Seriya: React Hook Form Dars 94

useFormState() — Form state'ga alohida subscription

useFormState hooki orqali errors, isDirty, isValid va isSubmitting holatlarini izolyatsiya qilingan komponentlarda render qilish va form unumdorligini oshirish.

94-dars

useFormState() — Form state'ga alohida subscription

Formadagi qiymatlarni (values) alohida komponent darajasida izolyatsiya qilib kuzatish uchun useWatch() ishlatilsa, formaning meta-holatini (errors, isDirty, isValid, isSubmitting, touchedFields) alohida komponentlarda izolyatsiya qilish uchun useFormState() hooki ishlatiladi.

Agar asosiy form komponentida const { isDirty, isValid } = formState; deb yozilsa, foydalanuvchi klaviaturada har bitta harf bosganda butun forma qayta render bo'lishi mumkin. useFormState() yordamida esa bu obunani faqat tugma (SubmitButton), holat paneli (StatusBar) yoki xatolik nishoni (FieldError) ichiga ko'chirish va ota formani butunlay tinch holatda saqlash mumkin.


1. Nima uchun useFormState() kerak?

graph TD
  subgraph Muammoli_Yondashuv["Ota formada formState destructuring qilish"]
    A1["Foydalanuvchi inputga yozdi"] --> B1["isValid / isDirty o'zgardi"]
    B1 --> C1["Ota Forma to'liq Re-render"]
    C1 --> D1["Input 1 Re-render"]
    C1 --> E1["Input 2 Re-render"]
    C1 --> F1["Submit Tugmasi Re-render"]
  end

  subgraph useFormState_Izolyatsiyasi["useFormState() bilan izolyatsiya qilish"]
    A2["Foydalanuvchi inputga yozdi"] --> B2["isValid / isDirty o'zgardi"]
    B2 --> C2["Ota Forma: 0 ta re-render (Tinch)"]
    B2 --> D2["Barcha inputlar: 0 ta re-render (Tinch)"]
    B2 -->|Faqat bog'liq obunachi| E2["FormActionFooter Re-render"]
  end

Katta korporativ formalarda (50-100+ maydon) isValid yoki isDirty har bir klaviatura bosilishida tekshiriladi. Agar butun forma qayta render bo'lsa, foydalanuvchi yozish tezligida qotishlarni (typing lag) darhol sezadi. useFormState() aynan shu muammoni ildizi bilan yo'qotadi.


2. useFormState() Hookining Parametrlari

useFormState quyidagi konfiguratsiya parametrlarini qabul qiladi:

const state = useFormState({
  control,     // useForm() dan olingan control obyekti
  name,        // Faqat bitta maydon yoki maydonlar massiviga obuna bo'lish ("email" yoki ["email", "password"])
  exact,       // Ichki obyektlar uchun aniq moslik (default: false)
  disabled,    // Obunani vaqtincha to'xtatib turish (default: false)
});

Parametrlar tavsifi:

  1. control: Majburiy (agar komponent <FormProvider /> ichida bo'lsa, control ko'rsatilmasa kontekstdan avtomatik olinadi).
  2. name: Agar sizga faqat email xatosi yoki email ning isDirty holati kerak bo'lsa, name: "email" bering. Bu holatda boshqa maydonlar (masalan bio yoki fullName) o'zgarganda bu komponent aslo qayta render bo'lmaydi.
  3. exact: Agar name: "profile" berilgan bo'lsa va exact: false bo'lsa, profile.avatar, profile.bio o'zgarganda ham yangilanadi. exact: true qilinsa, faqat to'liq profile obyektining o'zi o'zgarganda ishga tushadi.

3. name parametri bilan Field-level Error Izolyatsiyasi

Eng samarali usullardan biri — har bir inputning xatolik matnini (errorMessage) alohida komponentga chiqarish:

// Faqat 'email' maydonida xato paydo bo'lsa yoki yo'qolsagina re-render bo'ladi!
function EmailError({ control }: { control: Control<ProfileFormValues> }) {
  const { errors } = useFormState({
    control,
    name: "email",
    exact: true,
  });

  if (!errors.email) return null;

  return <p className="text-xs text-rose-500 mt-1">{errors.email.message}</p>;
}

Bu usul yordamida hatto input xato berganda ham ota formaning o'zi qayta chizilmaydi.


4. To'liq amaliy misol: Profil formasi va izolyatsiya qilingan holatlar

Quyidagi to'liq kodda ota formaga hech qanday formState o'qilmagan. Submit tugmasi va xabarlar paneli alohida FormActionFooter komponentida, xatolar esa FieldErrorText komponentida useFormState orqali boshqariladi:

import React, { useRef } from "react";
import {
  useForm,
  useFormState,
  type Control,
  type FieldPath,
  type SubmitHandler,
} from "react-hook-form";

// 1. Form tiplari
type ProfileFormValues = {
  fullName: string;
  email: string;
  bio: string;
};

// Re-render hisoblagich nishoni
function RenderBadge({ name }: { name: string }) {
  const renders = useRef(0);
  renders.current += 1;

  return (
    <span className="text-xs px-2 py-0.5 rounded bg-gray-100 text-gray-700 font-mono">
      {name}: {renders.current} render
    </span>
  );
}

// 2. Maydon xatosini alohida izolyatsiya qilib ko'rsatuvchi komponent
function FieldErrorText<T extends ProfileFormValues>({
  control,
  name,
}: {
  control: Control<T>;
  name: FieldPath<T>;
}) {
  // Faqat ko'rsatilgan field bo'yicha formState ga obuna bo'lamiz
  const { errors } = useFormState({
    control,
    name,
    exact: true,
  });

  const error = errors[name];
  if (!error) return null;

  return (
    <div className="flex items-center justify-between mt-1">
      <p className="text-xs text-rose-500 font-medium">
        {error.message as string}
      </p>
      <RenderBadge name={`Error(${name})`} />
    </div>
  );
}

// 3. Formaning pastki harakatlar paneli va Submit tugmasi
function FormActionFooter({ control }: { control: Control<ProfileFormValues> }) {
  // Faqat isDirty, isSubmitting va isSubmitSuccessful holatlariga obuna bo'lamiz
  const { isDirty, isSubmitting, isSubmitSuccessful } = useFormState({
    control,
  });

  return (
    <div className="flex items-center justify-between pt-4 border-t border-gray-200">
      <div className="flex items-center gap-2">
        <div className="text-xs text-gray-600">
          {isSubmitting && (
            <span className="text-amber-600 font-medium">Saqlanmoqda...</span>
          )}
          {!isSubmitting && isSubmitSuccessful && (
            <span className="text-emerald-600 font-semibold">✓ Muvaffaqiyatli saqlandi!</span>
          )}
          {!isSubmitting && !isSubmitSuccessful && isDirty && (
            <span className="text-indigo-600 font-medium">● Saqlanmagan o'zgarishlar bor</span>
          )}
          {!isSubmitting && !isSubmitSuccessful && !isDirty && (
            <span className="text-gray-400">O'zgarishlar yo'q</span>
          )}
        </div>
        <RenderBadge name="Footer" />
      </div>

      <button
        type="submit"
        disabled={isSubmitting || !isDirty}
        className="px-5 py-2 text-sm font-medium text-white bg-blue-600 hover:bg-blue-700 disabled:bg-gray-300 disabled:cursor-not-allowed rounded-lg transition shadow-sm"
      >
        {isSubmitting ? "Yuborilmoqda..." : "Saqlash"}
      </button>
    </div>
  );
}

// 4. Asosiy Ota Forma
export function UseFormStateExample() {
  const {
    register,
    control,
    handleSubmit,
    reset,
  } = useForm<ProfileFormValues>({
    defaultValues: {
      fullName: "",
      email: "",
      bio: "",
    },
    mode: "onBlur",
  });

  const onSubmit: SubmitHandler<ProfileFormValues> = async (data) => {
    // API so'rov simulyatsiyasi
    await new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 800));
    console.log("Profil muvaffaqiyatli saqlandi:", data);

    // Yangi qiymatlarni reset orqali baseline qilib belgilaymiz (isDirty yana false bo'ladi)
    reset(data);
  };

  return (
    <div className="max-w-md mx-auto p-6 bg-white rounded-xl shadow-md space-y-6">
      <div className="flex items-center justify-between border-b pb-3">
        <h2 className="text-lg font-bold text-gray-900">Foydalanuvchi Profili</h2>
        <RenderBadge name="Ota Forma" />
      </div>

      <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} className="space-y-4">
        {/* Ism familiya */}
        <div>
          <label className="block text-sm font-medium text-gray-700 mb-1">
            To'liq ism *
          </label>
          <input
            {...register("fullName", {
              required: "Ism-familiya kiritilishi shart",
              minLength: { value: 3, message: "Kamida 3 ta belgi bo'lsin" },
            })}
            placeholder="Masalan: Sardorbek Aliyev"
            className="w-full px-3 py-2 border rounded-lg focus:ring-2 focus:ring-blue-500 outline-none"
          />
          <FieldErrorText control={control} name="fullName" />
        </div>

        {/* Email */}
        <div>
          <label className="block text-sm font-medium text-gray-700 mb-1">
            Email manzil *
          </label>
          <input
            type="email"
            {...register("email", {
              required: "Email kiritish shart",
              pattern: {
                value: /^[^@\s]+@[^@\s]+\.[^@\s]+$/,
                message: "Email formati noto'g'ri",
              },
            })}
            placeholder="[email protected]"
            className="w-full px-3 py-2 border rounded-lg focus:ring-2 focus:ring-blue-500 outline-none"
          />
          <FieldErrorText control={control} name="email" />
        </div>

        {/* Bio */}
        <div>
          <label className="block text-sm font-medium text-gray-700 mb-1">
            Qisqacha bio
          </label>
          <textarea
            {...register("bio", {
              maxLength: { value: 200, message: "Bio 200 belgidan oshmasin" },
            })}
            rows={3}
            placeholder="O'zingiz haqingizda qisqacha ma'lumot..."
            className="w-full px-3 py-2 border rounded-lg focus:ring-2 focus:ring-blue-500 outline-none"
          />
          <FieldErrorText control={control} name="bio" />
        </div>

        {/* Alohida izolyatsiya qilingan footer */}
        <FormActionFooter control={control} />
      </form>
    </div>
  );
}

5. useFormState() vs useForm().formState

Xususiyat useForm().formState useFormState({ control })
Qayerda ishlaydi? useForm() chaqirilgan asosiy komponentda Istalgan chuqurlikdagi alohida bola komponentda
Render chegarasi Butun ota forma komponentini qayta chizadi Faqat o'sha alohida bola komponentni yangilaydi
Field darajasida cheklash (name) Imkoniyati yo'q (butun forma holati) Mavjud (name: "email" orqali faqat bitta maydon holatini kuzatish)
Tavsiya etiladigan stsenariy Oddiy, 2-3 maydonli kichik modal formalar Katta dashboard formalar, submit tugmasi, izolyatsiya qilingan xatolar

6. Eng muhim qoidalar va tavsiyalar

  1. Proxy mexanizmini unutmang: useFormState dan qaytgan obyektni JSX tanasida bevosita o'qing yoki destructure qiling:
    // TO'G'RI:
    const { isDirty, isValid } = useFormState({ control });
    return <button disabled={!isDirty || !isValid}>Saqlash</button>;
    
  2. reset(data) bilan to'g'ri integratsiya: Foydalanuvchi ma'lumotni saqlagach, reset(data) chaqirilsa, isDirty avtomatik ravishda yana false holatga qaytadi va useFormState tinglovchi tugma o'z-o'zidan bloklanadi (disabled).
  3. FormProvider bilan yanada toza kod: Agar siz FormProvider dan foydalanayotgan bo'lsangiz, useFormState() ga control propini uzatmasangiz ham bo'ladi — u useFormContext orqali avtomatik ulanadi.

Xulosa

  • useFormState — formaning holatiga (errors, isDirty, isValid, isSubmitting) alohida va izolyatsiya qilingan obuna yaratadi.
  • Katta formalarda ota komponentni render qilmasdan, faqat submit tugmasini yoki xatolik bloklarini yangilash uchun eng maqbul va tavsiya etilgan vositadir.
  • name parametri yordamida obunani faqat bitta aniq maydonga cheklash orqali unumdorlikni eng yuqori darajaga olib chiqish mumkin.