Seriya: React Hook Form Dars 64

Controlled vs Uncontrolled Integration — Gibrid formalar arxitekturasi

Standart register() va Controller komponentlarini bitta formada birlashtirish, re-render optimizatsiyasi va yagona useForm boshqaruvi.

64-dars

Controlled vs Uncontrolled Integration — Ikki yondashuvni birga ishlatish

Haqiqiy (production) loyihalardagi formalarda kamdan-kam hollarda faqat bitta yondashuv bilan cheklaniladi. Aksariyat hollarda eng samarali yo'l — Gibrid (Hybrid) arxitekturadir:

  • Oddiy matn, raqam va matn maydonlari (<input>, <textarea>) register() orqali boshqarilmaydigan (uncontrolled) tarzda ulanadi;
  • Murakkab interfeyslar, maxsus selektorlar, sana tanlagichlar yoki uchinchi tomon UI kitlari esa <Controller> yoki useController() orqali boshqariladigan (controlled) tarzda bog'lanadi.

React Hook Form'ning eng katta ustunligi shundaki, bu ikki xil yondashuv bitta umumiy useForm() markaziy instansiyasida mutlaqo sinxron va uyg'un ishlaydi. Submit paytida ham, bitta reset() chaqirilganda ham butun forma yagona obyekt sifatida boshqariladi.


1. Ikki yondashuvning birgalikda ishlash arxitekturasi

Jihat Boshqarilmaydigan (register()) Boshqariladigan (Controller / useController) Birgalikda ishlaganda (useForm)
Qaysi maydonlar uchun? Standart HTML elementlar (<input>, <select>, <textarea>). Maxsus UI vidjetlar, DatePicker, Slider, Segmented Buttons. Barcha maydonlar bitta TypeScript tipi (FormValues) va bitta useForm ichida birlashadi.
Re-render va unumdorlik Minimal re-render: DOM elementining o'zi qiymatni xotirada saqlaydi. Faqat o'sha maxsus maydon qiymat o'zgarganda qayta chiziladi. Har bir klaviatura bosilishida butun forma komponenti qayta render bo'lmaydi.
reset() va setValue() DOM inputlar va ichki holat sinxron tozalanadi. field.value yangilanadi va maxsus UI qayta chiziladi. Bitta reset() chaqiruvi butun formadagi ikkala turdagi maydonlarni ham boshlang'ich holatga qaytaradi.

2. Real misol: register() va <Controller> ni bitta formada birlashtirish

Quyidagi misolda loyiha masalalarini boshqarish (Issue Tracker) formasi keltirilgan:

  1. title va notes — standart register() orqali uncontrolled bog'langan;
  2. priority — maxsus tugmalardan iborat PrioritySelector orqali <Controller> bilan controlled bog'langan;
  3. handleSubmit, reset() va isDirty barcha maydonlarni yagona markazdan boshqaradi:
import { Controller, useForm, type SubmitHandler } from "react-hook-form";

type PriorityLevel = "low" | "medium" | "high";

type PrioritySelectorProps = {
  value: PriorityLevel;
  onChange: (next: PriorityLevel) => void;
  onBlur?: () => void;
};

// 1. Controlled maxsus UI komponenti
function PrioritySelector({ value, onChange, onBlur }: PrioritySelectorProps) {
  const levels: { key: PriorityLevel; label: string; color: string }[] = [
    { key: "low", label: "Past", color: "#10b981" },
    { key: "medium", label: "O'rta", color: "#f59e0b" },
    { key: "high", label: "Yuqori", color: "#ef4444" },
  ];

  return (
    <div
      role="group"
      aria-label="Muhimlik darajasi"
      onBlur={onBlur}
      style={{ display: "flex", gap: "8px", marginTop: "4px" }}
    >
      {levels.map((level) => {
        const isSelected = value === level.key;
        return (
          <button
            key={level.key}
            type="button"
            aria-pressed={isSelected}
            onClick={() => onChange(level.key)}
            style={{
              padding: "6px 14px",
              borderRadius: "6px",
              border: isSelected ? `2px solid ${level.color}` : "1px solid #cbd5e1",
              backgroundColor: isSelected ? level.color : "#ffffff",
              color: isSelected ? "#ffffff" : "#1e293b",
              fontWeight: isSelected ? 600 : 400,
              cursor: "pointer",
            }}
          >
            {level.label}
          </button>
        );
      })}
    </div>
  );
}

// 2. Formaning umumiy tipi
type HybridIssueFormValues = {
  title: string;
  priority: PriorityLevel;
  notes: string;
};

export function ControlledUncontrolledHybridForm() {
  const {
    register,
    control,
    handleSubmit,
    reset,
    formState: { errors, isDirty, isSubmitting },
  } = useForm<HybridIssueFormValues>({
    defaultValues: {
      title: "",
      priority: "medium",
      notes: "",
    },
  });

  const onSubmit: SubmitHandler<HybridIssueFormValues> = async (data) => {
    await new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 300));
    console.log("Yuborilgan masala ma'lumotlari:", data);
    // Barcha turdagi maydonlarni bir zumda tozalash
    reset();
  };

  return (
    <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate>
      {/* 1-maydon: Uncontrolled input (register) */}
      <div>
        <label htmlFor="hybridTitle" style={{ display: "block", fontWeight: 600 }}>
          Vazifa sarlavhasi
        </label>
        <input
          id="hybridTitle"
          placeholder="Masalan: Search params validatsiyasini tuzatish"
          {...register("title", {
            required: "Sarlavha kiritilishi majburiy",
            minLength: {
              value: 3,
              message: "Kamida 3 ta belgi kiriting",
            },
          })}
          style={{ width: "100%", maxWidth: "340px", padding: "8px", marginTop: "4px" }}
        />
        {errors.title && (
          <p style={{ color: "red", margin: "4px 0 0 0" }} role="alert">
            {errors.title.message}
          </p>
        )}
      </div>

      {/* 2-maydon: Controlled maxsus komponent (Controller) */}
      <div style={{ marginTop: "1rem" }}>
        <label style={{ display: "block", fontWeight: 600 }}>
          Muhimlik darajasi
        </label>
        <Controller
          name="priority"
          control={control}
          rules={{ required: "Muhimlik darajasini tanlash majburiy" }}
          render={({ field, fieldState }) => (
            <>
              <PrioritySelector
                value={field.value}
                onChange={field.onChange}
                onBlur={field.onBlur}
              />
              {fieldState.error && (
                <p style={{ color: "red", margin: "4px 0 0 0" }} role="alert">
                  {fieldState.error.message}
                </p>
              )}
            </>
          )}
        />
      </div>

      {/* 3-maydon: Uncontrolled textarea (register) */}
      <div style={{ marginTop: "1rem" }}>
        <label htmlFor="hybridNotes" style={{ display: "block", fontWeight: 600 }}>
          Qo'shimcha izoh
        </label>
        <textarea
          id="hybridNotes"
          rows={3}
          placeholder="Vazifa bo'yicha batafsil tavsif..."
          {...register("notes", {
            maxLength: {
              value: 250,
              message: "Izoh 250 belgidan oshmasligi kerak",
            },
          })}
          style={{ width: "100%", maxWidth: "340px", padding: "8px", marginTop: "4px" }}
        />
        {errors.notes && (
          <p style={{ color: "red", margin: "4px 0 0 0" }} role="alert">
            {errors.notes.message}
          </p>
        )}
      </div>

      <div style={{ marginTop: "1.25rem", display: "flex", gap: "0.5rem" }}>
        <button type="submit" disabled={isSubmitting}>
          {isSubmitting ? "Yuborilmoqda..." : "Saqlash"}
        </button>

        <button type="button" onClick={() => reset()} disabled={!isDirty}>
          Tozalash
        </button>
      </div>
    </form>
  );
}

3. Muhim arxitekturaviy tavsiyalar

1. Har bir inputni controlled qilishga shoshilmang

Barcha maydonlarni <Controller> orqali o'rash kod hajmini kattalashtiradi va React darajasida keraksiz re-renderlarni ko'paytiradi. Oltin qoida: Standart inputlar uchun register(), faqat maxsus interfeys talab qiladigan vidjetlar uchun Controller.

2. Yagona haqiqat manbai (Single Source of Truth)

Controlled maydon qiymatini tashqarida alohida const [priority, setPriority] = useState(...) qilib takrorlamang. Formaning barcha qiymatlari faqat useForm ichki xotirasida saqlanishi kerak. Alohida useState faqat sof UI ko'rinishlar (masalan: dropdown ochiq/yopiq holati, hover indeksi) uchun ishlatilishi lozim.

3. Ikkala turdagi maydonlar uchun ham defaultValues bering

Boshlang'ich qiymat berish nafaqat controlled komponentlarni undefined ogohlantirishidan asraydi, balki isDirty va reset() funksiyalarining butun forma bo'ylab aniq va to'g'ri ishlashini kafolatlaydi.