Path parameters vs Search parameters — /users/10 va /users?page=2 farqi
Path parameters (useParams) va Search query parameters (useSearchParams) o'rtasidagi tub farqlar, ularning majburiyligi, semantik maqsadi va React Router'da qo'llanishi.
5-dars
Path parameters vs Search parameters — /users/10 va /users?page=2 farqi
React ilovalarida foydalanuvchiga ma'lumotlarni ko'rsatish yoki sahifa holatini URL'da saqlash uchun ikki xil parametrlar uzatish usulidan foydalaniladi: Path parameters (Yo'l parametrlari) va Search parameters (So'rov / Query parametrlari).
Ko'rinishidan oddiy bo'lsa-da, ularning har biri veb-arxitekturada mutlaqo boshqa-boshqa vazifalar uchun xizmat qiladi.
1. Path Parameters (Yo'l parametrlari) — Resursni aniqlash
- Misol:
/candidates/10yoki/users/45yoki/products/macbook-pro-16 - Asosiy vazifasi: Tizimdan aniq bitta yagona obyektni (resursni) topish va ko'rsatish.
- Majburiyligi: Majburiy (Required). Agar siz URL'dagi ID'ni olib tashlasangiz (masalan,
/candidates/qilsangiz), bu butunlay boshqa sahifa (ro'yxat sahifasi) bo'lib qoladi.
React Router'da sozlash:
Routerda parametr ikki nuqta (:) belgisi orqali dinamik qilib e'lon qilinadi:
<Routes>
{/* :id — har qanday qiymatni o'zgaruvchi sifatida qabul qiladi */}
<Route path="/candidates/:id" element={<CandidateDetails />} />
</Routes>
Komponentda o'qish (useParams hooki):
import { useParams } from 'react-router-dom';
function CandidateDetails() {
// URL: /candidates/10 bo'lsa, id = "10" bo'ladi
const { id } = useParams<{ id: string }>();
return <h2>Nomzod ID raqami: {id}</h2>;
}
[!NOTE]
useParams()doimo qiymatni string ko'rinishida qaytaradi. Agar sizga raqam kerak bo'lsa, uniNumber(id)orqali o'girib olishingiz zarur.
2. Search Parameters (Query Parameters) — Filtrlash va saralash
- Misol:
/candidates?status=active&page=2&sort=name - Asosiy vazifasi: Mavjud ro'yxatning ko'rinishini o'zgartirish, saralash, qidirish yoki sahifalash.
- Majburiyligi: Ixtiyoriy (Optional). Agar siz
?status=active&page=2qismini olib tashlasangiz ham,/candidatessahifasi o'z ma'nosini yo'qotmaydi — u shunchaki barcha nomzodlarni standart tartibda ko'rsatishda davom etadi.
React Router'da sozlash:
Marshrut yo'lida hech qanday qo'shimcha belgi yozilmaydi, oddiy yo'l ko'rsatiladi:
<Routes>
<Route path="/candidates" element={<CandidatesList />} />
</Routes>
Komponentda o'qish va o'zgartirish (useSearchParams hooki):
useSearchParams xuddi useState kabi ishlaydi — u joriy parametrlarni o'qish va ularni yangilash imkonini beradi:
import { useSearchParams } from 'react-router-dom';
function CandidatesList() {
const [searchParams, setSearchParams] = useSearchParams();
// 1. Parametrlarni o'qish
const status = searchParams.get('status') || 'all';
const page = searchParams.get('page') || '1';
// 2. Yangi parametr o'rnatish
const handleFilterActive = () => {
setSearchParams({ status: 'active', page: '1' });
};
return (
<div>
<p>Tanlangan holat: {status}, Sahifa: {page}</p>
<button onClick={handleFilterActive}>Faqat faollarni ko'rsatish</button>
</div>
);
}
Ikkalasini birgalikda ishlatish (Kombinatsiya)
Haqiqiy loyihalarda bu ikki parametr yonma-yon ishlatiladi:
/candidates/10/interviews?status=passed&sort=date
└──────┬──────┘ └──────────┬──────────┘
Path Parameter Search (Query) Parameters
(10-nomzodning suhbatlari) (faqat o'tganlari, sanasi bo'yicha)
Bu yerda:
/candidates/10/interviews$\rightarrow$ Aniq 10-nomzodning suhbatlari ekanligini belgilaydi.?status=passed&sort=date$\rightarrow$ Ushbu suhbatlarni filtrlash shartlarini ko'rsatadi.
Taqqoslash jadvali
| Mezon | Path Parameters (/candidates/10) |
Search Parameters (/candidates?page=2) |
|---|---|---|
| Bosh maqsadi | Muayyan resursni aniqlash (Identity) | Ro'yxatni saralash/filtrlash (Filter / Modifiers) |
| Majburiyligi | Majburiy (bo'lmasa sahifa mavjud emas) | Ixtiyoriy (bo'lmasa standart ro'yxat chiqadi) |
| URL'dagi o'rni | To'g'ridan-to'g'ri manzil yo'lida | Savol belgisi (?) dan keyin |
| Router yo'li | path="/candidates/:id" |
path="/candidates" |
| React Router hooki | useParams() |
useSearchParams() |
| REST API analogi | GET /api/candidates/10 |
GET /api/candidates?page=2 |
Qaysi birini qachon tanlash kerak?
Agar yangi sahifa yaratayotganda qaysi birini ishlatishga ikkilansangiz, o'zingizga quyidagi savolni bering:
- "Ushbu ma'lumot olib tashlansa, sahifaning mohiyati butunlay yo'qoladimi?"
- HA bo'lsa $\rightarrow$ Path Parameter: Masalan, bitta aniq maqolani o'qish (
/articles/5), foydalanuvchi profili (/profile/alisher).
- HA bo'lsa $\rightarrow$ Path Parameter: Masalan, bitta aniq maqolani o'qish (
- "Ushbu ma'lumot shunchaki bir nechta narsani elash, qidirish yoki tartiblash uchun kerakmi?"
- HA bo'lsa $\rightarrow$ Search Parameter: Masalan, qidiruv natijalari (
/search?q=react), do'kondagi narx filtri (/shop?min=100&max=500).
- HA bo'lsa $\rightarrow$ Search Parameter: Masalan, qidiruv natijalari (
Real hayotiy analogiya: Shkaf va Undagi Kiyimlar
Tasavvur qiling, siz kiyim do'konidasiz:
- Path Parameter (
/shkaf/10): Siz aynan 10-raqamli shkafni kalit bilan ochyapsiz. Boshqa shkafni ocholmaysiz, shkafning o'zi aniq bitta. - Search Parameter (
/shkaf/10?rang=qora&olcham=L): Siz 10-shkaf ichidagi kiyimlar orasidan faqat qora rangli va "L" o'lchamdagi kiyimlarni ko'z bilan qidiryapsiz. Agar bu shartlarni aytmasangiz ham, 10-shkaf o'z joyida turadi.
Xulosa
Path parametrlari va Search parametrlari bir-birini inkor qilmaydi, balki to'ldiradi. useParams yordamida yagona obyektlarni identifikatsiya qilsak, useSearchParams orqali dinamik va qulay filtrlarni URL bilan sinxron holatda boshqaramiz!