Seriya: React Hook Form Dars 80

Dependent Fields — Bir field qiymatiga bog'liq boshqa field'lar

Source va dependent field'lar, viloyatga bog'liq tuman ro'yxati, setValue orqali eski qiymatni tozalash, sana chegarasi validatsiyasi va trigger() bilan bog'liq tekshiruvni qayta ishga tushirish.

80-dars

Dependent Fields — Bir field qiymatiga bog'liq boshqa field'lar

Dependent Fields deganda bir maydon (source field) qiymati o'zgarganda, ikkinchi maydon (dependent field)ning variantlari, qiymati yoki validatsiya qoidasi o'zgarishi tushuniladi.

Masalan:

  • Viloyat (region) tanlanganda — Tuman/Shahar (district) select ro'yxati o'zgaradi va eski tuman qiymati tozalanadi.
  • Boshlanish sanasi (startDate) kiritilganda — Tugash sanasi (endDate) undan oldin bo'la olmasligi validatsiya qilinadi.

1. Conditional Fields vs. Dependent Fields

77-darsda biz Conditional Fields bilan tanishgan edik. Ikkala tushuncha bir-biriga o'xshaydi, lekin vazifasi boshqacha:

Turi Nima o'zgaradi? Misol
Conditional Fields Field ko'rinadi yoki yashirinadi "Kompaniya" tanlansa — STIR maydoni paydo bo'ladi
Dependent Fields Field ichidagi variantlar (options), avtomatik qiymat yoki validatsiya mantiqi Viloyat o'zgarsa — tumanlar ro'yxati yangilanadi
graph LR
  A["region (source)"] -->|options + reset| B["district (dependent)"]
  C["startDate (source)"] -->|validate + trigger| D["endDate (dependent)"]

2. Real misol: Viloyatga bog'liq Tuman ro'yxati va sana chegarasi

Quyidagi misolda Viloyat o'zgarganda unga mos tumanlar ko'rsatiladi va district qiymati reset qilinadi; shuningdek, endDate qiymati startDate dan kichik bo'lmasligi tekshiriladi:

import type { ChangeEvent } from "react";
import { useForm } from "react-hook-form";

type RegionKey = "toshkent_shahar" | "fargona" | "samarqand";

type LocationFormValues = {
  region: RegionKey;
  district: string;
  startDate: string;
  endDate: string;
};

const DISTRICTS_BY_REGION: Record<RegionKey, string[]> = {
  toshkent_shahar: ["Chilonzor", "Yunusobod", "Mirzo Ulug'bek", "Yakkasaroy"],
  fargona: ["Farg'ona shahri", "Marg'ilon", "Qo'qon", "Rishton"],
  samarqand: ["Samarqand shahri", "Urgut", "Payariq", "Kattaqo'rg'on"],
};

export function DependentFieldsForm() {
  const {
    register,
    watch,
    setValue,
    getValues,
    trigger,
    handleSubmit,
    formState: { errors },
  } = useForm<LocationFormValues>({
    mode: "onChange",
    defaultValues: {
      region: "toshkent_shahar",
      district: "Chilonzor",
      startDate: "",
      endDate: "",
    },
  });

  const selectedRegion = watch("region");
  const startDate = watch("startDate");
  const availableDistricts = DISTRICTS_BY_REGION[selectedRegion];

  const handleRegionChange = (e: ChangeEvent<HTMLSelectElement>) => {
    const nextRegion = e.target.value as RegionKey;
    const nextDistricts = DISTRICTS_BY_REGION[nextRegion];

    setValue("region", nextRegion, { shouldValidate: true });
    // Viloyat o'zgarganda tumanni yangi viloyatning 1-tumaniga o'tkazamiz
    setValue("district", nextDistricts[0] ?? "", { shouldValidate: true });
  };

  const handleStartDateChange = async (e: ChangeEvent<HTMLInputElement>) => {
    const nextStart = e.target.value;
    setValue("startDate", nextStart, { shouldValidate: true });

    // endDate allaqachon kiritilgan bo'lsa, uni qayta tekshiramiz
    if (getValues("endDate")) {
      await trigger("endDate");
    }
  };

  const onSubmit = (data: LocationFormValues) => {
    console.log("Yuboriladigan ma'lumot:", data);
  };

  return (
    <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} className="space-y-4">
      <div>
        <label htmlFor="region">Viloyat / Shahar</label>
        <select id="region" value={selectedRegion} onChange={handleRegionChange}>
          <option value="toshkent_shahar">Toshkent shahri</option>
          <option value="fargona">Farg'ona viloyati</option>
          <option value="samarqand">Samarqand viloyati</option>
        </select>
      </div>

      <div>
        <label htmlFor="district">Tuman</label>
        <select
          id="district"
          {...register("district", {
            required: "Tumanni tanlang",
          })}
        >
          {availableDistricts.map((districtName) => (
            <option key={districtName} value={districtName}>
              {districtName}
            </option>
          ))}
        </select>
        {errors.district && <p role="alert">{errors.district.message}</p>}
      </div>

      <div>
        <label htmlFor="startDate">Boshlanish sanasi</label>
        <input
          id="startDate"
          type="date"
          value={startDate}
          onChange={handleStartDateChange}
        />
      </div>

      <div>
        <label htmlFor="endDate">Tugash sanasi</label>
        <input
          id="endDate"
          type="date"
          {...register("endDate", {
            // Ikkinchi argument — formaning joriy barcha qiymatlari
            validate: (endValue, formValues) => {
              if (!formValues.startDate || !endValue) return true;
              return (
                endValue >= formValues.startDate ||
                "Tugash sanasi boshlanish sanasidan oldin bo'la olmaydi"
              );
            },
          })}
        />
        {errors.endDate && <p role="alert">{errors.endDate.message}</p>}
      </div>

      <button type="submit">Saqlash</button>
    </form>
  );
}

Eslatma: type="date" input qiymati YYYY-MM-DD formatidagi satr bo'ladi, shuning uchun ularni >= orqali to'g'ridan-to'g'ri solishtirish mumkin — leksikografik tartib xronologik tartibga mos keladi.


3. Kod qanday ishlaydi?

  1. watch("region") — viloyat o'zgarganda komponent qayta render bo'ladi va availableDistricts yangi ro'yxatni oladi.
  2. handleRegionChange — region ni yangilaydi va darhol district ni yangi viloyatning birinchi tumaniga o'tkazadi. Shu tufayli formada mavjud bo'lmagan kombinatsiya (masalan, fargona + Chilonzor) qolib ketmaydi.
  3. validate: (endValue, formValues) — endDate validatsiyasi ikkinchi argument orqali startDate ning eng so'nggi qiymatini o'qiydi. Bu render paytidagi closure'dagi eski qiymatga bog'lanib qolishdan saqlaydi.
  4. trigger("endDate") — startDate o'zgarganda endDate validatsiyasi o'z-o'zidan ishga tushmaydi, chunki foydalanuvchi endDate ga tegmagan. Shuning uchun uni qo'lda qayta tekshiramiz.

4. Bog'liq field'larda e'tibor berish kerak bo'lgan jihatlar

  1. Eski qiymatni tozalash yoki sinxronlash: Masalan, oldin "Chilonzor" tanlangan bo'lsa, keyin viloyat "fargona" ga o'zgarganda district maydonida "Chilonzor" qolib ketmasligi kerak. Aks holda UI'da boshqa tuman ko'rinib tursa ham, submit paytida eski noto'g'ri qiymat yuboriladi.
  2. Bog'liq validatsiyani qayta ishga tushirish (trigger): Agar endDate validatsiyasi startDate ga bog'liq bo'lsa, startDate o'zgarganda trigger("endDate") chaqirish foydalanuvchiga xatoni darhol ko'rish yoki yo'qolganini bilish imkonini beradi.
  3. Avtomatik tanlash o'rniga bo'sh qiymat: Ba'zi loyihalarda foydalanuvchi tumanni ongli ravishda tanlashi muhim bo'ladi. Bunday holda setValue("district", "") qilib, select ichiga <option value="">Tanlang...</option> qo'shish va required qoidasiga tayanish yaxshiroq.
  4. Server'dan keladigan variantlar: Real loyihalarda tumanlar ro'yxati ko'pincha API'dan keladi. Bunda region o'zgarganda so'rov yuboriladi, yuklanish vaqtida district select'ini disabled qilish va javob kelgach setValue bilan qiymatni sinxronlash kerak.