HTTP Request Methods — GET, POST, PUT, PATCH, DELETE
REST API arxitekturasida HTTP metodlarining vazifasi: GET, POST, PUT, PATCH, DELETE metodlari, idempotensiya tushunchasi va TypeScript bilan amaliy misollar.
6-dars
HTTP Request Methods — GET, POST, PUT, PATCH, DELETE
REST API arxitekturasida mijoz (frontend) va server o'rtasidagi harakatlar HTTP metodlari orqali belgilanadi. Axios bu metodlarni juda qulay va tushunarli funksiyalar ko'rinishida taqdim etadi.
Keling, har bir metodni real misollar va TypeScript tiplari yordamida ko'rib chiqamiz:
1. GET — Ma'lumotlarni o'qish va olish
Serverdan mavjud ma'lumotlarni so'rash uchun ishlatiladi. GET so'rovlari hech qachon ma'lumotni o'zgartirmaydi (faqat o'qiydi).
Xususiyati: Xavfsiz va idempotent (bir xil so'rovni 10 marta yuborsangiz ham serverdagi holat o'zgarmaydi).
interface Product {
id: number;
title: string;
price: number;
}
// Barcha mahsulotlarni yoki filtr bo'yicha olish
export const getProducts = async (category?: string): Promise<Product[]> => {
const response = await apiClient.get<Product[]>('/products', {
params: { category }, // ?category=electronics ko'rinishida tarjima qilinadi
});
return response.data;
};
2. POST — Yangi resurs yaratish
Serverga yangi ma'lumot yuborish (masalan, ro'yxatdan o'tish, yangi post qo'shish, xarid savatiga mahsulot qo'shish) uchun ishlatiladi.
Xususiyati: Idempotent emas (har safar chaqirganingizda serverda yangi obyekt yaratilaveradi).
interface CreateProductDto {
title: string;
price: number;
description: string;
}
export const createProduct = async (productData: CreateProductDto): Promise<Product> => {
// 2-argument: yuboriladigan ma'lumot (payload)
const response = await apiClient.post<Product>('/products', productData);
return response.data;
};
3. PUT — Resursni to'liq almashtirish (yangilash)
Mavjud ma'lumotning to'liq o'rnini bosish uchun ishlatiladi. Agar siz PUT so'rovida obyektning faqat bitta maydonini yuborsangiz, qolgan maydonlari serverda o'chib ketishi yoki null bo'lib qolishi mumkin.
Xususiyati: Obyektni noldan qaytadan yozib chiqishga o'xshaydi.
interface FullProductUpdate {
title: string;
price: number;
description: string;
category: string;
}
export const updateProductFull = async (id: number, data: FullProductUpdate): Promise<Product> => {
const response = await apiClient.put<Product>(`/products/${id}`, data);
return response.data;
};
4. PATCH — Resursni qisman yangilash
Obyektning faqat o'zgargan qismini yangilash uchun ishlatiladi. Masalan, foydalanuvchi faqat ismini o'zgartirsa, butun profilni emas, faqat ismni PATCH orqali yuboramiz.
Xususiyati: Qolgan maydonlarga tegmasdan faqat ko'rsatilganlarini yangilaydi.
interface PartialProductUpdate {
price?: number; // Faqat narxni o'zgartirmoqchi bo'lsak
}
export const updateProductPrice = async (id: number, data: PartialProductUpdate): Promise<Product> => {
const response = await apiClient.patch<Product>(`/products/${id}`, data);
return response.data;
};
5. DELETE — Resursni o'chirish
Serverdagi ma'lumotni o'chirib tashlash uchun ishlatiladi.
Xususiyati: Odatda muvaffaqiyatli o'chirilgandan keyin server bo'sh javob (
204 No Content) yoki muvaffaqiyat xabarini qaytaradi.
export const deleteProduct = async (id: number): Promise<void> => {
await apiClient.delete(`/products/${id}`);
};
Qisqacha eslatma (Cheat Sheet)
| Metod | Sintaksis | Vazifasi |
|---|---|---|
| GET | apiClient.get(url, { params }) |
Ma'lumotlarni o'qish va olish |
| POST | apiClient.post(url, data) |
Yangi ma'lumot qo'shish |
| PUT | apiClient.put(url, data) |
Mavjud resursni to'liq yangilash |
| PATCH | apiClient.patch(url, data) |
Resursni qisman yangilash |
| DELETE | apiClient.delete(url) |
Resursni o'chirish |