Saralash (Sorting) */}
        <select
          value={sortBy}
          onChange={(e) =>
            updateSearch((prev) => ({
              ...prev,
              sortBy: e.target.value as any,
            }))
          }
          style={{ padding: '0.5rem' }}
        >
          <option value="name">Nomi bo'yicha</option>
          <option value="price-asc">Arzondan qimmatga</option>
          <option value="price-desc">Qimmatdan arzonga</option>
        </select>
      </div>

      {/* Mahsulotlar ro'yxati */}
      <ul style={{ listStyle: 'none', padding: 0 }}>
        {products.map((item: any) => (
          <li key={item.id} style={{ padding: '0.75rem', borderBottom: '1px solid #e2e8f0' }}>
            <strong>{item.name}</strong> &mdash; ${item.price}
          </li>
        ))}
      </ul>

      {/* D. Sahifalash (Pagination) */}
      <div style={{ display: 'flex', gap: '1rem', alignItems: 'center', marginTop: '1.5rem' }}>
        <button
          disabled={page <= 1}
          onClick={() => updateSearch((prev) => ({ ...prev, page: prev.page - 1 }))}
          style={{ padding: '0.5rem 1rem' }}
        >
          &larr; Oldingi
        </button>
        <span>Sahifa: <strong>{page}</strong></span>
        <button
          onClick={() => updateSearch((prev) => ({ ...prev, page: prev.page + 1 }))}
          style={{ padding: '0.5rem 1rem' }}
        >
          Keyingi &rarr;
        </button>
      </div>
    </div>
  )
}

async function fetchShopProducts(_params: any) {
  return [
    { id: 1, name: "Smartfon X", price: 799 },
    { id: 2, name: "Noutbuk Pro", price: 1299 },
  ]
}

2. URL State Management'ning 3 ta beqiyos afzalligi

flowchart TD
    Action["Foydalanuvchi filtrni o'zgartirdi (Kategoriya: 'electronics')"] --> Update["updateSearch() orqali navigate() chaqiriladi"]
    Update --> URL["URL yangilandi: /shop?category=electronics&page=1"]
    
    subgraph Benefits["URL State Yutuqlari"]
        URL --> S1["1. Shareable: Havolani istalgan do'stiga yuborishi mumkin"]
        URL --> S2["2. History: 'Orqaga' tugmasi avvalgi filtrga qaytaradi"]
        URL --> S3["3. Persistence: F5 bosilganda ham holat saqlanib qoladi"]
    end

1. Ulashish oson (Shareable & Bookmarkable)

Foydalanuvchi "Noutbuklar" toifasini tanlab, narxini "Arzondan qimmatga" saralab, 2-sahifaga o‘tdi. Ushbu URL manzilini (/shop?category=electronics&sortBy=price-asc&page=2) do‘stiga Telegram yoki WhatsApp orqali yuborsa, do‘sti ham aynan o‘sha sahifani va o‘sha filtrlangan mahsulotlarni ko‘radi.

2. Brauzer tarixi bilan tabiiy integratsiya (History Support)

Oddiy useState bilan ishlaganda foydalanuvchi yanglishib boshqa filtrni bosib yuborsa, brauzerdagi "Orqaga" tugmasi uni butunlay boshqa saytga chiqarib yuboradi. URL State ishlatilganda esa "Orqaga" tugmasi bir qadam oldingi filtr holatiga silliq qaytaradi.

3. Doimiy saqlanish (Persistence)

Foydalanuvchi sahifani yangilab yuborganida (F5 yoki Ctrl+R) hech qanday qidiruv natijalari yo‘qolmaydi, chunki ma'lumotlar xotirada emas, URL manzilida mustahkam saqlanmoqda.


3. useState vs URL State taqqosi

Xususiyat useState / Redux URL State (TanStack Router)
Holat qayerda saqlanadi? Brauzer RAM xotirasida URL manzil satrida (pathname + search)
F5 (Refresh) qilinganda Holat butunlay o‘chib ketadi 100% to‘liq saqlanib qoladi
Havolani do‘stiga ulashish Imkonsiz (do‘sti bo‘sh sahifani ko‘radi) Mukammal (Aynan o‘sha holat ochiladi)
Brauzer "Orqaga" tugmasi Ishlamaydi Har bir filtr yangi qadam bo‘lib saqlanadi
Type-Safety Oddiy TS turlari Zod orqali qat'iy va kafolatlangan

Xulosa

  • Filtrlar, qidiruv va sahifalash holatlarini useStateda emas, balki URL State sifatida boshqarish zamonaviy veb-ilovalarning oltin qoidasidir.
  • loaderDeps va validateSearch birgalikda URL o‘zgarganda ma'lumotlarni avtomatik va to‘liq type-safe qayta yuklashni ta'minlaydi.
  • Bu yondashuv ilovangizni ulashishga qulay (shareable), brauzer tarixiga mos (history-friendly) va qayta yuklanganda mustahkam (persistent) qiladi.