Seriya: React Hook Form Dars 75

Nested Field Arrays — Ichma-ich dynamic formalar

Ichma-ich dinamik massivlar, useFieldArray ni alohida kichik komponentlarga ajratish, React hook qoidalariga rioya qilish va ko'p bosqichli validatsiya.

75-dars

Nested Field Arrays — Ichma-ich dynamic formalar

Nested Field Arrays (ichma-ich dinamik massivlar) — bu bitta dinamik massiv elementi ichida yana bir mustaqil dinamik massiv joylashgan murakkab ierarxik formalar tuzilmasidir.

Real biznes ilovalarida bunday holatlar juda ko'p uchraydi:

  • Loyiha rejasi: Bo'limlar (Sections) ro'yxati, har bir bo'lim ichida esa Vazifalar (Tasks) ro'yxati;
  • Test / So'rovnoma konstruktori: Savollar ro'yxati, har bir savol ichida esa Variantlar (Options) ro'yxati;
  • Invoys va guruhlangan xarajatlar: Xarajat toifalari, har bir toifa ichida tovarlar qatorlari;
  • Restoran menyusi: Bo'limlar (Ichimliklar, Taomlar), har birida pozitsiyalar va ularning modifikatorlari.

1. Nima uchun ichki massivni alohida komponentga ajratish shart?

React'da barcha hooklar kabi useFieldArray() ham React Hook qoidalariga (Rules of Hooks) bo'ysunadi:

[!CAUTION] Hech qachon useFieldArray() ni sikl (fields.map(...)) ichida to'g'ridan-to'g'ri chaqirmang! Agar ota komponentning sectionFields.map(...) sikli ichida useFieldArray({ name: ... }) deb yozsangiz, React "Renderlar orasida hooklar soni o'zgarishi mumkin emas" degan jiddiy runtime xatolik beradi (Rendered more hooks than during the previous render).

To'g'ri arxitektura yechimi:

Ichki massivni boshqaruvchi kodni alohida kichik komponentga (masalan, SectionTasks) ajrating. Har bir bo'lim alohida komponent instansiyasi bo'lgani sababli, uning ichidagi useFieldArray o'zining mustaqil React render sikliga ega bo'ladi:

graph TD
  A["NestedSectionsForm (useForm)"] --> B["useFieldArray: name='sections'"]
  B --> C1["SectionItem 0"]
  B --> C2["SectionItem 1"]
  C1 --> D1["SectionTasks: name='sections.0.tasks'"]
  C2 --> D2["SectionTasks: name='sections.1.tasks'"]
  D1 --> E1["Task 0.0, Task 0.1..."]
  D2 --> E2["Task 1.0, Task 1.1..."]

2. Real loyiha misoli: Loyiha bo'limlari va vazifalari

Quyidagi to'liq namunada ota NestedSectionsForm bo'limlarni boshqaradi, ichki SectionTasks komponenti esa har bir bo'limning o'ziga tegishli vazifalarini yaratadi va o'chiradi:

import React from "react";
import {
  useForm,
  useFieldArray,
  type Control,
  type FieldErrors,
  type UseFormRegister,
  type SubmitHandler,
} from "react-hook-form";

// 1. Tiplar deklaratsiyasi
type TaskItem = {
  title: string;
};

type SectionItem = {
  sectionTitle: string;
  tasks: TaskItem[];
};

type ProjectPlanFormValues = {
  projectName: string;
  sections: SectionItem[];
};

// 2. Ichki massiv komponentining prop interfeysi
type SectionTasksProps = {
  sectionIndex: number;
  control: Control<ProjectPlanFormValues>;
  register: UseFormRegister<ProjectPlanFormValues>;
  errors: FieldErrors<ProjectPlanFormValues>;
};

// 3. Ichki dinamik massiv komponenti
function SectionTasks({
  sectionIndex,
  control,
  register,
  errors,
}: SectionTasksProps) {
  // Ichki dinamik massiv hooki: name template literal orqali beriladi
  const { fields, append, remove } = useFieldArray({
    control,
    name: `sections.${sectionIndex}.tasks` as const,
  });

  const sectionTaskErrors = errors.sections?.[sectionIndex]?.tasks;

  return (
    <div
      style={{
        marginLeft: "16px",
        marginTop: "12px",
        paddingLeft: "12px",
        borderLeft: "2px solid #cbd5e1",
      }}
    >
      <div style={{ display: "flex", justifyContent: "space-between", alignItems: "center", marginBottom: "8px" }}>
        <span style={{ fontSize: "13px", fontWeight: 600, color: "#475569" }}>
          Bo'lim vazifalari ({fields.length})
        </span>
        <button
          type="button"
          onClick={() => append({ title: "" })}
          style={{
            padding: "3px 8px",
            background: "#3b82f6",
            color: "#fff",
            border: "none",
            borderRadius: "4px",
            fontSize: "12px",
            cursor: "pointer",
          }}
        >
          + Vazifa qo'shish
        </button>
      </div>

      <div style={{ display: "flex", flexDirection: "column", gap: "8px" }}>
        {fields.map((field, taskIndex) => {
          const taskError = sectionTaskErrors?.[taskIndex]?.title;

          return (
            <div key={field.id}>
              <div style={{ display: "flex", alignItems: "center", gap: "6px" }}>
                <input
                  {...register(
                    `sections.${sectionIndex}.tasks.${taskIndex}.title` as const,
                    { required: "Vazifa nomi majburiy" }
                  )}
                  placeholder={`Vazifa #${taskIndex + 1}`}
                  style={{
                    flex: 1,
                    padding: "5px 8px",
                    boxSizing: "border-box",
                    borderColor: taskError ? "#e11d48" : "#cbd5e1",
                    borderWidth: "1px",
                    borderRadius: "4px",
                  }}
                  aria-invalid={Boolean(taskError)}
                />

                {fields.length > 1 && (
                  <button
                    type="button"
                    onClick={() => remove(taskIndex)}
                    title="Vazifani o'chirish"
                    style={{
                      padding: "4px 8px",
                      background: "#ef4444",
                      color: "#fff",
                      border: "none",
                      borderRadius: "4px",
                      cursor: "pointer",
                    }}
                  >
                    ✕
                  </button>
                )}
              </div>

              {taskError && (
                <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "11px", margin: "2px 0 0 2px" }}>
                  {taskError.message}
                </p>
              )}
            </div>
          );
        })}
      </div>
    </div>
  );
}

// 4. Asosiy ota forma komponenti
export function NestedSectionsForm() {
  const {
    register,
    control,
    handleSubmit,
    reset,
    formState: { errors, isSubmitting },
  } = useForm<ProjectPlanFormValues>({
    defaultValues: {
      projectName: "Yangi Web Ilova",
      sections: [
        {
          sectionTitle: "Autentifikatsiya va xavfsizlik",
          tasks: [{ title: "OAuth 2.0 tizimini ulash" }],
        },
      ],
    },
  });

  // Ota dinamik massiv hooki
  const {
    fields: sectionFields,
    append: appendSection,
    remove: removeSection,
  } = useFieldArray({
    control,
    name: "sections",
  });

  const onSubmit: SubmitHandler<ProjectPlanFormValues> = async (data) => {
    await new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 400));
    console.log("Yuborilgan ierarxik reja ma'lumotlari:", data);
    alert(`Loyiha saqlandi! Jami bo'limlar: ${data.sections.length}`);
  };

  return (
    <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate style={{ maxWidth: "620px" }}>
      {/* Loyiha sarlavhasi */}
      <div style={{ marginBottom: "16px" }}>
        <label htmlFor="projectName" style={{ display: "block", fontWeight: 600, marginBottom: "4px" }}>
          Loyiha nomi *
        </label>
        <input
          id="projectName"
          {...register("projectName", { required: "Loyiha nomi majburiy" })}
          style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
          aria-invalid={Boolean(errors.projectName)}
        />
        {errors.projectName && (
          <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
            {errors.projectName.message}
          </p>
        )}
      </div>

      <div style={{ marginBottom: "12px" }}>
        <button
          type="button"
          onClick={() =>
            appendSection({
              sectionTitle: "",
              tasks: [{ title: "" }], // Yangi bo'lim ochilganda kamida 1 ta bo'sh vazifa bilan ochiladi
            })
          }
          style={{
            padding: "8px 14px",
            background: "#10b981",
            color: "#fff",
            border: "none",
            borderRadius: "6px",
            cursor: "pointer",
            fontWeight: 600,
          }}
        >
          + Yangi bo'lim qo'shish
        </button>
      </div>

      {/* Bo'limlar ro'yxati */}
      <div style={{ display: "flex", flexDirection: "column", gap: "16px", marginBottom: "20px" }}>
        {sectionFields.map((section, sectionIndex) => {
          const sectionTitleError = errors.sections?.[sectionIndex]?.sectionTitle;

          return (
            <div
              key={section.id}
              style={{
                padding: "12px",
                background: "#f8fafc",
                borderRadius: "8px",
                border: "1px solid #e2e8f0",
              }}
            >
              {/* Bo'lim nomi sarlavhasi */}
              <div style={{ display: "flex", alignItems: "center", gap: "8px" }}>
                <input
                  {...register(`sections.${sectionIndex}.sectionTitle` as const, {
                    required: "Bo'lim nomi majburiy",
                  })}
                  placeholder={`Bo'lim #${sectionIndex + 1} sarlavhasi`}
                  style={{
                    flex: 1,
                    padding: "7px 10px",
                    fontWeight: 600,
                    boxSizing: "border-box",
                    borderColor: sectionTitleError ? "#e11d48" : "#cbd5e1",
                    borderWidth: "1px",
                    borderRadius: "4px",
                  }}
                  aria-invalid={Boolean(sectionTitleError)}
                />

                {sectionFields.length > 1 && (
                  <button
                    type="button"
                    onClick={() => removeSection(sectionIndex)}
                    title="Bo'limni o'chirish"
                    style={{
                      padding: "6px 10px",
                      background: "#ef4444",
                      color: "#fff",
                      border: "none",
                      borderRadius: "4px",
                      cursor: "pointer",
                    }}
                  >
                    Bo'limni o'chirish
                  </button>
                )}
              </div>

              {sectionTitleError && (
                <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", margin: "4px 0 0 2px" }}>
                  {sectionTitleError.message}
                </p>
              )}

              {/* Ichki dinamik massiv */}
              <SectionTasks
                sectionIndex={sectionIndex}
                control={control}
                register={register}
                errors={errors}
              />
            </div>
          );
        })}
      </div>

      <div style={{ display: "flex", gap: "10px" }}>
        <button
          type="submit"
          disabled={isSubmitting}
          style={{
            padding: "10px 20px",
            background: "#2563eb",
            color: "#fff",
            border: "none",
            borderRadius: "6px",
            cursor: isSubmitting ? "not-allowed" : "pointer",
            fontWeight: 600,
          }}
        >
          {isSubmitting ? "Saqlanmoqda..." : "Rejani to'liq saqlash"}
        </button>

        <button
          type="button"
          onClick={() => reset()}
          style={{
            padding: "10px 16px",
            background: "#f1f5f9",
            color: "#475569",
            border: "1px solid #cbd5e1",
            borderRadius: "6px",
            cursor: "pointer",
          }}
        >
          Qayta tiklash
        </button>
      </div>
    </form>
  );
}

3. Muhim amaliy qoidalar

  1. Yangi bo'limda kamida bitta element ta'minlash: Yangi bo'lim qo'shilayotganda tasks massivini bo'sh qoldirmasdan, tasks: [{ title: "" }] shaklida bering. Bu foydalanuvchiga bo'lim ochilishi bilan uning ichida tayyor input ko'rinishini kafolatlaydi.
  2. Xatolarni xavfsiz o'qish (optional chaining): Nested formalarda xatolar chuqur daraxt hosil qiladi (errors.sections?.[sectionIndex]?.tasks?.[taskIndex]?.title). Hech qachon errors.sections[sectionIndex].tasks deb to'g'ridan-to'g'ri o'qimang — oraliq qatlamlar undefined bo'lganda brauzerda TypeError: Cannot read properties of undefined kelib chiqadi.
  3. Chuqur ierarxiyada useFormContext() dan foydalanish: Agar nesting 2-3 darajadan ortsa, control, register va errors ni hamma bolalar komponentiga qo'lda uzatib yurish (prop drilling) noqulay bo'ladi. Bunday paytda formani <FormProvider {...methods}> bilan o'rab, ichki komponentlarda const { control, register } = useFormContext<ProjectPlanFormValues>() chaqirish ancha ixcham va toza yechim beradi.