Seriya: Axios Dars 30

Environment Variables — Development, staging va production API URL'lari

Vite + TypeScript loyihalarida muhit o'zgaruvchilari (.env.development, .env.staging, .env.production), VITE_ prefiksi, vite-env.d.ts tiplash va Axios baseURL bilan integratsiya.

30-dars

Environment Variables — Development, staging va production API URL'lari

Siz Vite + TypeScript muhitida ishlayotganingiz uchun, Vite o'zining muhit o'zgaruvchilarini boshqarish tizimiga ega. Keling, buni qanday to'g'ri sozlashni ko'rib chiqamiz.

1. Vite loyihasida .env fayllarini yaratish

Loyiha ildiz papkasida (root directory) muhitga qarab bir nechta .env fayllari yaratiladi:

  • .env.development — Lokalda (npm run dev) ishlatilganda avtomatik o'qiladi.
  • .env.staging — Sinov (test) serveriga chiqarilganda.
  • .env.production — Haqiqiy foydalanuvchilar ishlatadigan asosiy serverga (npm run build) chiqarilganda.

Muhim qoida: Vite muhitida barcha maxsus o'zgaruvchilar albatta VITE_ prefiksi bilan boshlanishi SHART! Aks holda Vite ularni xavfsizlik yuzasidan brauzerga o'tkazib bermaydi.

Fayllar ichiga yoziladigan kodlar:

.env.development

VITE_API_BASE_URL=http://localhost:5000/v1
VITE_APP_ENV=development

.env.staging

VITE_API_BASE_URL=https://staging-api.mysite.com/v1
VITE_APP_ENV=staging

.env.production

VITE_API_BASE_URL=https://api.mysite.com/v1
VITE_APP_ENV=production

2. Axios Client ichida Environment Variable'ni ishlatish (src/api/client.ts)

Vite muhitdagi o'zgaruvchilarni import.meta.env obyekti orqali o'qiydi. Biz uni Axios instansiyasini yaratishda baseURL sifatida beramiz:

import axios, { AxiosInstance } from 'axios';

// Vite orqali tegishli muhitdagi URL manzilni o'qiymiz
const API_BASE_URL = import.meta.env.VITE_API_BASE_URL || 'https://api.default.com/v1';

export const apiClient: AxiosInstance = axios.create({
  baseURL: API_BASE_URL,
  timeout: 10000,
  headers: {
    'Content-Type': 'application/json',
  },
});

// Hozir qaysi muhitda ekanligimizni tekshirish uchun (agar kerak bo'lsa):
console.log(`Hozirgi muhit (Environment): ${import.meta.env.MODE}`);
console.log(`Ishlatilayotgan API URL: ${API_BASE_URL}`);

3. TypeScript uchun Environment Variables'ni tiplashtirish (src/vite-env.d.ts)

TypeScript'da ishlayotgan paytda import.meta.env.VITE_API_BASE_URL yozganingizda qizil xatolik chiqmasligi va avtomatik yordam (autocomplete) ishlashi uchun uning turini e'lon qilib qo'yish kerak. Vite loyihangizdagi src/vite-env.d.ts faylini ochib, quyidagicha to'ldirasiz:

/// <reference types="vite/client" />

interface ImportMetaEnv {
  readonly VITE_API_BASE_URL: string;
  readonly VITE_APP_ENV: 'development' | 'staging' | 'production';
  // Boshqa o'zgaruvchilaringiz bo'lsa shu yerga qo'shib ketasiz
}

interface ImportMeta {
  readonly env: ImportMetaEnv;
}

4. Build qilish va ishga tushirish

Lokal muhitda ishga tushirganda (npm run dev), Vite avtomatik ravishda .env.development faylidagi manzilni oladi.

Server uchun build qilganda (npm run build), qaysi buyruqni berganingizga qarab tegishli .env fayli ulanadi:

  • Staging uchun: vite build --mode staging
  • Production uchun: vite build (standart holatda production rejimida ishlaydi).