Seriya: Axios Dars 66

Component Unmount Cancellation — Component unmount bo'lganda request'ni bekor qilish

React komponenti unmount bo'lganda Axios so'rovlarini bekor qilish: Memory Leak va unmounted state update xatolarini bartaraf etish, useEffect cleanup va AbortController integratsiyasi.

66-dars

Component Unmount Cancellation — Component unmount bo'lganda request'ni bekor qilish

React ilovalarida foydalanuvchi sahifalar yoki tablar o'rtasida tez-tez harakatlanganda (masalan, foydalanuvchi profili sahifasidan ma'lumot yuklanib ulgurmasidan oldin boshqa sahifaga o'tib ketsa), avvalgi komponent ekrandan butunlay o'chiriladi (unmount bo'ladi).

Agar o'sha komponent ichida serverdan ma'lumot olish uchun yuborilgan HTTP so'rov hali yakunlanmagan bo'lsa, ikkita jiddiy muammo yuzaga keladi:

  1. Memory Leak va State Update xatosi: Serverdan javob kelgach, mavjud bo'lmagan komponentning setState funksiyasi chaqirilishga urinadi va React konsolda quyidagi xatoni qayd etadi:
    Warning: Can't perform a React state update on an unmounted component. 
    This is a no-op, but it indicates a memory leak in your application.
    
  2. Resurslar isrofi: Foydalanuvchiga endi mutlaqo kerak bo'lmagan ma'lumotlar uchun mijoz trafigi va server hisoblash quvvati behuda sarflanadi.

Zamonaviy AbortController va React'ning useEffect tozalash funksiyasi (cleanup function) bu muammoni to'liq va oson hal qiladi.


1. Amaliy misol: React komponentida AbortController dan foydalanish

Foydalanuvchi ma'lumotlarini yuklab oluvchi va komponent yopilganda so'rovni darhol to'xtatuvchi to'liq React komponenti:

// src/components/UserDetails.tsx
import React, { useEffect, useState } from 'react';
import axios from 'axios';
import { UserService } from '../services/userService';
import { User } from '../types';

interface UserDetailsProps {
  userId: number;
}

export const UserDetails: React.FC<UserDetailsProps> = ({ userId }) => {
  const [user, setUser] = useState<User | null>(null);
  const [loading, setLoading] = useState<boolean>(true);
  const [error, setError] = useState<string | null>(null);

  useEffect(() => {
    // 1. Har bir effect ishlaganda yangi controller yaratamiz
    const controller = new AbortController();

    const fetchUser = async () => {
      try {
        setLoading(true);
        setError(null);

        // 2. Controller signalini service qatlamiga uzatamiz
        const data = await UserService.getById(userId, controller.signal);
        
        setUser(data);
      } catch (err) {
        // 3. Agar xato so'rov bekor qilingani tufayli kelgan bo'lsa, uni jim o'tkazamiz
        if (axios.isAxiosError(err) && err.code === 'ERR_CANCELED') {
          console.log('Komponent unmount bo\'lgani uchun so\'rov bekor qilindi.');
          return;
        }

        setError('Ma\'lumotlarni yuklashda xatolik yuz berdi.');
      } finally {
        // Muhim: Komponent unmount bo'lgan bo'lsa, state'ni yangilamaslik uchun tekshiramiz
        if (!controller.signal.aborted) {
          setLoading(false);
        }
      }
    };

    fetchUser();

    // 4. CLEANUP FUNCTION: Komponent unmount bo'lganda yoki userId o'zgarganda avtomatik ishlaydi
    return () => {
      controller.abort(); // SO'ROV DARHOL TO'XTATILADI!
    };
  }, [userId]);

  if (loading) return <p>Yuklanmoqda...</p>;
  if (error) return <p style={{ color: 'red' }}>{error}</p>;
  if (!user) return <p>Foydalanuvchi topilmadi.</p>;

  return (
    <div>
      <h2>{user.fullName}</h2>
      <p>Email: {user.email}</p>
    </div>
  );
};

2. Service qatlamini AbortSignal uchun tayyorlash

Komponentdan kelgan signal tarmoq sathigacha to'siqlarsiz yetib borishi uchun servis metodlarida signal?: AbortSignal parametrini qabul qilamiz:

// src/services/userService.ts
import { http } from '../api/http';
import { User } from '../types';

export const UserService = {
  getById: (id: number, signal?: AbortSignal): Promise<User> => {
    // signal obyekti Axios config orqali uzatiladi
    return http.get<User>(`/users/${id}`, { signal });
  },
};

3. Asosiy e'tibor qaratilishi lozim bo'lgan jihatlar

  1. Cleanup funksiyasining kuchi:
    • React'dagi useEffect ichida qaytariladigan funksiya (return () => { ... }) komponent ekrandan yo'qolishidan bir lahza oldin yoki deps o'zgarganda yangi effect ishlashidan oldin bajariladi. Aynan shu yerda controller.abort() chaqirilishi eng to'g'ri o'rindir.
  2. ERR_CANCELED ni yashirish:
    • Komponent yopilganda so'rov to'xtatilsa, Axios ERR_CANCELED kodli xatolik tashlaydi. Uni oddiy catch blokida tekshirib (if (err.code === 'ERR_CANCELED') return;), foydalanuvchiga keraksiz qizil xato bannerlarini ko'rsatmaslik lozim.
  3. Zamonaviy Data-Fetching kutubxonalari:
    • Agar loyihada TanStack Query (React Query) yoki RTK Query kabi kutubxonalar ishlatilsa, ular komponent unmount bo'lganda queryKey o'zgarishi orqali so'rovlarni avtomatik bekor qilishni o'z zimmalariga oladi. Lekin sof Axios va useEffect ishlatilganda AbortController ni qo'lda sozlash shart.

4. Unmount paytidagi muammolar va yechimlar

Muammo Sababi Oqibati Yechimi
Memory Leak Unmount bo'lgan komponentga javob keladi Xotira to'lib boradi, ogohlantirish chiqadi Cleanup'da controller.abort() chaqirish
Unmounted State Update Yo'q komponentda setUser() chaqiriladi React konsolida Warning xatosi if (!controller.signal.aborted) tekshiruvi
Ortiqcha tarmoq trafigi Keraksiz so'rov fon rejimida davom etaveradi Mobil trafik va server quvvati sarflanadi Tarmoq so'rovini darhol to'xtatish

Xulosa

Komponent unmount bo'lganda so'rovlarni bekor qilish — React ilovalarining tozaligi va barqarorligini ta'minlovchi zaruriy standartdir. AbortController va useEffect cleanup funksiyasi kombinatsiyasi xotira oqishini (memory leak) butunlay bartaraf etadi va tizim resurslarini optimal darajada saqlaydi.