Seriya: React Hook Form Dars 98

Form State Persistence — Form qiymatlarini saqlab qolish

localStorage / sessionStorage yordamida qoralamalarni (draft) avtomatik saqlash, watch callback orqali 0-render persistence, tiklash va tozalash lifecycle'i.

98-dars

Form State Persistence — Form qiymatlarini saqlab qolish

Form State Persistence (forma holatini xotirada saqlash) — bu foydalanuvchi uzun shaklni (ariza, hisobot, vakansiya yoki maqola) to'ldirayotgan paytda sahifani tasodifan yangilab yuborsa (F5 / reload), boshqa marshrutga (route) o'tib ketsa yoki brauzer ilovasi yopilib ketsa, kiritilgan qoralama (draft) ma'lumotlarning yo'qolib ketmasdan brauzer xotirasida saqlanishi va qayta tiklanishi mexanizmidir.

React Hook Form'da bu jarayonni amalga oshirishda eng katta ustunlik — watch(callback) obunasi orqali har bir klaviatura bosilishida butun sahifani qayta render qilmasdan (0 ta qo'shimcha re-render), ma'lumotlarni fonda localStorage yoki sessionStoragega yozib borish imkoniyatidir.


1. Qoralamaning Hayot Davri (Persistence Lifecycle)

Forma ma'lumotlarini saqlash va tiklash 4 ta asosiy bosqichdan iborat:

graph TD
  A["1. Forma ochildi (Mount)"] -->|readSavedDraft| B["defaultValues: localStorage dan o'qish"]
  B --> C["2. Foydalanuvchi matn yozmoqda"]
  C -->|watch callback (0 re-render)| D["localStorage.setItem(key, data)"]
  D --> E{"Foydalanuvchi nima qildi?"}
  E -->|F5 / Sahifani yangiladi| A
  E -->|Muvaffaqiyatli Submit| F["3. clearDraftFromStorage() + reset()"]
  E -->|'Qoralamani tozalash' tugmasi| G["4. localStorage.removeItem() + reset()"]
  1. Tiklash (Hydration): Komponent birinchi marta ishga tushganda localStorage dan xavfsiz o'qiladi va useForm({ defaultValues: readSavedDraft() }) orqali maydonlarga joylashtiriladi.
  2. Kuzatish va Saqlash (Autosave): useEffect ichida watch((values) => writeDraftToStorage(values)) yordamida o'zgarishlar fon rejimida saqlanadi.
  3. Muvaffaqiyatli yakun tozalashi (Cleanup): Forma serverga muvaffaqiyatli jo'natilgach, qoralama xotiradan o'chiriladi va forma boshlang'ich holatga keltiriladi.
  4. Qo'lda bekor qilish: Foydalanuvchi eski qoralamadan voz kechib yangidan boshlashni xohlaganda tozalash tugmasi beriladi.

2. Nega watch(callback) ishlatiladi?

Ko'pincha dasturchilar const values = watch(); deb o'qib, uni useEffect ga solishadi. Bu katta xato, chunki u har bir harf yozilganda butun komponentni qayta render qiladi!

watch funksiyasiga callback berilsa:

// ✅ ENG TEZKOR YECHIM: Re-render bo'lmaydi!
useEffect(() => {
  const subscription = watch((values) => {
    writeDraftToStorage(values);
  });
  return () => subscription.unsubscribe();
}, [watch]);

Bu holatda React Hook Form React rendering sikliga kirmasdan to'g'ridan-to'g'ri storage funksiyasini chaqiradi va klaviatura terish tezligi umuman tushmaydi.


3. localStorage vs sessionStorage

Xususiyat localStorage sessionStorage
Saqlanish muddati Brauzer yoki tab yopilsa ham xotirada qoladi Faqat joriy tab ochiq turganda saqlanadi
Qayta ochilganda tiklash Foydalanuvchi ertasi kuni kelsa ham draft turadi Tab yopilgach ma'lumot to'liq o'chadi
Sahifa yangilanganda (F5) Ma'lumot saqlanadi Ma'lumot saqlanadi
Tavsiya etiladigan joyi Uzun maqolalar, murakkab anketalar Bank to'lovlari, xavfsiz bir martalik amallar

4. Xavfsizlik va Maxfiylik Qoidalari

[!CAUTION] Maxfiy ma'lumotlarni saqlamang: Parol (password), kredit karta raqami, CVV yoki maxfiy tokenlarni hech qachon brauzer xotirasiga ochiq holda saqlamang. Storage'ga yozishdan oldin bunday maydonlarni o'chirib tashlang (delete values.password).

[!TIP] Kalitlarni versiyalash (_v1, _v2): Vaqt o'tishi bilan formada maydonlar o'zgarishi mumkin. Ziddiyatlarning (conflict) oldini olish uchun storage kalitiga versiya qo'shing: rhf_draft_task_v1.


5. To'liq amaliy misol: Qoralamani avtomatik saqlovchi Vazifalar Formasi

Quyidagi amaliy misolda ma'lumotlar avtomatik localStoragega yozib boriladi. Sahifani yangilab (F5) ko'rsangiz ham matnlar joyida qoladi:

import React, { useEffect, useRef } from "react";
import { useForm, type SubmitHandler } from "react-hook-form";

// 1. Forma ma'lumotlari modeli
type DraftTaskFormValues = {
  title: string;
  projectName: string;
  priority: "low" | "medium" | "high";
  notes: string;
};

const DRAFT_STORAGE_KEY = "rhf_draft_task_form_v1";

const EMPTY_VALUES: DraftTaskFormValues = {
  title: "",
  projectName: "",
  priority: "medium",
  notes: "",
};

// 2. Storage dan xavfsiz o'qish funksiyasi
function readSavedDraft(): DraftTaskFormValues {
  if (typeof window === "undefined") return EMPTY_VALUES;

  try {
    const raw = window.localStorage.getItem(DRAFT_STORAGE_KEY);
    if (!raw) return EMPTY_VALUES;

    const parsed = JSON.parse(raw) as Partial<DraftTaskFormValues>;
    return {
      title: typeof parsed.title === "string" ? parsed.title : "",
      projectName: typeof parsed.projectName === "string" ? parsed.projectName : "",
      priority: ["low", "medium", "high"].includes(parsed.priority as string)
        ? (parsed.priority as "low" | "medium" | "high")
        : "medium",
      notes: typeof parsed.notes === "string" ? parsed.notes : "",
    };
  } catch (error) {
    console.warn("Qoralamani o'qishda xatolik:", error);
    return EMPTY_VALUES;
  }
}

// 3. Storage ga xavfsiz yozish funksiyasi
function writeDraftToStorage(values: Partial<DraftTaskFormValues>) {
  if (typeof window === "undefined") return;

  try {
    window.localStorage.setItem(DRAFT_STORAGE_KEY, JSON.stringify(values));
  } catch (error) {
    // Brauzer storage kvotasi to'lgan bo'lsa yoki xususiy rejimda bo'lsa
    console.warn("Qoralamani yozishda xatolik:", error);
  }
}

// 4. Storage dan tozalash funksiyasi
function clearDraftFromStorage() {
  if (typeof window === "undefined") return;
  try {
    window.localStorage.removeItem(DRAFT_STORAGE_KEY);
  } catch {
    // ignore
  }
}

// Re-render hisoblagich nishoni
function RenderBadge({ name }: { name: string }) {
  const count = useRef(0);
  count.current += 1;
  return (
    <span className="text-xs px-2 py-0.5 rounded bg-gray-100 text-gray-700 font-mono">
      {name}: {count.current} render
    </span>
  );
}

// 5. Asosiy Forma Komponenti
export function FormStatePersistenceExample() {
  const {
    register,
    watch,
    reset,
    handleSubmit,
    formState: { errors, isSubmitting, isSubmitSuccessful },
  } = useForm<DraftTaskFormValues>({
    defaultValues: readSavedDraft(), // Boshlang'ich qiymatni localStorage dan olamiz
  });

  // UI'ni qayta render qilmasdan har bir o'zgarishni fon rejimida saqlaymiz
  useEffect(() => {
    const subscription = watch((values) => {
      writeDraftToStorage(values);
    });

    return () => subscription.unsubscribe();
  }, [watch]);

  // Qo'lda qoralamani tozalash
  const handleClearDraft = () => {
    clearDraftFromStorage();
    reset(EMPTY_VALUES);
  };

  const onSubmit: SubmitHandler<DraftTaskFormValues> = async (data) => {
    // API ga yuborish simulyatsiyasi
    await new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 800));
    console.log("Vazifa muvaffaqiyatli yuborildi:", data);

    // Muvaffaqiyatli jo'natilgach, qoralamani tozalaymiz
    clearDraftFromStorage();
    reset(EMPTY_VALUES);
  };

  return (
    <div className="max-w-lg mx-auto p-6 bg-white rounded-xl shadow-lg space-y-6">
      <div className="flex items-center justify-between border-b pb-3">
        <div>
          <h2 className="text-lg font-bold text-gray-900">Yangi Vazifa Yaratish</h2>
          <p className="text-xs text-gray-500">Kiritilgan ma'lumotlar avtomatik saqlanadi</p>
        </div>
        <RenderBadge name="VazifaFormasi" />
      </div>

      <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} className="space-y-4">
        {/* Muvaffaqiyat xabari */}
        {isSubmitSuccessful && (
          <div className="p-3 bg-emerald-50 border border-emerald-300 rounded-lg text-sm text-emerald-800">
            ✓ Vazifa yuborildi va qoralama (draft) tozalandi.
          </div>
        )}

        {/* Sarlavha */}
        <div>
          <label className="block text-sm font-medium text-gray-700 mb-1">
            Vazifa nomi *
          </label>
          <input
            {...register("title", { required: "Vazifa nomini kiritish shart" })}
            placeholder="Masalan: Q2 hisobotini tayyorlash"
            className="w-full px-3 py-2 border rounded-lg focus:ring-2 focus:ring-blue-500 outline-none"
          />
          {errors.title && (
            <p className="text-xs text-rose-500 mt-1">{errors.title.message}</p>
          )}
        </div>

        {/* Loyiha va Muhimlik darajasi */}
        <div className="grid grid-cols-2 gap-3">
          <div>
            <label className="block text-sm font-medium text-gray-700 mb-1">
              Loyiha nomi
            </label>
            <input
              {...register("projectName")}
              placeholder="FinTech Core"
              className="w-full px-3 py-2 border rounded-lg focus:ring-2 focus:ring-blue-500 outline-none"
            />
          </div>

          <div>
            <label className="block text-sm font-medium text-gray-700 mb-1">
              Muhimlik
            </label>
            <select
              {...register("priority")}
              className="w-full px-3 py-2 border rounded-lg focus:ring-2 focus:ring-blue-500 outline-none bg-white"
            >
              <option value="low">Past (Low)</option>
              <option value="medium">O'rta (Medium)</option>
              <option value="high">Yuqori (High)</option>
            </select>
          </div>
        </div>

        {/* Batafsil Izoh */}
        <div>
          <label className="block text-sm font-medium text-gray-700 mb-1">
            Batafsil ma'lumot (Qoralama saqlanadi)
          </label>
          <textarea
            {...register("notes")}
            rows={4}
            placeholder="Ushbu matn sahifani yangilasangiz (F5) ham joyida qoladi..."
            className="w-full px-3 py-2 border rounded-lg focus:ring-2 focus:ring-blue-500 outline-none text-sm"
          />
        </div>

        {/* Harakatlar tugmalari */}
        <div className="flex items-center gap-3 pt-2">
          <button
            type="submit"
            disabled={isSubmitting}
            className="flex-1 py-2.5 px-4 bg-blue-600 hover:bg-blue-700 disabled:bg-gray-400 text-white font-medium rounded-lg transition"
          >
            {isSubmitting ? "Yuborilmoqda..." : "Vazifani yaratish"}
          </button>

          <button
            type="button"
            disabled={isSubmitting}
            onClick={handleClearDraft}
            className="py-2.5 px-4 border border-gray-300 text-gray-700 text-sm font-medium rounded-lg hover:bg-gray-50 transition"
          >
            Qoralamani tozalash
          </button>
        </div>
      </form>
    </div>
  );
}

6. Amaliy Maslahatlar

  1. Katta obyektlar uchun Debounce qo'llash: Agar formangiz juda katta (masalan, minglab qatorli matn yoki katta massivlar) bo'lsa, har bir harfda emas, yozish to'xtaganidan so'ng 500ms kutib (debounce) saqlash disk yuklamasini kamaytiradi.
  2. Tablararo sinxronizatsiya (window.addEventListener("storage", ...)): Agar foydalanuvchi bir vaqtda ikkita brauzer oynasida bitta formani ochsa, storage eventini tinglash orqali ikkinchi tabdagi o'zgarishlarni birinchisida ham yangilash mumkin.
  3. Muvaffaqiyatli submitdan keyin doimo reset() qiling: Faqat localStorage.removeItem() qilish yetarli emas — formaning React xotirasidagi qiymatlarini ham reset(EMPTY_VALUES) orqali boshlang'ich holatga qaytarish zarur.

Xulosa

  • Form State Persistence — foydalanuvchilar mehnati tasodifan yo'qolishining oldini oluvchi eng muhim xususiyatlardan biridir.
  • watch(callback) yechimi: Forma komponentini re-render qilmasdan fon rejimida brauzer xotirasiga ma'lumot yozish imkonini beradi.
  • To'liq lifecycle: Boshlang'ich qiymatni xotiradan yuklash, fon saqlash va muvaffaqiyatli submitdan so'ng tozalash to'liq zanjirni tashkil qiladi.