Seriya: React Router Dars 9

Index routes — Parent route'ning default child route'i

React Router'da Index routes tushunchasi, <Outlet /> bo'sh qolib ketishining oldini olish, path prop'isiz default sahifani render qilish qoidalari va xususiyatlari.

9-dars

Index routes — Parent route'ning default child route'i

Oldingi darslarimizda biz Nested Routing (ichma-ich marshrutlar) va <Outlet /> komponenti yordamida ota layout ichiga bola sahifalarni joylashtirishni ko'rib chiqdik. Ammo tasavvur qiling, foydalanuvchi to'g'ridan-to'g'ri ota manzilga — /dashboard ga kirdi.

Bu holatda qaysi bola sahifa chiqishi kerak? Nomzodlar ro'yxatimi? Sozlamalarmi? Agar biron bir standart sahifa ko'rsatilmasa, ota layoutdagi <Outlet /> maydoni butunlay bo'shliq bo'lib qoladi.

Aynan mana shu bo'shliqning oldini olish va ota yo'l ochilganda standart holda ko'rsatiladigan boshlang'ich sahifani belgilash uchun Index Routes (Indeks marshrutlar) ishlatiladi.


Index Route o'zi nima?

Index route — bu ota marshrutning URL manziliga to'liq mos kelganda, uning <Outlet /> darchasiga sukut bo'yicha (default) chiziladigan bola komponentdir.

Oddiy bola route'lardan farqli o'laroq, Index route'da path atributi umuman yozilmaydi. Uning o'rniga shunchaki index mantiqiy kalit so'zi qo'yiladi:

<Route path="/dashboard" element={<DashboardLayout />}>
  {/* ⭐️ INDEX ROUTE: /dashboard ochilganda avtomatik chiqadi */}
  <Route index element={<DashboardOverview />} />

  {/* Boshqa bola marshrutlar */}
  <Route path="candidates" element={<CandidatesList />} />
  <Route path="settings" element={<Settings />} />
</Route>

Amaliy kod misoli

Keling, to'liq amaliy kodda Index route qanday ishlashini ko'rib chiqamiz:

import React from 'react';
import { BrowserRouter, Routes, Route, Link, Outlet } from 'react-router-dom';

// 1. Ota komponent (Layout)
function DashboardLayout() {
  return (
    <div style={{ display: 'flex', minHeight: '100vh', fontFamily: 'sans-serif' }}>
      <aside style={{ width: '220px', background: '#0f172a', color: 'white', padding: '16px' }}>
        <h3>HR Portal</h3>
        <nav style={{ display: 'flex', flexDirection: 'column', gap: '8px' }}>
          {/* Asosiy ota yo'lga havola */}
          <Link to="/dashboard" style={{ color: '#38bdf8' }}>📊 Asosiy Ko'rsatkichlar</Link>
          <Link to="/dashboard/candidates" style={{ color: '#94a3b8' }}>👥 Nomzodlar</Link>
          <Link to="/dashboard/settings" style={{ color: '#94a3b8' }}>⚙️ Sozlamalar</Link>
        </nav>
      </aside>

      <main style={{ flex: 1, padding: '24px' }}>
        <Outlet />
      </main>
    </div>
  );
}

// 2. Bolalar komponentlari
function DashboardOverview() {
  return (
    <div>
      <h2>Xush kelibsiz!</h2>
      <p>Bugungi kunda 12 ta yangi rezyume kelib tushdi.</p>
    </div>
  );
}

function CandidatesList() {
  return <h2>Nomzodlar ro'yxati sahifasi</h2>;
}

function Settings() {
  return <h2>Tizim sozlamalari sahifasi</h2>;
}

// 3. Marshrutlar daraxti
export default function App() {
  return (
    <BrowserRouter>
      <Routes>
        <Route path="/dashboard" element={<DashboardLayout />}>
          {/* URL "/dashboard" bo'lganda DashboardOverview ko'rinadi */}
          <Route index element={<DashboardOverview />} />
          
          <Route path="candidates" element={<CandidatesList />} />
          <Route path="settings" element={<Settings />} />
        </Route>
      </Routes>
    </BrowserRouter>
  );
}

Natija qanday bo'ladi?

  1. Foydalanuvchi /dashboard ga kirsa:
    • <DashboardLayout /> chiziladi.
    • Uning ichidagi <Outlet /> joyida avtomatik <DashboardOverview /> ko'rinadi.
  2. Foydalanuvchi /dashboard/candidates ga o'tsa:
    • <DashboardLayout /> o'z joyida turadi.
    • <Outlet /> joyidagi kontent o'zgarib, <CandidatesList /> ga almashadi.
  3. Foydalanuvchi menyudagi "Asosiy Ko'rsatkichlar" tugmasini bossa (ya'ni yana /dashboard ga qaytsa):
    • <Outlet /> joyiga yana <DashboardOverview /> qaytib keladi.

Index Route'ning 3 ta oltin qoidasi

[!IMPORTANT]

  1. path yozilmaydi: Hech qachon <Route index path="" /> yoki <Route index path="/dashboard" /> deb yozmang. Faqat index kalit so'zining o'zi kifoya.
  2. O'zining bolalari bo'lmaydi: Index route ichiga yana boshqa bola route'larni kiritib bo'lmaydi, u marshrut shoxining oxirgi bargidir.
  3. Ota manzil bilan bitta URL'ni baham ko'radi: Uning ochilishi uchun URL'ga qo'shimcha so'z qo'shilmaydi.

Eski usul (Redirect) vs Zamonaviy Index Route

Eski React Router versiyalarida dasturchilar standart sahifani ochish uchun yo'naltirishdan (redirect) foydalanishardi:

// ❌ ESKI / NOQULAY YONDASHUV:
<Route path="/dashboard" element={<DashboardLayout />}>
  {/* Foydalanuvchi /dashboard ga kirsa, uni darhol /dashboard/overview ga surib yuborish */}
  <Route index element={<Navigate to="/dashboard/overview" replace />} />
  <Route path="overview" element={<DashboardOverview />} />
</Route>

Nima uchun bu yomon?

  • Brauzer tarixiga ortiqcha sakrash qo'shadi.
  • URL xunuklashadi (/dashboard o'rniga /dashboard/overview).
  • Zamonaviy Route index element={<DashboardOverview />} esa toza /dashboard manzilida hech qanday sakrashlarsiz ishlaydi!

Taqqoslash jadvali

Xususiyat Standart Child Route (<Route path="candidates">) Index Route (<Route index>)
path xossasi Majburiy (path="candidates") Yo'q (path o'rniga index yoziladi)
URL ko'rinishi /dashboard/candidates /dashboard (ota manzilning o'zi)
Qachon chiqadi? Faqat ayni shu manzil tanlanganda Ota manzil ochilganda avtomatik (default)
Bolalari bo'lishi Mumkin (yana ichma-ich ketishi mumkin) Mumkin emas

Real hayotiy analogiya: Mehmonxona Xonasi

Tasavvur qiling, siz mehmonxonaga keldingiz va lyuks xonangiz eshigini ochdingiz:

  • Xonada kichik dahliz bor, dahlizdan yotoqxonaga yoki hammomga o'tish eshiklari bor.
  • Ammo siz xonaga qadam qo'yganingiz zahoti ko'zingiz tushadigan asosiy markaziy joy — bu mehmonxona (zal) qismidir (Index route).
  • Siz alohida "zalga kirish" tugmasini bosmadingiz, siz shunchaki xonaga kirdingiz va markaziy qism o'z-o'zidan qarshingizda paydo bo'ldi!

Xulosa

Index route — bu Nested Routing arxitekturasida bo'sh qolgan <Outlet /> darchalarini to'ldiruvchi eng nafis yechimdir. Har bir ota layout uchun bitta Index route belgilash foydalanuvchiga birinchi qadamdanoq tushunarli va mazmunli bosh sahifani taqdim etadi.