Seriya: React Hook Form Dars 90

Form Submission Retry — Muvaffaqiyatsiz submit'ni qayta bajarish

Vaqtinchalik xatolar (502, 503, 504, 429, timeout), avtomatik exponential backoff retry, qo'lda qayta yuborish tugmasi va Idempotency-Key xavfsizligi.

90-dars

Form Submission Retry — Muvaffaqiyatsiz submit'ni qayta bajarish

Form Submission Retry (muvaffaqiyatsiz submit'ni qayta urinish) — bu forma ma'lumotlarini serverga yuborish vaqtida tarmoq uzilishi, so'rov vaqti tugashi (timeout) yoki serverdagi vaqtinchalik nosozliklar (502, 503, 504, 429) tufayli so'rov bekor bo'lganda, foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlarni yo'qotmasdan avtomatik yoki qo'lda qayta yuborish mexanizmidir.

Eng yomon foydalanuvchi tajribasi (anti-pattern) — xatolik yuz berganda butun formaning bo'shab qolishi (reset() ning noto'g'ri chaqirilishi) yoki qotib qolgan submit tugmasidir.


1. Qaysi xatolarda Retry qilish kerak va qaysilarida mumkin emas?

Barcha xatolar bir xil emas. Qayta urinish faqat vaqtinchalik xatolarda (transient errors) mantiqiy hisoblanadi:

graph TD
  A["API So'rov Xatoligi"] --> B{"Xatolik turi nima?"}
  B -->|Tarmoq yo'q, Timeout, 429, 502, 503, 504| C["Qayta urinish mumkin (Retry)"]
  B -->|400, 422 Validatsiya xatosi| D["Retry QILINMAYDI: Foydalanuvchi inputni to'g'rilashi shart"]
  B -->|401, 403 Avtorizatsiya xatosi| E["Retry QILINMAYDI: Qayta login yoki Token Refresh kerak"]
  B -->|404, 409 Resurs topilmadi yoki Konflikt| F["Retry QILINMAYDI: Serverdagi holat o'zgargan"]
Xatolik holati Sababi Retry qilish mumkinmi?
Tarmoq uzilishi (!error.response) Wi-Fi / Mobil internet vaqtincha uzildi. Ha (Retry)
Timeout (ECONNABORTED) Server belgilangan vaqt ichida javob berolmadi. Ha (Retry)
429 Too Many Requests So'rovlar chegarasi toshdi (Rate limit). Ha (Biroz kutib Retry)
502 / 503 / 504 Server xatosi Server yuklama ostida yoki qayta ishga tushyapti. Ha (Retry)
400 / 422 Validation Error Maydon noto'g'ri to'ldirilgan (masalan, email noto'g'ri). Yo'q (Foydalanuvchi tuzatishi shart)
401 Unauthorized / 403 Forbidden Sessiya muddati o'tgan yoki huquq yo'q. Yo'q (Avtorizatsiya yangilanishi kerak)

2. Avtomatik Retry va Exponential Backoff algoritmi

Agar server band bo'lsa, ketma-ket bir soniya ichida 5 marta so'rov jo'natish serverni battar qiyin ahvolga soladi.

Eng to'g'ri yondashuv — Exponential Backoff (har urinishda kutish vaqtini oshirib borish):

  • 1-muvaffaqiyatsizlik: 600 ms kutish;
  • 2-muvaffaqiyatsizlik: 1200 ms kutish;
  • 3-muvaffaqiyatsizlik: Foydalanuvchiga xato ko'rsatilib, qo'lda "Qayta yuborish" tugmasini berish.

3. Real misol: Avtomatik retry + Qo'lda "Qayta yuborish" tugmasi

Quyidagi misolda vaqtinchalik xatolarda tizim avtomatik ravishda 2 marta qayta urinib ko'radi (MAX_AUTO_RETRIES = 2). Agar shunda ham javob kelmasa, formaning ichidagi ma'lumotlar saqlab qolinadi va qizil xabar ostida qo'lda bosiladigan "Qayta yuborish (Retry)" tugmasi paydo bo'ladi:

import React, { useState } from "react";
import axios from "axios";
import { useForm, type SubmitHandler } from "react-hook-form";

// 1. Forma qiymatlari tipi
type ReportSubmissionValues = {
  title: string;
  summary: string;
};

type ApiErrorResponse = {
  message?: string;
};

// Maksimal avtomatik urinishlar soni
const MAX_AUTO_RETRIES = 2;

// Vaqtinchalik qayta urinishga arziydigan xatolarni aniqlovchi yordamchi
function isRetriableAxiosError(error: unknown): boolean {
  if (!axios.isAxiosError(error)) return false;

  // A. Tarmoq uzilishi yoki Timeout
  if (!error.response || error.code === "ECONNABORTED") {
    return true;
  }

  // B. Serverning vaqtinchalik yuklama xatolari
  const status = error.response.status;
  return status === 429 || status === 502 || status === 503 || status === 504;
}

const wait = (ms: number) => new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, ms));

// 2. Retry logikasiga ega asinxron API xizmati
async function sendReportWithRetry(
  payload: ReportSubmissionValues,
  onAttemptChange?: (attempt: number) => void
) {
  let attempt = 0;

  while (true) {
    attempt += 1;
    onAttemptChange?.(attempt);

    try {
      const { data } = await axios.post<{ id: string }>("/api/reports", payload, {
        timeout: 5000,
      });
      return data;
    } catch (error) {
      const canAutoRetry = isRetriableAxiosError(error) && attempt <= MAX_AUTO_RETRIES;

      if (!canAutoRetry) {
        throw error;
      }

      // Har bir urinishda kutish vaqtini oshiramiz (600ms, 1200ms...)
      await wait(attempt * 600);
    }
  }
}

// 3. Asosiy forma komponenti
export function FormSubmissionRetryExample() {
  const [attemptCount, setAttemptCount] = useState<number>(0);
  const [lastSubmittedData, setLastSubmittedData] = useState<ReportSubmissionValues | null>(null);

  const {
    register,
    handleSubmit,
    setError,
    clearErrors,
    reset,
    formState: { errors, isSubmitting, isSubmitSuccessful },
  } = useForm<ReportSubmissionValues>({
    defaultValues: {
      title: "",
      summary: "",
    },
  });

  const executeSubmit = async (values: ReportSubmissionValues) => {
    clearErrors("root.submitError");
    setLastSubmittedData(values);
    setAttemptCount(0);

    try {
      const result = await sendReportWithRetry(values, (currentAttempt) => {
        setAttemptCount(currentAttempt);
      });

      console.log("Hisobot muvaffaqiyatli saqlandi:", result);
      setLastSubmittedData(null);
      setAttemptCount(0);
      // Faqat muvaffaqiyatli saqlangandagina formani tozalaymiz!
      reset();
    } catch (error) {
      const message = axios.isAxiosError<ApiErrorResponse>(error)
        ? error.response?.data?.message ||
          `Yuborish amalga oshmadi (${attemptCount || 1}-urinish). Tarmoq yoki serverni tekshiring.`
        : "Kutilmagan xatolik yuz berdi. Qayta urinib ko'ring.";

      setError("root.submitError", {
        type: "retry",
        message,
      });
    }
  };

  const onSubmit: SubmitHandler<ReportSubmissionValues> = async (values) => {
    await executeSubmit(values);
  };

  // Foydalanuvchi qo'lda bosadigan qayta yuborish tugmasi
  const handleManualRetry = async () => {
    if (!lastSubmittedData || isSubmitting) return;
    await executeSubmit(lastSubmittedData);
  };

  return (
    <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate style={{ maxWidth: "480px" }}>
      <h3 style={{ marginBottom: "16px" }}>Haftalik hisobot topshirish</h3>

      {/* Xatolik va Qo'lda Retry tugmasi bloki */}
      {errors.root?.submitError && (
        <div
          role="alert"
          style={{
            padding: "12px",
            background: "#fef2f2",
            border: "1px solid #f87171",
            borderRadius: "6px",
            color: "#b91c1c",
            fontSize: "13px",
            marginBottom: "14px",
            display: "flex",
            flexDirection: "column",
            gap: "8px",
          }}
        >
          <p style={{ margin: 0 }}>{errors.root.submitError.message}</p>

          {lastSubmittedData && (
            <div>
              <button
                type="button"
                disabled={isSubmitting}
                onClick={handleManualRetry}
                style={{
                  padding: "4px 10px",
                  background: "#ffffff",
                  color: "#b91c1c",
                  border: "1px solid #b91c1c",
                  borderRadius: "4px",
                  cursor: isSubmitting ? "not-allowed" : "pointer",
                  fontSize: "12px",
                  fontWeight: 600,
                }}
              >
                {isSubmitting ? "Qayta urinilmoqda..." : "↻ Qayta yuborish (Retry)"}
              </button>
            </div>
          )}
        </div>
      )}

      {/* Muvaffaqiyat xabari */}
      {isSubmitSuccessful && !errors.root?.submitError && (
        <div
          role="status"
          style={{
            padding: "10px",
            background: "#f0fdf4",
            border: "1px solid #86efac",
            borderRadius: "6px",
            color: "#15803d",
            fontSize: "13px",
            marginBottom: "14px",
          }}
        >
          ✓ Hisobot muvaffaqiyatli qabul qilindi!
        </div>
      )}

      {/* Sarlavha */}
      <div style={{ marginBottom: "14px" }}>
        <label htmlFor="title" style={{ display: "block", fontWeight: 600, fontSize: "13px", marginBottom: "4px" }}>
          Hisobot sarlavhasi *
        </label>
        <input
          id="title"
          disabled={isSubmitting}
          {...register("title", { required: "Hisobot sarlavhasi kiritilishi shart" })}
          placeholder="Masalan: Sprint 24 yakunlari"
          style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
          aria-invalid={Boolean(errors.title)}
        />
        {errors.title && (
          <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
            {errors.title.message}
          </p>
        )}
      </div>

      {/* Mazmun */}
      <div style={{ marginBottom: "20px" }}>
        <label htmlFor="summary" style={{ display: "block", fontWeight: 600, fontSize: "13px", marginBottom: "4px" }}>
          Qisqacha mazmun *
        </label>
        <textarea
          id="summary"
          disabled={isSubmitting}
          {...register("summary", { required: "Hisobot mazmunini yozing" })}
          rows={3}
          placeholder="Bajarilgan asosiy vazifalar va natijalar..."
          style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
          aria-invalid={Boolean(errors.summary)}
        />
        {errors.summary && (
          <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
            {errors.summary.message}
          </p>
        )}
      </div>

      <button
        type="submit"
        disabled={isSubmitting}
        style={{
          padding: "10px 22px",
          background: isSubmitting ? "#94a3b8" : "#2563eb",
          color: "#fff",
          border: "none",
          borderRadius: "6px",
          cursor: isSubmitting ? "not-allowed" : "pointer",
          fontWeight: 600,
        }}
      >
        {isSubmitting
          ? `Yuborilmoqda (${attemptCount}-urinish)...`
          : "Hisobotni yuborish"}
      </button>
    </form>
  );
}

4. Muhim xavfsizlik qoidasi: Idempotency (Idempotency-Key)

[!WARNING] Agar forma yangi buyurtma yaratish (POST /orders) yoki to'lov o'tkazish (POST /payments) bilan bog'liq bo'lsa, qayta yuborishda serverda dublikat yozuv hosil bo'lishi yoki foydalanuvchidan 2 marta pul yechilishi xavfi paydo bo'ladi.

Buning oldini olish uchun so'rov boshlanishida bitta unikal kalit yaratiladi va header orqali yuboriladi:

const idempotencyKey = crypto.randomUUID();

await axios.post("/api/payments", payload, {
  headers: { "Idempotency-Key": idempotencyKey },
});

Server bir xil Idempotency-Key bilan takroriy so'rov kelsa, uni ikkinchi marta bajarmaydi, balki avvalgi natijani qaytaradi.


5. Xulosa va tavsiyalar

  1. Faqat muvaffaqiyatda reset() qiling: Xatolik yuz berganda reset() chaqirmang — foydalanuvchi yozgan ma'lumotlar saqlanib turishi shart.
  2. Cheklangan urinishlar: Cheksiz loop bo'lmasligi uchun avtomatik urinishlar sonini MAX_AUTO_RETRIES = 2 yoki 3 bilan cheklang.
  3. Foydalanuvchiga jarayonni ko'rsatish: Submit tugmasida Yuborilmoqda (2-urinish)... deb status berish ishonchlilikni oshiradi.