Seriya: React Hook Form Dars 70

append() va prepend() — Yangi field qo'shish

useFieldArray ichida ro'yxat oxiriga (append) va boshiga (prepend) element qo'shish, batch qo'shish, shouldFocus va focusName parametrlari.

70-dars

append() va prepend() — Yangi field qo'shish

useFieldArray() hooki dinamik massivga yangi element qo'shish uchun ikkita asosiy metodni taqdim etadi: append() va prepend().

Ikkala metod ham massivga yangi ma'lumot qatori qo'shadi, ammo ularning ro'yxatdagi joylashuvi va foydalanuvchi tajribasiga (UX) ta'siri turlicha bo'ladi.


1. append() va prepend() taqqoslash

Jihat append(value, options?) prepend(value, options?)
Qo'shilish o'rni Massivning eng oxiriga (oxirgi index + 1) Massivning eng boshiga (index: 0)
Indekslar siljishi Mavjud elementlarning indexlari o'zgarmaydi, faqat yangi element oxiriga ulanadi. Mavjud barcha elementlarning indexlari +1 ga pastga siljiydi.
Eng mos keladigan UX Buyurtma/invoice mahsulotlari, qo'shimcha telefon raqamlari, ta'lim bosqichlari (tabiiy ketma-ketlik). Yangiliklar lentasi, tezkor eslatmalar yoki foydalanuvchi hozir qo'shgan eng so'nggi element darhol tepada ko'rinishi kerak bo'lganda.
Ko'p element kiritish (Batch) Bitta obyekt yoki massiv qabul qiladi: append([{...}, {...}]) Bitta obyekt yoki massiv qabul qiladi: prepend([{...}, {...}])
Fokus parametri { shouldFocus: true } — oxirgi qatorga fokus beradi. { shouldFocus: true, focusName: "tasks.0.title" } — eng yuqori qatorga fokus beradi.

2. Ilg'or imkoniyatlar: Batch qo'shish va Fokusni boshqarish

1. Bir nechta elementni birdan qo'shish (Batch append / prepend)

append() va prepend() faqat bitta obyekt bilan cheklanmaydi, balki obyektlar massivini ham qabul qiladi:

// Bir nechta elementni oxiriga qo'shish
append([
  { title: "Test yozish", completed: false },
  { title: "Code review o'tkazish", completed: false },
]);

// Bir nechta shoshilinch vazifani boshiga qo'shish
prepend([
  { title: "Server xatosini tekshirish", completed: false },
]);

2. Kursor fokusini avtomatik tushirish (options)

Yangi element qo'shilganda foydalanuvchi qo'lda inputga sichqoncha bilan bosmasligi uchun ikkinchi argument sifatida options obyektini uzatish mumkin:

// Prepend orqali 0-indeksga qo'shish va uning title inputiga fokus berish:
prepend(
  { title: "", completed: false },
  { shouldFocus: true, focusName: "tasks.0.title" }
);

// Append orqali oxiriga qo'shish va kursor fokusini yoqish:
append(
  { title: "", completed: false },
  { shouldFocus: true }
);

[!NOTE] Agar focusName ko'rsatilmasa, shouldFocus: true yangi qo'shilgan elementning birinchi ro'yxatdan o'tgan (registered) inputiga avtomatik fokus beradi.


3. Real loyiha misoli: Vazifalar boshqaruvi (Todo List Form)

Quyidagi misolda vazifalar ro'yxatiga boshidan (prepend) va oxiridan (append) yangi qatorlar qo'shish, shuningdek bir nechta shablon vazifalarni birdan kiritish (bulk add) ko'rsatilgan:

import React from "react";
import { useForm, useFieldArray, type SubmitHandler } from "react-hook-form";

type TaskItem = {
  title: string;
  completed: boolean;
};

type TodoFormValues = {
  tasks: TaskItem[];
};

export function TasksAppendPrependForm() {
  const {
    register,
    control,
    handleSubmit,
    reset,
    formState: { errors, isSubmitting },
  } = useForm<TodoFormValues>({
    defaultValues: {
      tasks: [
        { title: "Layout komponentini tayyorlash", completed: false },
      ],
    },
  });

  const { fields, append, prepend, remove } = useFieldArray({
    control,
    name: "tasks",
  });

  const onSubmit: SubmitHandler<TodoFormValues> = async (data) => {
    await new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 400));
    console.log("Saqlangan vazifalar ro'yxati:", data.tasks);
    alert(`Jami ${data.tasks.length} ta vazifa saqlandi!`);
  };

  // Yangi elementni boshiga qo'shish va kursor qaratish
  const handlePrependTask = () => {
    prepend(
      { title: "", completed: false },
      { shouldFocus: true, focusName: "tasks.0.title" }
    );
  };

  // Yangi elementni oxiriga qo'shish
  const handleAppendTask = () => {
    append(
      { title: "", completed: false },
      { shouldFocus: true }
    );
  };

  // Bir nechta shablon elementlarni birdan kiritish
  const handleAddTemplates = () => {
    append([
      { title: "Birlik testlarini (Unit tests) yozish", completed: false },
      { title: "E2E testlarni ishga tushirish", completed: false },
    ]);
  };

  return (
    <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate style={{ maxWidth: "520px" }}>
      {/* Boshqaruv tugmalari paneli */}
      <div style={{ display: "flex", gap: "8px", flexWrap: "wrap", marginBottom: "16px" }}>
        <button
          type="button"
          onClick={handlePrependTask}
          style={{
            padding: "6px 12px",
            background: "#8b5cf6",
            color: "#fff",
            border: "none",
            borderRadius: "6px",
            cursor: "pointer",
          }}
        >
          ⬆ Boshiga qo'shish (prepend)
        </button>

        <button
          type="button"
          onClick={handleAppendTask}
          style={{
            padding: "6px 12px",
            background: "#10b981",
            color: "#fff",
            border: "none",
            borderRadius: "6px",
            cursor: "pointer",
          }}
        >
          ⬇ Oxiriga qo'shish (append)
        </button>

        <button
          type="button"
          onClick={handleAddTemplates}
          style={{
            padding: "6px 12px",
            background: "#64748b",
            color: "#fff",
            border: "none",
            borderRadius: "6px",
            cursor: "pointer",
          }}
        >
          + Shablon vazifalar
        </button>
      </div>

      {/* Vazifalar ro'yxati */}
      <div style={{ display: "flex", flexDirection: "column", gap: "10px", marginBottom: "20px" }}>
        {fields.map((field, index) => {
          const taskError = errors.tasks?.[index]?.title;

          return (
            <div
              key={field.id}
              style={{
                display: "flex",
                alignItems: "center",
                gap: "10px",
                padding: "8px 12px",
                background: "#f8fafc",
                borderRadius: "6px",
                border: "1px solid #e2e8f0",
              }}
            >
              {/* Holat: bajarilgan/bajarilmagan */}
              <input
                type="checkbox"
                {...register(`tasks.${index}.completed` as const)}
                style={{ width: "18px", height: "18px", cursor: "pointer" }}
              />

              {/* Vazifa sarlavhasi */}
              <div style={{ flex: 1 }}>
                <input
                  {...register(`tasks.${index}.title` as const, {
                    required: "Vazifa nomi bo'sh bo'lmasligi kerak",
                  })}
                  placeholder={`Vazifa #${index + 1}`}
                  style={{
                    width: "100%",
                    padding: "6px 10px",
                    boxSizing: "border-box",
                    borderColor: taskError ? "#e11d48" : "#cbd5e1",
                    borderRadius: "4px",
                    borderWidth: "1px",
                  }}
                  aria-invalid={Boolean(taskError)}
                />
                {taskError && (
                  <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "2px" }}>
                    {taskError.message}
                  </p>
                )}
              </div>

              {/* O'chirish tugmasi */}
              {fields.length > 1 && (
                <button
                  type="button"
                  onClick={() => remove(index)}
                  title="O'chirish"
                  style={{
                    padding: "6px 10px",
                    background: "#ef4444",
                    color: "#fff",
                    border: "none",
                    borderRadius: "4px",
                    cursor: "pointer",
                  }}
                >
                  ✕
                </button>
              )}
            </div>
          );
        })}
      </div>

      {/* Yuborish tugmasi */}
      <div style={{ display: "flex", gap: "10px" }}>
        <button
          type="submit"
          disabled={isSubmitting}
          style={{
            padding: "10px 20px",
            background: "#2563eb",
            color: "#fff",
            border: "none",
            borderRadius: "6px",
            cursor: isSubmitting ? "not-allowed" : "pointer",
            fontWeight: 600,
          }}
        >
          {isSubmitting ? "Saqlanmoqda..." : "Ro'yxatni saqlash"}
        </button>

        <button
          type="button"
          onClick={() => reset()}
          style={{
            padding: "10px 16px",
            background: "#f1f5f9",
            color: "#475569",
            border: "1px solid #cbd5e1",
            borderRadius: "6px",
            cursor: "pointer",
          }}
        >
          Qayta tiklash
        </button>
      </div>
    </form>
  );
}

4. E'tiborga olinishi kerak bo'lgan asosiy qoidalar

  1. Obekt shaklining mosligi: append yoki prepend ga uzatilayotgan har bir element TypeScript interfeysidagi barcha maydonlarga to'liq ega bo'lishi kerak. Masalan: { title: "", completed: false }. Maydonlarni qoldirib ketsangiz, undefined qiymatlar sababli controlled/uncontrolled ogohlantirishlari kelib chiqishi mumkin.
  2. shouldFocus samaradorligi: Ayniqsa ro'yxat uzun bo'lganda yoki mobil qurilmalarda foydalanuvchi yangi element qo'shgach ekranni pastga/yuqoriga surib yurmasligi uchun shouldFocus: true qulaylik yaratadi.
  3. key={field.id} daxlsizligi: prepend qilinganda indexlar o'zgarsa ham, field.id o'z joyida qoladi va qatorlarning checkbox hamda matn holatlari chalkashib ketmaydi.