TanStack Router arxitekturasi — Router, Route Tree va Navigation Lifecycle
TanStack Router arxitekturasi: Router instansiyasi, Route Tree, routeTree.gen.ts, navigatsiya hayot sikli (beforeLoad, loader, render) va parallel ma'lumot yuklash.
3-dars
TanStack Router arxitekturasi — Router, Route Tree va Navigation Lifecycle
Tasavvur qiling, siz xalqaro aeroport faoliyatini kuzatyapsiz. Minglab reyslar va yo‘lovchilar tartibli harakatlanishi uchun 3 ta asosiy tizim birgalikda ishlaydi:
- Aeroport Boshqaruv Markazi (Router): Butun parvozlar jadvali, xavfsizlik va yo‘nalishlarni nazorat qiluvchi markaziy kompyuter.
- Marshrutlar Xaritasi (Route Tree): Qaysi reys qaysi terminaldan uchishi, qaysi yo‘lak orqali samolyotga chiqilishini aniq ko‘rsatuvchi ierarxik xarita.
- Parvoz Hayot Sikli (Navigation Lifecycle): Yo‘lovchining aniq bosqichlari: bilet olish (Trigger) $\to$ pasport nazorati (beforeLoad) $\to$ bagajni samolyotga yuklash (loader) $\to$ samolyotning havoga ko‘tarilishi (Render).
TanStack Router ham aynan mana shu uchta mustahkam ustun ustiga qurilgan: Router instansiyasi, Route Tree (Marshrutlar daraxti) va Navigation Lifecycle (Navigatsiya hayot sikli).
1-ustun: Router instansiyasi va Global Ro'yxatdan o'tkazish (Register)
TanStack Router ilovangizdagi barcha marshrutlarni boshqarish uchun yagona markaziy obyekt — router instansiyasidan foydalanadi.
// src/router.tsx
import { createRouter, RouterProvider } from "@tanstack/react-router";
import { routeTree } from "./routeTree.gen"; // Avtomatik generatsiya qilingan daraxt
// 1. Router instansiyasini yaratamiz
export const router = createRouter({ routeTree });
// 2. TypeScript uchun Routerni global ro'yxatdan o'tkazamiz (Type Registration)
declare module "@tanstack/react-router" {
interface Register {
router: typeof router;
}
}
// 3. Ilovaga ulaymiz
export function App() {
return <RouterProvider router={router} />;
}
[!IMPORTANT] Nima uchun
declare moduleyoziladi? Aynan shu 5 qatorlik TypeScript kodi tufayli TanStack Router butun loyihangizdagi barcha<Link>,navigate(),useParams()vauseSearch()funksiyalariga sizning aniq marshrutlaringiz xaritasini avtomatik ulab beradi. Shu sababli VS Code'da havolani yozishni boshlashingiz bilanoq barcha yo‘llar taklif qilinadi (Autocomplete)!
2-ustun: Route Tree (Marshrutlar daraxti)
Klassik React Router'da yo‘llar shunchaki yassi massiv yoki JSX teglari edi. TanStack Router'da esa barcha sahifalar qat'iy Route Tree (Ierarxik Daraxt) shaklida yig‘iladi.
Agar siz File-based routing ishlatsangiz, Vite plagini (@tanstack/router-plugin/vite) loyihangizdagi src/routes/ papkasini kuzatib turadi va har safar yangi fayl qo‘shganingizda routeTree.gen.ts faylini avtomatik yangilaydi:
graph TD
Root["__root.tsx (Bosh Layout / Navbar)"]
Root --> Index["index.tsx ( / )"]
Root --> Dashboard["dashboard.tsx ( /dashboard Layout )"]
Dashboard --> Candidates["candidates.tsx ( /dashboard/candidates )"]
Dashboard --> CandidateDetail["candidates.$candidateId.tsx ( /dashboard/candidates/:id )"]
Root --> Login["login.tsx ( /login )"]
Bu daraxt nafaqat URL tuzilishini, balki qaysi sahifa qaysi ota layout ichida joylashganini va ota sahifadan bolaga qanday kontekst (Auth, Theme) o‘tishini to‘liq tushunadi.
3-ustun: Navigation Lifecycle (Navigatsiya hayot sikli)
Foydalanuvchi biror havolani bosganda yoki navigate() chaqirilganda, TanStack Router qat'iy va mantiqiy hayot sikli bo‘yicha ishlaydi. Bu React Router'ning oddiy sahifa almashtirishidan ancha aqlli va xavfsizdir.
sequenceDiagram
autonumber
actor User as Foydalanuvchi
participant Router as TanStack Router
participant Guard as beforeLoad (Xavfsizlik)
participant Loader as loader (Ma'lumotlar)
participant UI as Component (Render)
User->>Router: Havolani bosdi: /dashboard/candidates/42
Router->>Router: 1. Search Parametrlar parse va validatsiya qilinadi (Zod)
Router->>Guard: 2. beforeLoad() ishga tushadi
alt Foydalanuvchi tizimga kirmagan bo'lsa
Guard-->>Router: throw redirect({ to: '/login' })
Router-->>User: Sahifa ochilmasdan login'ga yo'naltiriladi!
else Ruxsat mavjud bo'lsa
Guard->>Loader: 3. loader() barcha ma'lumotlarni yuklay boshlaydi
Note over Loader: Ota va bola marshrut loaderlari PARALLEL ishlaydi!
Loader-->>UI: 4. Ma'lumot tayyor bo'ldi
UI-->>User: Sahifa to'liq ma'lumot bilan silliq ochiladi
end
Hayot siklining 4 ta asosiy qadami:
- Trigger & Parse: Foydalanuvchi harakatni boshlaydi. URL parse qilinadi, query parametrlar Zod sxemasi orqali validatsiyadan o‘tadi.
beforeLoad(Himoya / Guards): Sahifa ochilishidan va ma'lumotlar so‘ralishidan oldin ishga tushadi. Agar foydalanuvchida ruxsat bo‘lmasa, serverga behuda API so‘rovlari yuborilmasdan, darholthrow redirect()qilinadi.loader(Parallel ma'lumot yuklash): Barcha kerakli ma'lumotlar yuklanadi.- Render: Barcha ma'lumotlar tayyor bo‘lgachgina React komponenti chiziladi (ekranda qisqa muddatli miltillashlar va layout shift bo‘lmaydi).
Amaliy misol: beforeLoad va loader birgalikda
Keling, nomzodning sahifasini xavfsiz himoyalash va ma'lumotlarini yuklashni ko‘rib chiqamiz:
// src/routes/dashboard.candidates.$candidateId.tsx
import { createFileRoute, redirect } from "@tanstack/react-router";
// Interfeyslar
interface Candidate {
id: string;
name: string;
role: string;
}
export const Route = createFileRoute("/dashboard/candidates/$candidateId")({
// 1. BEFORELOAD: Sahifani va API ni himoyalaymiz
beforeLoad: ({ context, params }) => {
// Agar foydalanuvchi login qilmagan bo'lsa, to'xtatamiz
if (!context.auth?.isAuthenticated) {
throw redirect({
to: "/login",
search: { redirect: `/dashboard/candidates/${params.candidateId}` },
});
}
},
// 2. LOADER: Faqat beforeLoad ruxsat bergandagina ishlaydi
loader: async ({ params }): Promise<Candidate> => {
const res = await fetch(`https://api.hr-dashboard.uz/candidates/${params.candidateId}`);
if (!res.ok) throw new Error("Nomzod topilmadi");
return res.json();
},
// 3. COMPONENT: Ma'lumot tayyor bo'lganda chiziladi
component: CandidateDetailComponent,
});
function CandidateDetailComponent() {
// Route.useLoaderData() to'liq Candidate turiga ega!
const candidate = Route.useLoaderData();
return (
<div style={{ padding: "20px" }}>
<h2>{candidate.name}</h2>
<p>Mutaxassisligi: {candidate.role}</p>
</div>
);
}
Nima uchun bu arxitektura inqilobiy?
1. Parallel Data Loading (Kaskadli kutishlarga barham berish)
Klassik ilovalarda agar sizda 3 qavat ichma-ich (nested) layout bo‘lsa, ko‘pincha avval ota sahifa ma'lumoti, keyin bola sahifa ma'lumoti ketma-ket (Waterfall) yuklanadi.
TanStack Router esa Route Tree orqali bir vaqtning o‘zida Root, Dashboard va Candidates loaderlarini parallel ishga tushiradi. Sayt ochilishi 3 barobar tezlashadi!
2. Type-Safe Context
beforeLoad funksiyasidan qaytarilgan har qanday obyekt (masalan: return { currentUser, permissions }) to‘g‘ridan-to‘g‘ri pastdagi barcha child marshrutlar va komponentlarga 100% type-safe Context sifatida o‘tadi.
Xulosa
- TanStack Router arxitekturasi shunchaki sahifa almashtiruvchi emas, balki qat'iy Route Tree va mukammal Navigation Lifecycle tizimidir.
beforeLoadorqali sahifaga kirish huquqlarini (Auth guards) serverga ortiqcha so‘rov yubormasdan oldindan tekshirish mumkin.- Parallel Data Loading tufayli ichma-ich sahifalarning ma'lumotlari bir vaqtning o‘zida parallel yuklanadi va ilova sezilarli darajada tez ishlaydi.