Seriya: Axios Dars 58

Centralized Error Handling — Barcha API xatolarini markazlashtirib boshqarish

Barcha API xatolarini markazlashtirilgan tarzda boshqarish: Global Response Interceptor, 401/403/500 xatolarini qayta ishlash, hamda Global vs Lokal xatolar taqsimoti.

58-dars

Centralized Error Handling — Barcha API xatolarini markazlashtirib boshqarish

Kichik yoki o'rta hajmdagi loyihalarda dasturchilar har bir komponent yoki servis ichida try/catch yozib, xatolarni har safar alohida tekshirib chiqishadi. Bu esa kodning haddan tashqari takrorlanishiga (DRY tamoyilining buzilishiga) va xatolarni boshqarishda tartibsizlikka olib keladi.

Markazlashtirilgan xatolarni boshqarish deganda barcha API xatolarining ilovaning yagona markazida (odatda Axios Response Interceptor ichida yoki maxsus errorHandler modulida) ushlab qolinishi va tartibli tabaqalashtirilishi tushuniladi.


1. Markazlashtirilgan arxitekturaning afzalliklari

  1. Kod takrorlanishining oldi olinadi (DRY): Har bir catch blokida bir xil if (status === 401) tekshiruvlarini yozishga umuman hojat qolmaydi.
  2. Barqaror UX (Foydalanuvchi tajribasi): Foydalanuvchi qaysi sahifada bo'lishidan qat'i nazar, tarmoq uzilsa yoki seans muddati tugasa, butun ilova bo'ylab bir xil professional xabar yoki tizimdan chiqarish (redirect) ishga tushadi.
  3. Tozalik (Clean Code): UI komponentlari va servislar faqat o'zlarining asosiy vazifasi (biznes-mantiq) bilan shug'ullanadi, xatolarning katta qismini global qatlam mustaqil hal qiladi.

2. Amaliyot: Global Response Interceptor orqali markazlashtirish

Keling, mukammal va to'liq tiplashtirilgan markazlashgan xatolarni boshqarish mexanizmini yozamiz:

// src/api/client.ts
import axios, { AxiosError } from 'axios';

// 1. Backend qaytaradigan umumiy xato DTO'si
interface ApiErrorResponse {
  message: string;
  errorCode?: string;
}

export const apiClient = axios.create({
  baseURL: 'https://api.mysite.com/v1',
  timeout: 10000,
});

// 2. MARKAZLASHTIRILGAN RESPONSE INTERCEPTOR
apiClient.interceptors.response.use(
  (response) => response,
  (error: AxiosError<ApiErrorResponse>) => {
    
    // A. Axios xatosi ekanligini tekshiramiz
    if (axios.isAxiosError(error)) {
      const status = error.response?.status;
      const errorData = error.response?.data;
      const customMessage = errorData?.message;

      // B. Global statuslar bo'yicha markaziy boshqaruv
      switch (status) {
        case 401:
          console.warn('[Global Auth Error]: Seans muddati tugadi.');
          localStorage.removeItem('accessToken');
          // Foydalanuvchini avtomatik ravishda login sahifasiga yo'naltiramiz
          window.location.href = '/login';
          break;

        case 403:
          console.error('[Global Forbidden]: Bu amalga ruxsat yo\'q.');
          // Global notification (Toast) chiqarish mumkin
          break;

        case 404:
          console.warn('[Global Not Found]: So\'ralgan resurs topilmadi.');
          break;

        case 500:
        case 502:
        case 503:
          console.error('[Global Server Error]: Serverda texnik nosozlik yuz berdi.');
          break;

        default:
          // Agar server javob bermasa (Tarmoq uzilgan yoki timeout)
          if (!error.response) {
            if (error.code === 'ECONNABORTED') {
              console.error('[Global Timeout]: So\'rov vaqti tugadi.');
            } else {
              console.error('[Global Network Error]: Internet aloqasi yo\'q.');
            }
          }
      }
    }

    // C. Xatoni komponent o'zida ham lokal holatda ushlashi uchun Promise.reject sifatida qaytaramiz
    return Promise.reject(error);
  }
);

3. Global va Lokal xatoliklarni birgalikda ishlatish

Markazlashgan xatolarni boshqarish barcha xatolarni komponentlardan yashirib qo'yishni anglatmaydi. Odatda arxitektura ikki toifaga bo'linadi:

Global darajada hal qilinadiganlar (Interceptor'da):

  • 401 Unauthorized (Tokenni tozalab, login sahifasiga haydash).
  • 500 Server Error (Server nosozligi haqida umumiy xabarnoma chiqarish).
  • Network Error / Offline (Internet aloqasi yo'qligini bildirish).

Lokal darajada hal qilinadiganlar (Komponentdagi catch blokida):

  • 400 Bad Request / 422 Validatsiya (Masalan, ro'yxatdan o'tish formasida "Bu email band" degan xatoni aynan o'sha input tagida qizil matn bilan ko'rsatish).
// src/components/RegisterForm.tsx
import React, { useState } from 'react';
import axios from 'axios';
import { UserService } from '../services/userService';

export const RegisterForm = () => {
  const [fieldErrors, setFieldErrors] = useState<Record<string, string>>({});

  const handleSubmit = async (formData: any) => {
    try {
      setFieldErrors({});
      await UserService.create(formData);
      alert('Muvaffaqiyatli saqlandi!');
    } catch (error) {
      // 401 yoki 500 kabi global xatolar yuqoridagi interceptor tomonidan allaqachon hal qilib bo'lindi.
      // Bu yerda faqat forma maydonlariga oid lokal validatsiya xatolarini ushlaymiz:
      if (axios.isAxiosError(error) && error.response?.status === 400) {
        const errorData = error.response.data as { fieldErrors?: Record<string, string> };
        if (errorData.fieldErrors) {
          setFieldErrors(errorData.fieldErrors);
        }
      }
    }
  };

  return (
    <form>
      {/* Forma elementlari va fieldErrors ko'rsatilishi */}
    </form>
  );
};

4. Xatolarni boshqarish darajalari qiyosiy jadvali

Xatolik turi Qayerda hal qilinadi? Boshqaruv darajasi Amaliy harakat / UX
401 Unauthorized Response Interceptor Global Tokenni o'chirish, foydalanuvchini /login ga yo'naltirish
403 Forbidden Response Interceptor Global "Ruxsat etilmagan amal" global Toast xabarnomasi
400 / 422 Validatsiya Komponent catch bloki Lokal Forma inputlarining tagiga qizil xato yozuvini chiqarish
404 Not Found Interceptor / Komponent Aralash Komponentda "Ma'lumot yo'q" holati yoki global 404 sahifasi
500+ Server Error Response Interceptor Global "Serverda texnik ishlar ketmoqda" modal oynasi
ERR_NETWORK Response Interceptor Global "Internet aloqasi uzildi" oflayn banneri

Xulosa

Markazlashtirilgan xatolarni boshqarish — frontend arxitekturasini mustahkam va kengaytirishga qulay qiluvchi eng muhim yondashuvdir. Global Response Interceptor tizimli xatolarni bir joyda bartaraf etsa, komponentlardagi lokal catch bloklari esa faqat formalar va sahifaga xos holatlarni nazorat qiladi.