Seriya: Axios Dars 62

Network Errors vs HTTP Errors — Network, server va client xatolarini farqlash

Axios ilovalarida xatoliklarning 3 toifasi: Network Errors, Client Errors (4xx) va Server Errors (5xx), ularning strukturasi va classifyAxiosError funksiyasi.

62-dars

Network Errors vs HTTP Errors — Network, server va client xatolarini farqlash

Dasturlashda ko'pchilik "xatolik" deganda shunchaki bitta umumiy tushunchani tasavvur qiladi. Biroq professional frontend arxitekturasida barcha xatoliklar uchta asosiy toifaga qat'iy ajratiladi: Tarmoq xatolari, Mijoz (Client) xatolari va Server xatolari.

Ularning qayerdan kelib chiqqanini aniq farqlash foydalanuvchiga to'g'ri xabarnoma ko'rsatish va ilovani barqaror boshqarishning eng muhim kalitidir.


1. Network Errors (Tarmoq xatolari)

  • Ma'nosi: So'rov brauzerdan chiqib ketdi, lekin serverga umuman yetib bormadi yoki serverdan hech qanday HTTP javob qaytib kelmadi.
  • Axios'dagi strukturaviy belgisi: error.response mavjud emas (undefined), lekin error.request mavjud bo'ladi.
  • Asosiy sabablari:
    1. Foydalanuvchining internet aloqasi to'satdan uzilib qolishi (ERR_NETWORK).
    2. Backend serverning butunlay o'chganligi yoki IP/port mavjud emasligi.
    3. So'rov uchun belgilangan vaqtning tugashi — Timeout (ECONNABORTED).
    4. Brauzer xavfsizlik darajasidagi CORS blokirovkasi.

2. HTTP Errors: Client Errors (4xx — Mijoz / So'rov xatolari)

  • Ma'nosi: So'rov serverga muvaffaqiyatli yetib bordi, backend uni qabul qilib o'qib chiqdi, lekin yuborilgan ma'lumotlar, parametrlar yoki foydalanuvchi huquqlarida xatolik bo'lgani sababli uni bajarishdan bosh tortdi.
  • Axios'dagi strukturaviy belgisi: error.response mavjud va uning HTTP status kodi 400 dan 499 gacha bo'ladi.
  • Asosiy misollar:
    • 400 Bad Request: Yuborilgan JSON formati yoki parametrlar talabga javob bermaydi.
    • 401 Unauthorized: Foydalanuvchi tizimga kirmagan yoki accessToken muddati o'tgan.
    • 403 Forbidden: Foydalanuvchi tizimga kirgan, biroq uning roli bu amalga yetmaydi.
    • 404 Not Found: So'ralgan endpoint yoki ID bo'yicha resurs bazada yo'q.
    • 422 Unprocessable Entity: Ma'lumotlar yetarli, lekin forma validatsiyasidan o'tmadi.

3. HTTP Errors: Server Errors (5xx — Server xatolari)

  • Ma'nosi: So'rov serverga to'g'ri yetib bordi, foydalanuvchi ham barcha ma'lumotlarni to'g'ri kiritgan, biroq serverning o'z ichida kutilmagan texnik nosozlik yuzaga keldi.
  • Axios'dagi strukturaviy belgisi: error.response mavjud va uning HTTP status kodi 500 dan 599 gacha bo'ladi.
  • Asosiy misollar:
    • 500 Internal Server Error: Backend kodida qayta ishlanmagan nosozlik yoki ma'lumotlar bazasi uzilishi.
    • 502 Bad Gateway / 503 Service Unavailable: Server haddan tashqari yuklangan yoki unda rejali texnik ishlar ketmoqda.

4. Amaliy misol: Xatolarni uchta toifaga ajratuvchi TypeScript funksiyasi

Loyiha bo'ylab barcha xatoliklarni yagona markazda tahlil qilish uchun quyidagi yordamchi funksiyadan foydalanish mumkin:

import axios, { AxiosError } from 'axios';

// Xato turlarini aniqlash uchun toifa
export type ErrorCategory =
  | 'NETWORK_ERROR'
  | 'CLIENT_ERROR'
  | 'SERVER_ERROR'
  | 'UNKNOWN_ERROR';

export interface ClassifiedError {
  category: ErrorCategory;
  status?: number;
  message: string;
}

export const classifyAxiosError = (error: unknown): ClassifiedError => {
  if (!axios.isAxiosError(error)) {
    return {
      category: 'UNKNOWN_ERROR',
      message: (error as Error).message || 'Noma\'lum JavaScript xatosi',
    };
  }

  // 1. NETWORK ERROR (Serverga yetib bormagan yoki timeout)
  if (!error.response && error.request) {
    if (error.code === 'ECONNABORTED') {
      return {
        category: 'NETWORK_ERROR',
        message: 'So\'rov vaqti tugadi (Timeout). Internet tezligini tekshiring.',
      };
    }
    return {
      category: 'NETWORK_ERROR',
      message: 'Internet aloqasi mavjud emas yoki server o\'chiq.',
    };
  }

  // 2. HTTP ERRORS (Server javob qaytargan holatlar)
  if (error.response) {
    const status = error.response.status;
    const serverMessage = (error.response.data as { message?: string })?.message;

    // 4xx — Client Errors
    if (status >= 400 && status < 500) {
      return {
        category: 'CLIENT_ERROR',
        status,
        message: serverMessage || `So'rovda xatolik yuz berdi [Status: ${status}]`,
      };
    }

    // 5xx — Server Errors
    if (status >= 500) {
      return {
        category: 'SERVER_ERROR',
        status,
        message: serverMessage || 'Serverda ichki xatolik yuz berdi. Keyinroq qaytadan urinib ko\'ring.',
      };
    }
  }

  return {
    category: 'UNKNOWN_ERROR',
    message: error.message,
  };
};

Komponentda foydalanish:

try {
  await UserService.create(userData);
} catch (error) {
  const classified = classifyAxiosError(error);

  switch (classified.category) {
    case 'NETWORK_ERROR':
      alert('Tarmoq muammosi: ' + classified.message);
      break;

    case 'CLIENT_ERROR':
      console.warn(`Mijoz xatosi (${classified.status}):`, classified.message);
      break;

    case 'SERVER_ERROR':
      alert('Texnik nosozlik: ' + classified.message);
      break;

    default:
      console.error('Kutilmagan xatolik:', classified.message);
  }
}

5. Network vs Client vs Server Errors taqqoslovi

Toifa error.response error.request Status oralig'i Mas'ul tomon Foydalanuvchiga ko'rsatiladigan harakat
Network Errors undefined Mavjud Mavjud emas Tarmoq / Provayder / CORS "Internet aloqangizni tekshiring"
Client Errors Mavjud Mavjud 400 - 499 Frontend / Foydalanuvchi Forma xatolarini to'g'rilash, login'ga o'tish
Server Errors Mavjud Mavjud 500 - 599 Backend / DevOps "Birozdan so'ng qayta urinib ko'ring"

Xulosa

Xatoliklarni Network, Client va Server toifalariga ajratish foydalanuvchiga muammoning asl sababini to'g'ri tushuntirishga yordam beradi: internet uzilganda serverni ayblamaydi, server qulaganda esa foydalanuvchi formasini xato to'ldirdim deb o'ylamaydi. Bu esa ilova ishonchliligi va foydalanuvchi tajribasini (UX) sezilarli darajada oshiradi.