Revalidation — Mutation'dan keyin ma'lumotlarni yangilash
React Router'da revalidation mexanizmi: mutatsiyalardan keyin loader'larning avtomatik yangilanishi, useRevalidator hook'i, revalidator.revalidate() va ma'lumotlar sinxronizatsiyasi.
56-dars
Revalidation — Mutation'dan keyin ma'lumotlarni yangilash
Tasavvur qiling, siz bankomatdan 100 000 so‘m pul yechdingiz. Pul chiqishi bilanoq ekrandagi hisob balansingiz darhol 100 000 so‘mga kamayadi. Buning uchun siz bankomatni o‘chirib-yoqib yoki "Yangilash" tugmasini qidirib o‘tirmaysiz — bankomat serverdan eng so‘nggi ma'lumotlarni o‘zi avtomatik yuklab oladi.
Veb-ilovalarda ham foydalanuvchi biror ma'lumotni o‘chirganda, qo‘shganda yoki tahrirlaganda (bular Mutation deb ataladi), frontenddagi ma'lumotlar eskiradi. Revalidation — bu serverdagi o‘zgarishlardan so‘ng, sahifadagi barcha faol loader funksiyalarini qaytadan ishga tushirib, foydalanuvchiga eng yangi va to‘g‘ri ma'lumotlarni ko‘rsatib beruvchi mexanizmdir.
Revalidation qanday ishlaydi?
React Router Data API arxitekturasida ma'lumotlarni yangilashning 2 ta asosiy yo‘li mavjud:
sequenceDiagram
autonumber
actor User as Foydalanuvchi
participant Form as <Form method="post">
participant Action as candidateDeleteAction()
participant Server as Backend API
participant Loader as candidatesLoader()
User->>Form: "O'chirish" tugmasini bosdi
Form->>Action: Forma yuborildi
Action->>Server: DELETE /candidates/42
Server-->>Action: 200 OK (Muvaffaqiyatli o'chirildi)
Action-->>Form: return { success: true }
Note over Form,Loader: AVTOMATIK REVALIDATION!
Form->>Loader: React Router barcha faol loader'larni qayta chaqiradi
Loader->>Server: GET /candidates
Server-->>Loader: Yangi ro'yxat (o'chirilgan element yo'q)
Loader-->>User: Ekran hech qanday reload'siz silliq yangilanadi
1. Avtomatik Revalidation (Automatic)
React Router’dagi eng katta qulaylik — bu avtomatik revalidation. Har qanday action (xoh u <Form>, xoh fetcher.Form, xoh dasturiy submit orqali chaqirilgan bo‘lsin) muvaffaqiyatli tugashi bilanoq, router sahifada ko‘rinib turgan barcha faol marshrutlarning loaderlarini avtomatik chaqiradi.
Sizdan na qo‘lda qayta fetch qilish, na useEffect yozish, na murakkab global state kutubxonalarida keshlarni tozalash (cache invalidation) talab etiladi!
2. Qo'lda Revalidation: useRevalidator
Ba'zida forma yuborilmagan bo‘lsa ham ma'lumotlarni majburlab yangilash kerak bo‘lib qoladi. Masalan:
- Foydalanuvchi brauzer tabiga qaytib kelganda (Window focus);
- Har 30 soniyada bir marta yangilab turish (Polling);
- WebSocket yoki push-xabarnoma orqali serverdan yangilik kelganda;
- Foydalanuvchi ekrandagi "Yangilash" tugmasini qo‘lda bosganda.
Buning uchun React Router useRevalidator hook'ini taqdim etadi.
1. Amaliy misol: Nomzodni o'chirish va avtomatik revalidation
Quyidagi misolda nomzod o‘chirilgach, hech qanday qo‘shimcha kodsiz ro‘yxat qanday qilib o‘z-o‘zidan yangilanishini ko‘ramiz:
// src/pages/CandidatesList.tsx
import { useLoaderData, Form, type ActionFunctionArgs } from "react-router-dom";
export interface Candidate {
id: number;
name: string;
position: string;
}
// 1. LOADER: Nomzodlar ro'yxatini yuklaydi
export async function candidatesLoader() {
const res = await fetch("https://api.hr-dashboard.uz/candidates");
if (!res.ok) throw new Response("Ma'lumotlarni yuklab bo'lmadi", { status: 500 });
return res.json();
}
// 2. ACTION: Nomzodni o'chiradi
export async function candidateDeleteAction({ request }: ActionFunctionArgs) {
const formData = await request.formData();
const id = formData.get("id");
const res = await fetch(`https://api.hr-dashboard.uz/candidates/${id}`, {
method: "DELETE",
});
if (!res.ok) {
throw new Response("Nomzodni o'chirishda xatolik yuz berdi", { status: 400 });
}
// Action tugashi bilanoq, React Router AVTOMATIK ravishda
// sahifadagi candidatesLoader'ni qayta chaqiradi!
return { success: true };
}
// 3. UI KOMPONENT
export function CandidatesList() {
const candidates = useLoaderData() as Candidate[];
return (
<div style={{ maxWidth: "600px", margin: "20px auto", padding: "20px" }}>
<h2>Nomzodlar Ro'yxati (Avtomatik Revalidation)</h2>
{candidates.length === 0 ? (
<p>Hozircha hech qanday nomzod mavjud emas.</p>
) : (
candidates.map((candidate) => (
<div
key={candidate.id}
style={{
display: "flex",
justifyContent: "space-between",
alignItems: "center",
padding: "12px",
marginBottom: "8px",
background: "#f9fafb",
borderRadius: "6px",
border: "1px solid #e5e7eb",
}}
>
<div>
<strong>{candidate.name}</strong> — <span style={{ color: "#6b7280" }}>{candidate.position}</span>
</div>
{/* O'chirish formasi */}
<Form method="post">
<input type="hidden" name="id" value={candidate.id} />
<button
type="submit"
style={{
padding: "6px 12px",
background: "#ef4444",
color: "#fff",
border: "none",
borderRadius: "4px",
cursor: "pointer",
fontWeight: "bold",
}}
>
O'chirish
</button>
</Form>
</div>
))
)}
</div>
);
}
export default CandidatesList;
2. Qo'lda Revalidation: useRevalidator hook'i
useRevalidator hook'i ikkita asosiy xususiyatga ega:
revalidator.revalidate(): Sahifadagi barcha faolloaderlarni zudlik bilan qayta chaqiradi.revalidator.state: Hozir ma'lumotlar qayta yuklanyaptimi ("loading") yoki tinch holatdami ("idle").
Amaliy qo'llanilishi: Yangilash tugmasi va Tab Focus
// src/components/RefreshBar.tsx
import { useEffect } from "react";
import { useRevalidator } from "react-router-dom";
export function RefreshBar() {
const revalidator = useRevalidator();
const isRefreshing = revalidator.state === "loading";
// A) Foydalanuvchi boshqa tabdan qaytganda ma'lumotni avtomatik yangilash
useEffect(() => {
function onFocus() {
revalidator.revalidate();
}
window.addEventListener("focus", onFocus);
return () => window.removeEventListener("focus", onFocus);
}, [revalidator]);
return (
<div style={{ display: "flex", alignItems: "center", gap: "12px", marginBottom: "16px" }}>
<button
onClick={() => revalidator.revalidate()}
disabled={isRefreshing}
style={{
padding: "8px 16px",
borderRadius: "6px",
border: "1px solid #d1d5db",
background: isRefreshing ? "#f3f4f6" : "#fff",
cursor: isRefreshing ? "wait" : "pointer",
fontWeight: 600,
}}
>
{isRefreshing ? "Yangilanmoqda..." : "🔄 Ma'lumotlarni yangilash"}
</button>
{isRefreshing && <span style={{ fontSize: "13px", color: "#6b7280" }}>Serverdan eng so'nggi ma'lumotlar olinmoqda...</span>}
</div>
);
}
3. Avtomatik vs Qo'lda Revalidation taqqosi
| Xususiyat | Avtomatik Revalidation | Qo‘lda (useRevalidator) |
|---|---|---|
| Qachon ishlaydi? | Har qanday action (POST, PUT, DELETE) tugaganda |
Dasturchi buyruq berganda (revalidate()) |
| Kod yozish talab qilinadimi? | Yo‘q, React Router o‘zi sukut bo‘yicha bajaradi | Ha, revalidator.revalidate() chaqiriladi |
| Qo‘llanish doirasi | Form submit, tugmalar, inline status o‘zgarishlari | Polling, WebSocket xabarlari, Window focus, Refresh tugmasi |
| Pending holat nazorati | useNavigation().state yoki fetcher.state |
revalidator.state ("idle" / "loading") |
4. Muhim eslatma: Ortiqcha so'rovlarning oldini olish
[!TIP] Agar loyihangiz juda katta bo‘lsa va bir sahifada 5 ta bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan
loadertursa, har biractiondan so‘ng hammasini qayta yuklash shart bo‘lmasligi mumkin. React Router marshrut obyektigashouldRevalidatefunksiyasini qo‘shish imkonini beradi. U orqali ma'lum birloaderqachon qayta yuklanishi kerakligini aniq shartlar bilan cheklashingiz mumkin (buni keyingi chuqur mavzularda ko‘ramiz).
Xulosa
- Revalidation — bu veb-ilovadagi ma'lumotlar o‘zgarganda frontend bilan backend o‘rtasidagi sinxronlikni ta'minlaydigan mexanizm.
- Har qanday
actionbajarilishi bilanoq React Router sahifadagi barchaloaderlarni avtomatik qayta ishga tushiradi. useRevalidatorhook'i orqali tashqi hodisalar (Window focus, WebSocket, interval) paytida ma'lumotlarni majburlab yangilash mumkin.- Bu xususiyatlar tufayli komponentlaringiz doimo eng so‘nggi, haqqoniy ma'lumotlarni aks ettiradi.