Seriya: React Hook Form Dars 67

Checkbox va Radio Group Integration — Yagona va ko'p tanlovli guruhlarni ulash

Boolean checkbox, ko'p tanlovli checkbox guruhlari (massiv), radio guruhlar, useController va register integratsiyasi hamda a11y fieldset/legend.

67-dars

Checkbox va Radio Group Integration

Checkbox va Radio Group Integration — bu yagona mantiqiy rozilik (single boolean — acceptTerms), bir nechta variantni tanlash imkonini beruvchi checkboxlar guruhi (multi-select — skills: string[]) hamda bir nechta variantdan faqat bittasini tanlovchi radio guruhlarni (single choice — plan: "starter" | "pro") React Hook Form bilan to'g'ri ulash va validatsiyadan o'tkazish jarayonidir.

Standart HTML elementlarida register() bu vazifalarni bajara oladi. Biroq maxsus dizayndagi yoki zamonaviy UI kitlardagi Checkbox/Radio komponentlari ko'pincha checked / onCheckedChange kabi maxsus interfeyslarda ishlagani bois, ularni <Controller> yoki useController() orqali ulash eng xavfsiz va qulay yo'ldir.


1. Checkbox va Radio turlari bo'yicha ulanish jadvali

Maydon turi Qiymat turi (FormValues) Oddiy HTML (register()) Maxsus UI (useController / Controller)
Yagona Checkbox (Single) boolean {...register("agree", { required: "..." })} — avtomatik boolean qaytaradi. checked={Boolean(field.value)} va onChange={(e) => field.onChange(e.target.checked)}.
Checkbox Guruhi (Multi) string[] (massiv) Bir xil name va har bir checkboxda o'z value="react" qiymati bo'ladi. field.value (massiv) ichidan tanlangan qiymatni qo'shib/ayirib, yangi massivni field.onChange(nextArray) ga uzatish.
Radio Guruhi (Single) string (yoki union) Bir xil name va har bir radio tugmada o'z value="pro" qiymati bo'ladi. checked={field.value === option.value} va onChange={() => field.onChange(option.value)}.

2. Real misol: Radio Group, Multi Checkbox va Single Checkbox integratsiyasi

Quyidagi misolda loyihaga sozlamalar kiritish formasida:

  1. plan — alohida RadioGroupField orqali yagona tanlov sifatida;
  2. stack — CheckboxGroupField yordamida massiv (string[]) ko'rinishida;
  3. acceptRules — majburiy rozilik belgisi (boolean) sifatida birlashtirilgan:
import {
  useController,
  useForm,
  type Control,
  type FieldValues,
  type Path,
  type RegisterOptions,
  type SubmitHandler,
} from "react-hook-form";

type OptionItem = {
  label: string;
  value: string;
};

// 1. Reusable Radio Group komponenti
type RadioGroupFieldProps<T extends FieldValues> = {
  name: Path<T>;
  control: Control<T>;
  label: string;
  options: OptionItem[];
  rules?: RegisterOptions<T, Path<T>>;
};

function RadioGroupField<T extends FieldValues>({
  name,
  control,
  label,
  options,
  rules,
}: RadioGroupFieldProps<T>) {
  const { field, fieldState } = useController({
    name,
    control,
    rules,
  });

  return (
    <fieldset style={{ border: "1px solid #cbd5e1", borderRadius: "6px", padding: "10px", marginBottom: "1rem" }}>
      <legend style={{ fontWeight: 600 }}>{label}</legend>
      <div role="radiogroup" onBlur={field.onBlur} style={{ display: "flex", gap: "12px", marginTop: "4px" }}>
        {options.map((opt) => {
          const isChecked = field.value === opt.value;
          const radioId = `${String(name)}-${opt.value}`;

          return (
            <label key={opt.value} htmlFor={radioId} style={{ display: "flex", alignItems: "center", gap: "4px", cursor: "pointer" }}>
              <input
                id={radioId}
                type="radio"
                name={field.name}
                value={opt.value}
                checked={isChecked}
                onChange={() => field.onChange(opt.value)}
                ref={field.ref}
              />
              {opt.label}
            </label>
          );
        })}
      </div>
      {fieldState.error && (
        <p style={{ color: "red", margin: "4px 0 0 0", fontSize: "0.85rem" }} role="alert">
          {fieldState.error.message}
        </p>
      )}
    </fieldset>
  );
}

// 2. Reusable Checkbox Group komponenti (Multi-select massiv)
type CheckboxGroupFieldProps<T extends FieldValues> = {
  name: Path<T>;
  control: Control<T>;
  label: string;
  options: OptionItem[];
  rules?: RegisterOptions<T, Path<T>>;
};

function CheckboxGroupField<T extends FieldValues>({
  name,
  control,
  label,
  options,
  rules,
}: CheckboxGroupFieldProps<T>) {
  const { field, fieldState } = useController({
    name,
    control,
    rules,
  });

  const selectedValues: string[] = Array.isArray(field.value)
    ? field.value
    : [];

  const toggleItem = (itemValue: string) => {
    const exists = selectedValues.includes(itemValue);
    const nextValues = exists
      ? selectedValues.filter((v) => v !== itemValue)
      : [...selectedValues, itemValue];

    field.onChange(nextValues);
  };

  return (
    <fieldset style={{ border: "1px solid #cbd5e1", borderRadius: "6px", padding: "10px", marginBottom: "1rem" }}>
      <legend style={{ fontWeight: 600 }}>{label}</legend>
      <div role="group" onBlur={field.onBlur} style={{ display: "flex", flexWrap: "wrap", gap: "12px", marginTop: "4px" }}>
        {options.map((opt) => {
          const checked = selectedValues.includes(opt.value);
          const cbId = `${String(name)}-${opt.value}`;

          return (
            <label key={opt.value} htmlFor={cbId} style={{ display: "flex", alignItems: "center", gap: "4px", cursor: "pointer" }}>
              <input
                id={cbId}
                type="checkbox"
                checked={checked}
                onChange={() => toggleItem(opt.value)}
              />
              {opt.label}
            </label>
          );
        })}
      </div>
      {fieldState.error && (
        <p style={{ color: "red", margin: "4px 0 0 0", fontSize: "0.85rem" }} role="alert">
          {fieldState.error.message}
        </p>
      )}
    </fieldset>
  );
}

// 3. Asosiy Forma
type OnboardingPreferencesForm = {
  plan: "starter" | "team" | "enterprise" | "";
  stack: string[];
  acceptRules: boolean;
};

const PLAN_OPTIONS: OptionItem[] = [
  { label: "Starter (Bepul)", value: "starter" },
  { label: "Team ($29/oy)", value: "team" },
  { label: "Enterprise ($99/oy)", value: "enterprise" },
];

const STACK_OPTIONS: OptionItem[] = [
  { label: "TypeScript", value: "typescript" },
  { label: "React", value: "react" },
  { label: "TanStack Router", value: "tanstack-router" },
  { label: "React Hook Form", value: "react-hook-form" },
];

export function CheckboxRadioGroupForm() {
  const {
    control,
    register,
    handleSubmit,
    reset,
    formState: { errors, isSubmitting },
  } = useForm<OnboardingPreferencesForm>({
    defaultValues: {
      plan: "",
      stack: ["react", "typescript"], // Standart massiv boshlang'ich qiymati
      acceptRules: false,
    },
  });

  const onSubmit: SubmitHandler<OnboardingPreferencesForm> = async (data) => {
    await new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 300));
    console.log("Saqlangan tanlovlar:", data);
    reset();
  };

  return (
    <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate>
      {/* 1. Yagona tanlovli Radio Group */}
      <RadioGroupField
        name="plan"
        control={control}
        label="Tarif rejasini tanlang"
        options={PLAN_OPTIONS}
        rules={{
          required: "Tarif rejasini tanlash majburiy",
        }}
      />

      {/* 2. Ko'p tanlovli Checkbox Group (Massiv) */}
      <CheckboxGroupField
        name="stack"
        control={control}
        label="Asosiy texnologiyalarni belgilang"
        options={STACK_OPTIONS}
        rules={{
          validate: (value) =>
            (Array.isArray(value) && value.length > 0) ||
            "Kamida bitta texnologiyani tanlashingiz shart",
        }}
      />

      {/* 3. Yagona rozilik Checkbox (register orqali) */}
      <div style={{ marginBottom: "1.25rem" }}>
        <label htmlFor="acceptRules" style={{ display: "flex", alignItems: "center", gap: "6px", cursor: "pointer" }}>
          <input
            id="acceptRules"
            type="checkbox"
            {...register("acceptRules", {
              required: "Qoidalarga rozilik bildirish majburiy",
            })}
          />
          Foydalanish va xavfsizlik qoidalariga roziman
        </label>
        {errors.acceptRules && (
          <p style={{ color: "red", margin: "4px 0 0 0", fontSize: "0.85rem" }} role="alert">
            {errors.acceptRules.message}
          </p>
        )}
      </div>

      <button type="submit" disabled={isSubmitting}>
        {isSubmitting ? "Saqlanmoqda..." : "Saqlash"}
      </button>
    </form>
  );
}

3. Muhim amaliy tavsiyalar

1. Checkbox guruhlari uchun har doim defaultValues da [] bering

Agar ko'p tanlovli checkbox guruhiga defaultValues da [] (bo'sh massiv) berilmasa, uning qiymati dastlab undefined bo'ladi. Natijada selectedValues.includes(...) kabi operatsiyalar runtime xatolik keltirib chiqarishi mumkin. Har doim massivli maydonlarga [] boshlang'ich qiymat bering.

2. Semantik <fieldset> va <legend> teglari

Radio va Checkbox guruhlarini oddiy <div> ichida qoldirmasdan, semantik <fieldset> va <legend> bilan o'rash ekranni o'quvchi dasturlar (Screen Readers) va klaviatura yordamida harakatlanuvchi foydalanuvchilar uchun xalqaro WCAG accessibility talablariga to'liq javob berishini ta'minlaydi.