Lazy route loading — Route kodlarini talab bo‘lganda yuklash (Code Splitting)
React Router'dagi route.lazy xususiyati: dinamik import() orqali Component, loader, action va errorElement kodlarini faqat kerak bo'lganda yuklash va bundle hajmini optimallashtirish.
60-dars
Lazy route loading — Route kodlarini talab bo‘lganda yuklash (Code Splitting)
Tasavvur qiling, siz 1000 sahifalik qalin tibbiyot ensiklopediyasini sotib oldingiz. Agar siz kitobni o‘qishni boshlashdan oldin barcha 1000 sahifani to‘liq yodlab chiqishga urinsangiz — miyangiz qotib qoladi va kunlab vaqtingiz behuda ketadi. Buning o‘rniga siz faqat bugun kerak bo‘lgan 1 ta bobni ochib o‘qiysiz, qolgan 999 sahifa esa kitob javonida o‘z vaqtini kutib turadi.
Veb-ilovalarda ham aynan shunday: foydalanuvchi saytingizning oddiy Bosh sahifasiga kirganida, ilovangizdagi barcha sahifalarning kodlarini (Nomzodlar ro‘yxati, Admin paneli, Sozlamalar, Murakkab moliyaviy hisobotlar va h.k.) bir vaqtning o‘zida yuklab olish — bu JavaScript Bundle hajmini 5-10 megabaytgacha shishirib yuboradi. Natijada foydalanuvchi sekin internetda bo‘sh oq ekranni kutib o‘tirishga majbur bo‘ladi.
Lazy Route Loading (Kodni bo‘laklash — Code Splitting) — bu foydalanuvchi aynan qaysi sahifaga o‘tsa, faqat va faqat o‘sha sahifaning kodini tarmoqdan yuklab oladigan eng muhim tezlik optimizatsiyasidir.
Data Router'da lazy qanday ishlaydi?
Klassik React'da kodni bo‘lish uchun har bir komponentni alohida React.lazy() va <Suspense> bilan o‘rab chiqish talab etilardi.
React Router Data API (v6.4+) arxitekturasida esa bu imkoniyat to‘g‘ridan-to‘g‘ri marshrut obyektining ichiga lazy xususiyati sifatida singdirilgan. Eng muhimi: u nafaqat UI komponentini, balki loader, action va ErrorBoundary funksiyalarining kodini ham kechiktirib (on-demand) yuklaydi!
sequenceDiagram
autonumber
actor User as Foydalanuvchi
participant Router as React Router
participant Server as Web Server (Vite/CDN)
participant Page as CandidatesList.tsx
User->>Router: Havolani bosdi: /dashboard/candidates
Router->>Router: Ushbu marshrutda lazy: () => import(...) borligini aniqlaydi
Router->>Server: CandidatesList.js (JS Chunks) faylini yuklashga so'rov yuboradi
Server-->>Router: JS kod yetib keldi (Component + loader)
Router->>Page: 1. Yangi yuklangan loader() parallel ishga tushadi
Page-->>Router: Ma'lumot tayyor
Router->>User: Sahifa ochiladi va Component chiziladi
1. Amaliy misol: Nomzodlar ro'yxatini lazy qilish
Keling, nomzodlar ro‘yxati sahifasini dastlabki umumiy paketdan (Initial Bundle) ajratib, faqat foydalanuvchi shu yo‘lga kirgandagina yuklanadigan qilib sozlaymiz.
1-qadam: Sahifa fayli (CandidatesList.tsx)
Ushbu faylga hech qanday g‘ayritabiiy kod yozish shart emas. Standart komponent va loader eksport qilinadi:
// src/pages/CandidatesList.tsx
import { useLoaderData } from "react-router-dom";
export interface Candidate {
id: number;
name: string;
role: string;
}
// 1. Loader funksiyasi
export async function loader() {
const res = await fetch("https://api.hr-dashboard.uz/candidates");
if (!res.ok) throw new Response("Ma'lumot topilmadi", { status: 404 });
return res.json();
}
// 2. Sahifa komponenti (React Router Component sifatida taniy olishi uchun)
export function Component() {
const candidates = useLoaderData() as Candidate[];
return (
<div style={{ padding: "24px" }}>
<h2>Nomzodlar Ro'yxati (Lazy yuklandi 🚀)</h2>
<p style={{ color: "#6b7280" }}>
Ushbu sahifaning JavaScript kodi faqat siz tugmani bosganingizdagina yuklab olindi!
</p>
<ul>
{candidates.map((candidate) => (
<li key={candidate.id} style={{ marginBottom: "8px" }}>
<strong>{candidate.name}</strong> — {candidate.role}
</li>
))}
</ul>
</div>
);
}
// Agar xatolik oynasi ham shu faylda bo'lsa:
export function ErrorBoundary() {
return <div style={{ color: "red", padding: "20px" }}>Nomzodlarni yuklashda xatolik!</div>;
}
[!TIP] Agar sahifa faylingizda
Component,loader,actionvaErrorBoundarynomlari bilan eksport qilsangiz, React Router ularni avtomatik tarzda taniydi!
2-qadam: Router konfiguratsiyasida lazy ni ulash (routes.tsx)
Endi router sozlamasida element va loader o‘rniga bitta lazy funksiyasini yozamiz:
// src/routes.tsx
import { createBrowserRouter } from "react-router-dom";
import MainLayout from "./layouts/MainLayout";
export const router = createBrowserRouter([
{
path: "/",
element: <MainLayout />,
children: [
{
path: "dashboard/candidates",
// DIQQAT: import() faqat foydalanuvchi shu sahifaga kirgandagina ishga tushadi!
lazy: () => import("./pages/CandidatesList"),
},
{
path: "dashboard/settings",
// Agar default export ishlatilgan bo'lsa:
lazy: async () => {
const module = await import("./pages/SettingsPage");
return {
Component: module.default,
action: module.settingsAction,
};
},
},
],
},
]);
E'tibor bering: lazy: () => import("./pages/CandidatesList") deb yozishning o‘zi yetarli! Agar modul ichida Component va loader mavjud bo‘lsa, React Router ularni bir qatorda o‘zi bog‘lab oladi.
2. Nima uchun bu an'anaviy React.lazy() dan ustun?
Klassik usul va React Router route.lazy o‘rtasidagi eng katta farq quyidagicha:
❌ Klassik React.lazy (Waterfall):
1. JS faylni yuklash boshlanadi (1 soniya)
2. JS yuklanib bo'ldi, komponent mount bo'ldi
3. Komponent ichidagi useEffect serverdan ma'lumotni so'raydi (yana 1 soniya)
Jami kutish vaqti: 2 soniya!
✅ React Router route.lazy (Parallel):
1. Marshrutga kirilganda JS fayl va undagi loader() deyarli bir vaqtda parallel yuklanadi!
Jami kutish vaqti: atigi 1 soniya!
Klassik Code-Splitting va Route.lazy taqqosi
| Mezon | Klassik React.lazy() |
Data Router route.lazy |
|---|---|---|
| Nimani bo‘lib beradi? | Faqat UI komponentini | Komponent, loader, action va ErrorBoundary hammasini |
| Qayerda yoziladi? | Komponent fayllari ichida alohida o‘rab chiqiladi | To‘g‘ridan-to‘g‘ri router konfiguratsiyasida |
| Ma'lumot yuklash bilan integratsiya | Alohida useEffect yoziladi (Kechikishlar bo‘ladi) |
Loader bilan birga parallel tarzda uzviy ishlaydi |
| Kod hajmi | Ko‘plab Suspense va wrapperlar talab etiladi |
1 qator: lazy: () => import(...) |
Xulosa
route.lazyveb-ilovangizning dastlabki yuklanish hajmini (Initial Bundle Size) keskin kamaytirib, saytning ochilish tezligini (First Contentful Paint) bir necha barobar oshiradi.- Foydalanuvchi kirmagan sahifalarning (masalan, og‘ir Admin panel yoki Hisobotlar) JavaScript kodlari brauzerga umuman yuklanmaydi va foydalanuvchining mobil trafigi tejaladi.
- React Router’ning
lazymexanizmi kodni va ma'lumotlarni (loader) parallel ravishda bir vaqtning o‘zida yuklash imkonini beradi.