Relative navigation — Nisbiy path orqali navigatsiya
React Router'da Nisbiy navigatsiya (Relative navigation): absolyut va nisbiy yo'llar farqi, '..' va '.' belgilari, hamda relative='route' va relative='path' xossalari.
31-dars
Relative navigation — Nisbiy path orqali navigatsiya
Tasavvur qiling, siz katta mehmonxonaning 2-qavatidagi 15-xonadasiz. Do‘stingizga o‘zingiz turgan joydan boshqa xonaga qanday o‘tishni tushuntirishning 2 xil yo‘li bor:
- Mutlaq (Absolyut) manzil: Mehmoxonaning bosh ko‘chasidan boshlab to‘liq manzilni aytasiz: "O‘zbekiston, Toshkent shahri, Amir Temur ko‘chasi, 45-uy, 2-qavat, 16-xona".
- Nisbiy manzil: O‘zingiz turgan joydan kelib chiqib, qisqa va tez aytasiz: "Shu yo‘lak bo‘yicha o‘ngdagi keyingi xona" yoki "Bitta eshik orqaga".
React Router’da ham aynan shunday! Agar siz havolalaringizga doimo eng boshidan boshlab to‘liq manzil yozib chiqsangiz (/dashboard/candidates/15/edit), bu Absolyut (Absolute) path bo‘ladi. Agar ayni paytda turgan sahifangizdan kelib chiqib qisqa yo‘l ko‘rsatsangiz (edit yoki ..), bu Nisbiy (Relative) navigatsiya deb ataladi.
Absolyut va Nisbiy yo‘llar farqi
React Router’dagi <Link>, <NavLink> va navigate() funksiyalari yo‘lning qanday yozilishiga qarab yo‘nalishni avtomatik aniqlaydi:
graph TD
A["Yo'l qanday boshlangan?"] --> B{"Boshida '/' bormi?"}
B -->|Ha: '/dashboard/candidates'| C["ABSOLYUT YO'L<br/>(Saytning boshidan hisoblanadi)"]
B -->|Yo'q: 'edit' yoki '..'| D["NISBIY YO'L<br/>(Hozirgi turgan joydan hisoblanadi)"]
Asosiy qoida:
/(slesh) bilan boshlansa $\rightarrow$ Absolyut yo‘l. Ilovaning eng ildizidan (root) hisoblanadi./(slesh) bilan boshlanmasa $\rightarrow$ Nisbiy yo‘l. Ayni paytdagi joriy URL yoki marshrutga nisbatan hisoblanadi.
Maxsus nisbiy belgilar
Xuddi kompyuteringiz terminalida papkalar orasida harakatlangandek (cd .., cd ./subfolder), React Router’da ham quyidagi belgilar ishlatiladi:
nomi(masalan,edit): Joriy sahifaning ichidagi bolakay sahifaga o‘tish...(ikkita nuqta): Bitta qadam yuqoriga (ota manzilga) qaytish.../..: Ikkita qadam yuqoriga chiqish..(bitta nuqta): Aynan joriy joyning o‘zi (odatda query parametrlarni yangilashda ishlatiladi).
Amaliy misol: Nomzod kartochkasi
Tasavvur qiling, biz quyidagi manzildamiz:
https://hrms.uz/dashboard/candidates/15
Shu sahifadan turib turli yo‘nalishlarga o‘tamiz:
import { Link, useNavigate } from 'react-router-dom';
export default function CandidateDetail() {
const navigate = useNavigate();
const handleSaveAndBack = () => {
// 1 qadam yuqoriga (ro'yxatga: /dashboard/candidates) qaytamiz:
navigate('..');
};
return (
<div className="p-6 bg-white rounded-xl shadow-sm border border-slate-200">
<h2 className="text-xl font-bold mb-4">Nomzod #15</h2>
<div className="flex gap-4">
{/* 1. /dashboard/candidates/15/edit manziliga o'tadi */}
<Link
to="edit"
className="px-4 py-2 bg-indigo-600 text-white rounded-lg text-sm"
>
Tahrirlash sahifasiga o‘tish
</Link>
{/* 2. /dashboard/candidates ro'yxatiga qaytadi */}
<button
onClick={handleSaveAndBack}
className="px-4 py-2 bg-slate-100 text-slate-700 rounded-lg text-sm"
>
← Ro‘yxatga qaytish (..)
</button>
</div>
</div>
);
}
Katta imkoniyat: relative="route" vs relative="path"
.. (yuqoriga chiqish) amali bajarilganda juda qiziq va muhim holat yuzaga keladi. React Router’da orqaga qaytishning 2 xil mezoni mavjud:
// 1-usul: Route daraxti bo'yicha (Standart)
<Link to=".." relative="route">Orqaga</Link>
// 2-usul: URL segmentlari bo'yicha
<Link to=".." relative="path">Orqaga</Link>
Bu ikki mezon qanday farq qiladi?
Tasavvur qiling, sizda quyidagi marshrutlar daraxti bor:
<Route path="/dashboard" element={<DashboardLayout />}>
{/* candidates va uning bolakayi :id */}
<Route path="candidates/:id" element={<CandidateDetail />} />
</Route>
Bu yerda e'tibor bering: candidates/:id ikkita URL segmentidan iborat, lekin u bitta <Route> ichida e'lon qilingan!
Foydalanuvchi /dashboard/candidates/15 sahifasida turib to=".." qilsa nima bo‘ladi?
-
relative="route"(Marshrut shajarasi bo‘yicha):
Ushbu komponentning ota Route'i kim? Bu —/dashboard! Shuning uchun u to‘g‘ridan-to‘g‘ri/dashboardsahifasiga sakrab o‘tadi. -
relative="path"(URL segmentlari bo‘yicha):
U URL manzilining oxirgi bitta segmentini (/15) kesib tashlaydi va natijada/dashboard/candidatessahifasiga qaytadi!
[!TIP] Qachon qaysi birini ishlatish kerak?
Agar siz URL manzilidan shunchaki oxirgi so‘zni o‘chirib bitta pog‘ona orqaga qaytmoqchi bo‘lsangiz,relative="path"opsiyasidan foydalanish tavsiya etiladi:
<Link to=".." relative="path">Orqaga</Link>
Eng ko‘p uchraydigan xato
[!CAUTION] Adashib boshlang‘ich
/(slesh) qo‘yib yuborish!{/* ❌ XATO: /edit deb yozilsa, sayt ildizidagi https://hrms.uz/edit ga ketib qoladi! */} <Link to="/edit">Tahrirlash</Link> {/* ✅ TO'G'RI: Bosh sleshsiz yozilsa, /dashboard/candidates/15/edit ga to'g'ri boradi */} <Link to="edit">Tahrirlash</Link>
Nisbiy navigatsiyaning 3 ta katta afzalligi
- Moslashuvchanlik (Refactoring osonligi): Agar ertaga rahbaringiz
/dashboardmanzilini/admindeb o‘zgartirsa, nisbiy yozilgan havolalarni (to="edit",to="..") bittalab o‘zgartirib chiqishingiz shart emas — ular yangi ota yo‘lga avtomatik moslashadi. - Qisqa va toza kod:
/dashboard/candidates/:id/editdeb cho‘zilib o‘tirmaysiz, shunchakieditdeb yozasiz. - Modullilik: Komponentni boshqa loyihaga yoki boshqa URL qatlamiga ko‘chirganda ham ichki havolalar uzilib qolmaydi.
Xulosa
- Nisbiy yo‘l —
/sleshsiz yoziladi va ayni paytdagi URL manzildan hisoblanadi. ..— bitta pog‘ona tepaga ko‘tarilish imkonini beradi.relative="path"— URL bo‘yicha orqaga qaytishni ta'minlaydi,relative="route"esa Route shajarasi bo‘yicha ota komponentga qaytaradi.