Route hierarchy — Parent, child va nested route tushunchalari
React Router'da marshrutlar ierarxiyasi: Ota (Parent) va Bola (Child) route'lar, ichma-ich joylashgan Nested routing, umumiy layoutlar va <Outlet /> komponentining ishlash mexanizmi.
7-dars
Route hierarchy — Parent, child va nested route tushunchalari
Veb-ilovalarning deyarli barchasida — xoh u admin panel, xoh ijtimoiy tarmoq yoki do'kon bo'lsin — sahifaning ma'lum bir qismlari (masalan, tepada turgan Header, chap tomondagi Sidebar yoki pastdagi Footer) doimiy ravishda o'zgarishsiz turadi. Foydalanuvchi menyudan boshqa bo'limga o'tganda, faqat markazdagi asosiy kontent yangilanadi.
React Router'da ushbu tuzilmani qayta-qayta takrorlamasdan (DRY — Don't Repeat Yourself), oson va qulay boshqarish uchun Nested Routing (Ichma-ich marshrutlash) va Route Hierarchy (Marshrutlar ierarxiyasi) mexanizmi ishlatiladi.
1. Asosiy tushunchalar
1. Parent Route (Ota marshrut)
Bu umumiy qolip yoki sahifa skeletini (Layout) ifodalovchi marshrut. U o'zida barcha ichki sahifalar uchun umumiy bo'lgan vizual elementlarni (Sidebar, Navigatsiya, Header) saqlaydi.
- Misol:
/dashboard
2. Child Route (Bola marshrut)
Ota marshrutning ichida yashovchi va faqat ota sahifaning ma'lum bir darchasiga kelib joylashuvchi ichki yo'llar.
- Misol:
/dashboard/candidatesyoki/dashboard/settings.
3. <Outlet /> — Bolalar kelib tushadigan "darcha"
React Router'dagi eng muhim komponentlardan biri. Ota komponent o'zining ichida <Outlet /> qo'yadi. Bu degani: "URL qaysi bola marshrutga teng bo'lsa, o'sha bola komponentni aynan mana shu joyga chiz!"
React Router v6 da Nested Routing qanday yoziladi?
Nested routing yaratish uchun bola <Route> lar shunchaki ota <Route> teglari ichiga kiritiladi (nesting):
import React from 'react';
import { BrowserRouter, Routes, Route, Link, Outlet } from 'react-router-dom';
// 1. Ota komponent (Layout)
function DashboardLayout() {
return (
<div style={{ display: 'flex', minHeight: '100vh' }}>
{/* Doimiy turuvchi chap menyu (Sidebar) */}
<aside style={{ width: '220px', background: '#1e293b', color: 'white', padding: '16px' }}>
<h3>HR Tizimi</h3>
<nav style={{ display: 'flex', flexDirection: 'column', gap: '8px' }}>
<Link to="/dashboard" style={{ color: '#94a3b8' }}>Boshqaruv</Link>
<Link to="/dashboard/candidates" style={{ color: '#94a3b8' }}>Nomzodlar</Link>
<Link to="/dashboard/settings" style={{ color: '#94a3b8' }}>Sozlamalar</Link>
</nav>
</aside>
{/* Asosiy kontent maydoni */}
<main style={{ flex: 1, padding: '24px' }}>
<h2>Dashboard Paneli</h2>
<hr style={{ margin: '16px 0', borderColor: '#e2e8f0' }} />
{/* ⭐️ SEHRLI JOY: Bola sahifalar aynan shu yerga kelib tushadi! */}
<Outlet />
</main>
</div>
);
}
// 2. Bola komponentlar
function DashboardHome() {
return <p>Xush kelibsiz! Bugungi statistikangiz tayyor.</p>;
}
function CandidatesList() {
return <p>Nomzodlar ro'yxati (Jami: 45 nafar)</p>;
}
function Settings() {
return <p>Tizim sozlamalari sahifasi</p>;
}
// 3. Ierarxiyani Routes ichida ulash
export default function App() {
return (
<BrowserRouter>
<Routes>
{/* Ota Route */}
<Route path="/dashboard" element={<DashboardLayout />}>
{/* Index Route: Agar faqat /dashboard ga kirilsa shu chiqadi */}
<Route index element={<DashboardHome />} />
{/* Child Routes: Nisbiy (relative) yo'llar */}
<Route path="candidates" element={<CandidatesList />} />
<Route path="settings" element={<Settings />} />
</Route>
</Routes>
</BrowserRouter>
);
}
Nisbiy yo'llar (Relative Paths) qoidasi
[!IMPORTANT] Bola route'larning
pathxossasini yozganda boshiga qiya chiziq (/) qo'yilmaydi!
- ✅
path="candidates"$\rightarrow$ Ota yo'l (/dashboard) bilan avtomatik birlashib/dashboard/candidateshosil qiladi.- ❌
path="/candidates"$\rightarrow$ Agar boshiga/qo'ysangiz, u ildiz yo'lga aylanib, ierarxiyani buzishi mumkin.
index route nima?
Foydalanuvchi brauzerda aynan ota manzilga — /dashboard ga kirgan paytda <Outlet /> o'rnida nima ko'rinishi kerak?
Buning uchun maxsus index kalit so'zi qo'llaniladi:
<Route index element={<DashboardHome />} />
index bu — "ota manzil bo'yicha standart boshlang'ich bola sahifa" deganidir. U o'ziga alohida path talab qilmaydi.
Taqqoslash jadvali
| Xususiyat | Mustaqil alohida marshrutlar (Flatted) | Nested Routing (Ierarxik) |
|---|---|---|
| Layout takrorlanishi | Har bir sahifaga <Sidebar />ni alohida qo'lda chaqirish shart |
Ota komponentda bir marta yoziladi, barcha bolalarga avtomatik o'tadi |
| Qayta render bo'lishi | Har bir sahifa almashganda Sidebar ham o'chib-yonadi | Sidebar qayta chizilmaydi, faqat <Outlet /> ichidagi kontent yangilanadi |
| Kodni boshqarish | Murakkab va tarqoq | Mantiqiy daraxt ko'rinishida toza va tartibli |
| Boshqaruv vositasi | Alohida sahifalar | <Outlet /> va index route |
Real hayotiy analogiya: Katta Ofis Binosi
Tasavvur qiling, siz zamonaviy biznes idorasiga kirdingiz:
- Parent Route (
DashboardLayout): Idoraning umumiy binosi, asosiy kirish eshigi, qabulxona va koridorlari. Siz bino ichida qaysi xonaga bormang, bino va koridor o'zgarishsiz qoladi. <Outlet />: Ofis ichidagi ochiq xona eshigi.- Child Routes (
candidates,settings): Shu eshik ortidagi xonaning ichki jihozlari. Siz bugun "HR xonasi" eshigidan kirsangiz nomzodlar bilan ishlaysiz, "Buxgalteriya" eshigidan kirsangiz hisobotlarni ko'rasiz. Bino buzilib yangitdan qurilmaydi, faqat xona o'zgaradi!
Xulosa
Nested Routing — React Router'ning eng kuchli imkoniyatlaridan biri bo'lib, ilovangizda professional Layout arxitekturasini qurish imkonini beradi. Ota route umumiy ramkani ushlab tursa, <Outlet /> bola komponentlar silliq almashadigan markaziy sahnaga aylanadi.