Seriya: React Hook Form Dars 71

remove() — Field'ni o'chirish

useFieldArray ichida bitta index bo'yicha o'chirish, bir nechta tanlangan elementlarni (number[]) o'chirish va to'liq tozalash.

71-dars

remove() — Field'ni o'chirish

useFieldArray() hooki qaytaradigan remove() metodi dinamik massivdan keraksiz qatorlarni xavfsiz o'chirish uchun xizmat qiladi.

Standart JavaScript massivlarida splice() yoki filter() ishlatilganda, React Hook Form'ning ichki ro'yxatdan o'tgan (registered) elementlari va xatolari chalkashib ketishi mumkin. remove() esa forma holatini, validatsiya xatolarini va DOM tugunlarini bir vaqtning o'zida to'g'ri sinxronlaydi.


1. remove() chaqirish usullari

Sintaksis Vazifasi Misol
remove(index) Ko'rsatilgan yagona indexdagi qatorni o'chiradi. remove(1) — 2-qatorni olib tashlaydi.
remove([i1, i2, ...]) Bir nechta tanlangan indekslardagi qatorlarni bir vaqtning o'zida o'chiradi. remove([0, 2]) — 1- va 3-qatorlarni birdan o'chiradi.
remove() (argumentsiz) Butun massivdagi barcha qatorlarni butunlay tozalaydi. remove() — massivni bo'shatadi ([]).

2. O'chirish vaqtida nima sodir bo'ladi?

  1. Indekslar avtomatik siljiydi: Masalan, 3 ta element bor bo'lib, siz 0-indeksdagi elementni o'chirsangiz, sobiq 1-element endi 0-indeksga, 2-element esa 1-indeksga o'tadi.
  2. Validatsiya xatolari qayta tartiblanadi: Agar o'chirilgan qatorda xatolik bo'lgan bo'lsa (errors.services.1), u o'chiriladi. Qolgan qatorlarning xatolari esa yangi indekslariga moslab avtomatik suriladi.
  3. field.id o'chiriladi: O'chirilgan elementning unikal idsi ro'yxatdan chiqariladi, qolgan elementlarning field.idsi esa o'zgarmasdan saqlanib qoladi.

[!TIP] Minimal qatorlar chegarasi (UX): Agar formangizda kamida bitta qator bo'lishi shart bo'lsa (masalan, kamida bitta xizmat yoki telefon), oxirgi qator qolganda "O'chirish" tugmasini yashirish yoki disabled={fields.length <= 1} qilish tavsiya etiladi.


3. Real misol: Xizmatlar ro'yxati (Bitta va ko'p qatorli o'chirish)

Quyidagi misolda foydalanuvchi qatorlarni birma-bir o'chirishi yoki checkbox orqali bir nechta qatorni belgilab, ommaviy tarzda (batch remove) o'chirishi mumkin:

import React, { useState } from "react";
import { useForm, useFieldArray, type SubmitHandler } from "react-hook-form";

type ServiceItem = {
  name: string;
  price: string;
};

type InvoiceFormValues = {
  services: ServiceItem[];
};

export function ServicesRemoveForm() {
  // Tanlangan qatorlar indekslari
  const [selectedIndexes, setSelectedIndexes] = useState<number[]>([]);

  const {
    register,
    control,
    handleSubmit,
    reset,
    formState: { errors, isSubmitting },
  } = useForm<InvoiceFormValues>({
    defaultValues: {
      services: [
        { name: "Frontend arxitektura", price: "400" },
        { name: "API integratsiya", price: "250" },
        { name: "UI/UX tekshiruv", price: "150" },
      ],
    },
  });

  const { fields, append, remove } = useFieldArray({
    control,
    name: "services",
  });

  // Checkbox orqali tanlashni o'zgartirish
  const toggleSelect = (index: number) => {
    setSelectedIndexes((prev) =>
      prev.includes(index) ? prev.filter((i) => i !== index) : [...prev, index]
    );
  };

  // Yagona qatorni o'chirish
  const handleRemoveSingle = (index: number) => {
    remove(index);
    // Tashqi state dagi indekslarni ham yangi o'rinlarga moslab siljitamiz
    setSelectedIndexes((prev) =>
      prev
        .filter((i) => i !== index)
        .map((i) => (i > index ? i - 1 : i))
    );
  };

  // Tanlangan barcha qatorlarni birdan o'chirish (Batch remove)
  const handleRemoveSelected = () => {
    if (selectedIndexes.length === 0) return;
    remove(selectedIndexes);
    setSelectedIndexes([]);
  };

  // Butun ro'yxatni tozalash
  const handleClearAll = () => {
    remove();
    setSelectedIndexes([]);
  };

  const onSubmit: SubmitHandler<InvoiceFormValues> = async (data) => {
    await new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 300));
    console.log("Yakuniy xizmatlar ro'yxati:", data.services);
    alert(`Saqlandi! Xizmatlar soni: ${data.services.length}`);
  };

  return (
    <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate style={{ maxWidth: "560px" }}>
      {/* Harakatlar paneli */}
      <div style={{ display: "flex", gap: "8px", flexWrap: "wrap", marginBottom: "16px" }}>
        <button
          type="button"
          onClick={() => append({ name: "", price: "" })}
          style={{
            padding: "6px 12px",
            background: "#10b981",
            color: "#fff",
            border: "none",
            borderRadius: "4px",
            cursor: "pointer",
          }}
        >
          + Xizmat qo'shish
        </button>

        {selectedIndexes.length > 0 && (
          <button
            type="button"
            onClick={handleRemoveSelected}
            style={{
              padding: "6px 12px",
              background: "#ef4444",
              color: "#fff",
              border: "none",
              borderRadius: "4px",
              cursor: "pointer",
            }}
          >
            Tanlanganlarni o'chirish ({selectedIndexes.length})
          </button>
        )}

        {fields.length > 0 && (
          <button
            type="button"
            onClick={handleClearAll}
            style={{
              padding: "6px 12px",
              background: "#64748b",
              color: "#fff",
              border: "none",
              borderRadius: "4px",
              cursor: "pointer",
            }}
          >
            Barchasini tozalash
          </button>
        )}
      </div>

      {/* Xizmatlar ro'yxati */}
      <div style={{ display: "flex", flexDirection: "column", gap: "8px", marginBottom: "20px" }}>
        {fields.map((field, index) => {
          const nameError = errors.services?.[index]?.name;
          const isChecked = selectedIndexes.includes(index);

          return (
            <div
              key={field.id}
              style={{
                display: "flex",
                alignItems: "center",
                gap: "8px",
                padding: "8px",
                background: isChecked ? "#fef2f2" : "#f8fafc",
                border: isChecked ? "1px solid #fca5a5" : "1px solid #e2e8f0",
                borderRadius: "6px",
              }}
            >
              {/* Tanlash checkboxi */}
              <input
                type="checkbox"
                checked={isChecked}
                onChange={() => toggleSelect(index)}
                style={{ width: "16px", height: "16px", cursor: "pointer" }}
              />

              {/* Xizmat nomi */}
              <div style={{ flex: 2 }}>
                <input
                  {...register(`services.${index}.name` as const, {
                    required: "Xizmat nomi majburiy",
                  })}
                  placeholder="Xizmat nomi"
                  style={{
                    width: "100%",
                    padding: "6px 8px",
                    boxSizing: "border-box",
                    borderColor: nameError ? "#e11d48" : "#cbd5e1",
                    borderWidth: "1px",
                    borderRadius: "4px",
                  }}
                  aria-invalid={Boolean(nameError)}
                />
              </div>

              {/* Narx */}
              <div style={{ flex: 1 }}>
                <input
                  type="number"
                  {...register(`services.${index}.price` as const, {
                    required: "Narx shart",
                    min: { value: 1, message: "Kamida $1 bo'lishi kerak" },
                  })}
                  placeholder="Narx ($)"
                  style={{ width: "100%", padding: "6px 8px", boxSizing: "border-box" }}
                />
              </div>

              {/* Alohida o'chirish tugmasi */}
              <button
                type="button"
                onClick={() => handleRemoveSingle(index)}
                title="Qatorni o'chirish"
                disabled={fields.length <= 1} // Kamida 1 ta qator saqlanadi
                style={{
                  padding: "6px 10px",
                  background: fields.length <= 1 ? "#cbd5e1" : "#ef4444",
                  color: "#fff",
                  border: "none",
                  borderRadius: "4px",
                  cursor: fields.length <= 1 ? "not-allowed" : "pointer",
                }}
              >
                ✕
              </button>
            </div>
          );
        })}
      </div>

      <button
        type="submit"
        disabled={isSubmitting}
        style={{
          padding: "10px 20px",
          background: "#2563eb",
          color: "#fff",
          border: "none",
          borderRadius: "6px",
          cursor: isSubmitting ? "not-allowed" : "pointer",
          fontWeight: 600,
        }}
      >
        {isSubmitting ? "Saqlanmoqda..." : "Invoysni saqlash"}
      </button>
    </form>
  );
}

4. Muhim xulosalar va tavsiyalar

  1. remove([indexes]) qulayligi: Foydalanuvchi ko'p qatorlarni tanlab o'chirayotganda sikl ichida birma-bir remove(i) chaqirish noto'g'ri re-renderlar va indeks chalkashishlariga sabab bo'ladi. Har doim indekslar massivini bitta remove(selectedIndexes) chaqiruviga uzating.
  2. Bo'sh ro'yxat xavfi: remove() argumentsiz chaqirilsa, barcha elementlar o'chib ketadi. Agar formangiz kamida 1 ta element talab qilsa, doimo fields.length > 1 shartini tekshiring.
  3. key={field.id} ahamiyati: O'chirish paytida React aynan qaysi DOM elementini olib tashlash kerakligini field.id orqali aniqlaydi. Agar key={index} bo'lsa, o'chirilgan qator o'rniga ro'yxatning eng oxirgi elementi o'chirilgandek ko'rinishi mumkin.