Request Cancellation — Keraksiz HTTP so'rovlarini bekor qilish
Axios so'rovlarini bekor qilish: AbortController va AbortSignal mexanizmi, Race Condition'larning oldini olish, ERR_CANCELED va React useEffect cleanup integratsiyasi.
63-dars
Request Cancellation — Keraksiz HTTP so'rovlarini bekor qilish
Tasavvur qiling, foydalanuvchi qidiruv maydoniga (search input) tez-tez harflar yozmoqda. Har bir harf kiritilganda serverga yangi HTTP GET so'rovi yo'l oladi. Agar internet tezligi o'zgaruvchan bo'lsa, oldingi eskirgan so'rovning javobi eng oxirgi yangi so'rovdan keyin kelib qolishi va ekranda noto'g'ri, eskirgan qidiruv natijalari aks etishi mumkin (Race Condition).
Yoki foydalanuvchi katta hajmli ma'lumot yuklanayotgan paytning o'zidayoq boshqa sahifaga o'tib ketsa, server resursini va tarmoq trafigini behuda sarflamaslik uchun o'sha so'rovni darhol bekor qilish (cancel) talab etiladi.
Axios kutubxonasi eskirgan CancelToken o'rniga zamonaviy veb standarti bo'lgan AbortController va AbortSignal mexanizmini to'liq qo'llab-quvvatlaydi.
1. AbortController qanday ishlaydi?
AbortController — bu zamonaviy JavaScript va brauzerlar standarti bo'lib, u ikki asosiy qismdan iborat:
controller— signalni boshqaruvchi obyekt. Uningcontroller.abort()metodi chaqirilganda, unga ulangan barcha so'rovlar zudlik bilan to'xtatiladi.controller.signal— Axios konfiguratsiyasiga (config.signal) beriladigan maxsus tarmoq signali obyekti.
flowchart LR
A["AbortController"] -->|signal uzatiladi| B["Axios Request (config.signal)"]
A -->|controller.abort()| C["Tarmoq so'rovi DARHOL bekor qilinadi"]
C -->|AxiosError| D["error.code = 'ERR_CANCELED'"]
2. Amaliy misol: Oddiy funksiyada so'rovni bekor qilish
Keling, so'rov yuborib, uni ixtiyoriy daqiqada bekor qilish qanday yozilishini ko'rib chiqamiz:
import axios from 'axios';
import { apiClient } from './client';
// 1. AbortController yaratamiz
const controller = new AbortController();
const fetchDataWithCancellation = async () => {
try {
// 2. signal'ni Axios config obyektiga uzatamiz
const response = await apiClient.get('/heavy-data', {
signal: controller.signal,
});
console.log('Ma\'lumot keldi:', response.data);
} catch (error) {
if (axios.isAxiosError(error)) {
// 3. So'rov bekor qilinganini tekshiramiz
if (error.code === 'ERR_CANCELED') {
console.log('So\'rov muvaffaqiyatli bekor qilindi (Cancelled)!');
} else {
console.error('Boshqa xatolik yuz berdi:', error.message);
}
}
}
};
// So'rovni jo'natamiz
fetchDataWithCancellation();
// Masalan, 100ms dan so'ng so'rovni bekor qilamiz:
setTimeout(() => {
controller.abort(); // SO'ROV DARHOL TO'XTATILADI!
}, 100);
3. Service qatlamida AbortSignal ni qo'llab-quvvatlash
Servis funksiyalarimiz UI komponentlardan keladigan signalni qabul qila olishi uchun parametrlar qatoriga signal?: AbortSignal ni qo'shib qo'yish eng toza arxitektura hisoblanadi:
// src/services/productService.ts
import { http } from '../api/http';
import { Product } from '../types';
export const ProductService = {
search: (query: string, signal?: AbortSignal): Promise<Product[]> => {
return http.get<Product[]>('/products/search', {
params: { q: query },
signal, // AbortSignal'ni to'g'ridan-to'g'ri Axios'ga uzatamiz
});
},
};
4. React Komponentida haqiqiy misol (Search Autocomplete)
Real loyihalarda useEffect ichida har safar yangi harf kiritilganda oldingi so'rovni avtomatik bekor qilish va oxirgi natijani kafolatlash uchun AbortController juda qo'l keladi:
// src/components/ProductSearch.tsx
import React, { useState, useEffect } from 'react';
import axios from 'axios';
import { ProductService } from '../services/productService';
import { Product } from '../types';
export const ProductSearch: React.FC = () => {
const [query, setQuery] = useState<string>('');
const [results, setResults] = useState<Product[]>([]);
useEffect(() => {
// Agar query bo'sh bo'lsa, so'rov yubormaymiz
if (!query.trim()) {
setResults([]);
return;
}
// Har bir yangi harf yozilganda yangi controller yaratamiz
const controller = new AbortController();
const fetchSearchResults = async () => {
try {
const data = await ProductService.search(query, controller.signal);
setResults(data);
} catch (error) {
// Agar xato so'rovni bekor qilish tufayli yuz bergan bo'lsa, uni jim o'tkazamiz
if (axios.isAxiosError(error) && error.code === 'ERR_CANCELED') {
console.log('Eski qidiruv so\'rovi bekor qilindi.');
return;
}
console.error('Qidirishda xatolik:', error);
}
};
fetchSearchResults();
// TOZALASH (Cleanup function):
// Agar foydalanuvchi yana harf yozsa yoki komponent unmount bo'lsa,
// oldingi chala ketayotgan so'rov DARHOL bekor qilinadi!
return () => {
controller.abort();
};
}, [query]);
return (
<div>
<input
type="text"
value={query}
onChange={(e) => setQuery(e.target.value)}
placeholder="Mahsulot qidirish..."
/>
<ul>
{results.map((product) => (
<li key={product.id}>{product.title}</li>
))}
</ul>
</div>
);
};
5. Nima uchun Request Cancellation muhim?
- Resurslarni va trafikni tejash: Serverga ortiqcha va keraksiz hisoblash yuklamasi tushishining oldi olinadi, mobil internet trafigi tejaladi.
- Race Condition'ning oldini olish: Sekinroq kelgan eski javob eng yangi natijalarni "ezib yuborishi" (stale data overwriting fresh data) xavfi butunlay bartaraf etiladi.
- React Memory Leak oldini olish: Foydalanuvchi sahifani tark etgandan (komponent unmount) so'ng asinxron chaqiruv tugab, yo'q komponentda
setStatechaqirilishi bilan bog'liq brauzer xatoliklari to'xtatiladi.
6. CancelToken vs AbortController taqqoslovi
| Mezon | Eskirgan CancelToken |
Zamonaviy AbortController |
|---|---|---|
| Standart | Axios'ning maxsus ichki mexanizmi | Veb va DOM standarti (Fetch bilan ham bir xil) |
| Holati | Deprecated (Eskirgan deb e'lon qilingan) | Standart va rasmiy tavsiya etiladi |
| Sintaksis | axios.CancelToken.source() |
new AbortController() |
| Xato kodi | axios.isCancel(error) |
error.code === 'ERR_CANCELED' |
Xulosa
AbortController va AbortSignal — HTTP so'rovlarini dinamik boshqarishning eng qulay va zamonaviy usulidir. Qidiruv maydonlari, tablar almashinuvi va sahifadan sahifaga o'tish jarayonlarida so'rovlarni o'z vaqtida bekor qilish ilovani chaqqon, toza va xatolardan xoli qiladi.