Seriya: React Router Dars 5

Path parameters vs Search parameters — /users/10 va /users?page=2 farqi

Path parameters (useParams) va Search query parameters (useSearchParams) o'rtasidagi tub farqlar, ularning majburiyligi, semantik maqsadi va React Router'da qo'llanishi.

5-dars

Path parameters vs Search parameters — /users/10 va /users?page=2 farqi

React ilovalarida foydalanuvchiga ma'lumotlarni ko'rsatish yoki sahifa holatini URL'da saqlash uchun ikki xil parametrlar uzatish usulidan foydalaniladi: Path parameters (Yo'l parametrlari) va Search parameters (So'rov / Query parametrlari).

Ko'rinishidan oddiy bo'lsa-da, ularning har biri veb-arxitekturada mutlaqo boshqa-boshqa vazifalar uchun xizmat qiladi.


1. Path Parameters (Yo'l parametrlari) — Resursni aniqlash

  • Misol: /candidates/10 yoki /users/45 yoki /products/macbook-pro-16
  • Asosiy vazifasi: Tizimdan aniq bitta yagona obyektni (resursni) topish va ko'rsatish.
  • Majburiyligi: Majburiy (Required). Agar siz URL'dagi ID'ni olib tashlasangiz (masalan, /candidates/ qilsangiz), bu butunlay boshqa sahifa (ro'yxat sahifasi) bo'lib qoladi.

React Router'da sozlash:

Routerda parametr ikki nuqta (:) belgisi orqali dinamik qilib e'lon qilinadi:

<Routes>
  {/* :id — har qanday qiymatni o'zgaruvchi sifatida qabul qiladi */}
  <Route path="/candidates/:id" element={<CandidateDetails />} />
</Routes>

Komponentda o'qish (useParams hooki):

import { useParams } from 'react-router-dom';

function CandidateDetails() {
  // URL: /candidates/10 bo'lsa, id = "10" bo'ladi
  const { id } = useParams<{ id: string }>();

  return <h2>Nomzod ID raqami: {id}</h2>;
}

[!NOTE] useParams() doimo qiymatni string ko'rinishida qaytaradi. Agar sizga raqam kerak bo'lsa, uni Number(id) orqali o'girib olishingiz zarur.


2. Search Parameters (Query Parameters) — Filtrlash va saralash

  • Misol: /candidates?status=active&page=2&sort=name
  • Asosiy vazifasi: Mavjud ro'yxatning ko'rinishini o'zgartirish, saralash, qidirish yoki sahifalash.
  • Majburiyligi: Ixtiyoriy (Optional). Agar siz ?status=active&page=2 qismini olib tashlasangiz ham, /candidates sahifasi o'z ma'nosini yo'qotmaydi — u shunchaki barcha nomzodlarni standart tartibda ko'rsatishda davom etadi.

React Router'da sozlash:

Marshrut yo'lida hech qanday qo'shimcha belgi yozilmaydi, oddiy yo'l ko'rsatiladi:

<Routes>
  <Route path="/candidates" element={<CandidatesList />} />
</Routes>

Komponentda o'qish va o'zgartirish (useSearchParams hooki):

useSearchParams xuddi useState kabi ishlaydi — u joriy parametrlarni o'qish va ularni yangilash imkonini beradi:

import { useSearchParams } from 'react-router-dom';

function CandidatesList() {
  const [searchParams, setSearchParams] = useSearchParams();

  // 1. Parametrlarni o'qish
  const status = searchParams.get('status') || 'all';
  const page = searchParams.get('page') || '1';

  // 2. Yangi parametr o'rnatish
  const handleFilterActive = () => {
    setSearchParams({ status: 'active', page: '1' });
  };

  return (
    <div>
      <p>Tanlangan holat: {status}, Sahifa: {page}</p>
      <button onClick={handleFilterActive}>Faqat faollarni ko'rsatish</button>
    </div>
  );
}

Ikkalasini birgalikda ishlatish (Kombinatsiya)

Haqiqiy loyihalarda bu ikki parametr yonma-yon ishlatiladi:

/candidates/10/interviews?status=passed&sort=date
 └──────┬──────┘          └──────────┬──────────┘
  Path Parameter           Search (Query) Parameters
 (10-nomzodning suhbatlari) (faqat o'tganlari, sanasi bo'yicha)

Bu yerda:

  • /candidates/10/interviews $\rightarrow$ Aniq 10-nomzodning suhbatlari ekanligini belgilaydi.
  • ?status=passed&sort=date $\rightarrow$ Ushbu suhbatlarni filtrlash shartlarini ko'rsatadi.

Taqqoslash jadvali

Mezon Path Parameters (/candidates/10) Search Parameters (/candidates?page=2)
Bosh maqsadi Muayyan resursni aniqlash (Identity) Ro'yxatni saralash/filtrlash (Filter / Modifiers)
Majburiyligi Majburiy (bo'lmasa sahifa mavjud emas) Ixtiyoriy (bo'lmasa standart ro'yxat chiqadi)
URL'dagi o'rni To'g'ridan-to'g'ri manzil yo'lida Savol belgisi (?) dan keyin
Router yo'li path="/candidates/:id" path="/candidates"
React Router hooki useParams() useSearchParams()
REST API analogi GET /api/candidates/10 GET /api/candidates?page=2

Qaysi birini qachon tanlash kerak?

Agar yangi sahifa yaratayotganda qaysi birini ishlatishga ikkilansangiz, o'zingizga quyidagi savolni bering:

  1. "Ushbu ma'lumot olib tashlansa, sahifaning mohiyati butunlay yo'qoladimi?"
    • HA bo'lsa $\rightarrow$ Path Parameter: Masalan, bitta aniq maqolani o'qish (/articles/5), foydalanuvchi profili (/profile/alisher).
  2. "Ushbu ma'lumot shunchaki bir nechta narsani elash, qidirish yoki tartiblash uchun kerakmi?"
    • HA bo'lsa $\rightarrow$ Search Parameter: Masalan, qidiruv natijalari (/search?q=react), do'kondagi narx filtri (/shop?min=100&max=500).

Real hayotiy analogiya: Shkaf va Undagi Kiyimlar

Tasavvur qiling, siz kiyim do'konidasiz:

  • Path Parameter (/shkaf/10): Siz aynan 10-raqamli shkafni kalit bilan ochyapsiz. Boshqa shkafni ocholmaysiz, shkafning o'zi aniq bitta.
  • Search Parameter (/shkaf/10?rang=qora&olcham=L): Siz 10-shkaf ichidagi kiyimlar orasidan faqat qora rangli va "L" o'lchamdagi kiyimlarni ko'z bilan qidiryapsiz. Agar bu shartlarni aytmasangiz ham, 10-shkaf o'z joyida turadi.

Xulosa

Path parametrlari va Search parametrlari bir-birini inkor qilmaydi, balki to'ldiradi. useParams yordamida yagona obyektlarni identifikatsiya qilsak, useSearchParams orqali dinamik va qulay filtrlarni URL bilan sinxron holatda boshqaramiz!