Seriya: Axios Dars 28

API Client Architecture — Markazlashtirilgan API client yaratish

Yirik React + TypeScript loyihalarida 3 qatlamli API arxitekturasi: Axios Instance qatlami, Service qatlami va UI komponentlar qatlamini professional darajada tashkil qilish.

28-dars

API Client Architecture — Markazlashtirilgan API client yaratish

Yirik React + TypeScript loyihalarida tartibsizlikning oldini olish uchun tarmoq so'rovlari arxitekturasi qat'iy qatlamlarga (Layers) bo'linadi.

Zamonaviy API Arxitekturasining 3 ta asosiy qatlami:

  1. Axios Instance Qatlami (src/api/): Asosiy sozlamalar, interceptorlar va universal client yaratiladigan joy.
  2. Service / API Qatlami (src/services/ yoki src/api/services/): Har bir resurs (users, posts, auth) uchun alohida so'rovlar yoziladigan funksiyalar to'plami.
  3. UI / Komponent Qatlami (src/components/ yoki src/features/): React komponentlari (ular to'g'ridan-to'g'ri Axios bilan gaplashmaydi, faqat Service funksiyalarini chaqiradi).

Real loyiha uchun to'liq arxitektura namunasi

Keling, professional darajadagi shunday arxitekturani qadam-baqadam yozib chiqamiz:

1-Qadam: Markazlashgan Axios Client (src/api/client.ts)

Bu yerda barcha asosiy sozlamalar va xatoliklarni global ushlab qoluvchi interceptorlar yoziladi:

import axios, { AxiosInstance, AxiosError } from 'axios';

// 1. Asosiy instance yaratish
export const apiClient: AxiosInstance = axios.create({
  baseURL: import.meta.env.VITE_API_BASE_URL || 'https://api.mysite.com/v1',
  timeout: 10000,
  headers: {
    'Content-Type': 'application/json',
  },
});

// 2. Request Interceptor: Tokenni avtomatik qo'shish
apiClient.interceptors.request.use(
  (config) => {
    const token = localStorage.getItem('accessToken');
    if (token) {
      config.headers.Authorization = `Bearer ${token}`;
    }
    return config;
  },
  (error) => Promise.reject(error)
);

// 3. Response Interceptor: Global xatoliklar (masalan, 401 Unauthorized)
apiClient.interceptors.response.use(
  (response) => {
    // Istasangiz, bu yerda to'g'ridan-to'g'ri response.data ni qaytarishingiz mumkin
    return response;
  },
  (error: AxiosError) => {
    if (error.response) {
      const status = error.response.status;
      if (status === 401) {
        console.warn('Seans muddati tugadi. Qaytadan kiring.');
        localStorage.removeItem('accessToken');
        // window.location.href = '/login';
      }
    }
    return Promise.reject(error);
  }
);

2-Qadam: Servis Qatlami (src/services/userService.ts)

Komponentlarni to'g'ridan-to'g'ri URL manzillar bilan ifloslantirmaslik uchun har bir yo'nalish alohida servisga bo'linadi:

import { apiClient } from '../api/client';

// TypeScript tiplari
export interface User {
  id: number;
  name: string;
  email: string;
}

export interface CreateUserDto {
  name: string;
  email: string;
}

// User resursiga tegishli barcha so'rovlar shu yerda jamlanadi
export const UserService = {
  getAll: async (): Promise<User[]> => {
    const response = await apiClient.get<User[]>('/users');
    return response.data;
  },

  getById: async (id: number): Promise<User> => {
    const response = await apiClient.get<User>(`/users/${id}`);
    return response.data;
  },

  create: async (data: CreateUserDto): Promise<User> => {
    const response = await apiClient.post<User>('/users', data);
    return response.data;
  },

  remove: async (id: number): Promise<void> => {
    await apiClient.delete(`/users/${id}`);
  },
};

3-Qadam: React Komponentida Ishlatish (src/components/UserList.tsx)

E'tibor bering: komponent ichida na axios, na apiClient, na URL manzillar bor. Komponent to'g'ridan-to'g'ri toza UserService bilan ishlaydi:

import React, { useEffect, useState } from 'react';
import { UserService, User } from '../services/userService';

export const UserList: React.FC = () => {
  const [users, setUsers] = useState<User[]>([]);
  const [loading, setLoading] = useState<boolean>(true);

  useEffect(() => {
    const loadUsers = async () => {
      try {
        setLoading(true);
        const data = await UserService.getAll(); // Servisdan ma'lumotni olamiz
        setUsers(data);
      } catch (error) {
        console.error('Foydalanuvchilarni yuklashda xatolik:', error);
      } finally {
        setLoading(false);
      }
    };

    loadUsers();
  }, []);

  if (loading) return <p>Yuklanmoqda...</p>;

  return (
    <div>
      <h2>Foydalanuvchilar</h2>
      <ul>
        {users.map((user) => (
          <li key={user.id}>{user.name} ({user.email})</li>
        ))}
      </ul>
    </div>
  );
};

Markazlashtirilgan Arxitekturaning Afzalliklari:

  • Oson texnik xizmat ko'rsatish (Maintainability): Agar backend URL manzili o'zgarsa yoki token saqlash joyi (localStorage dan Cookies ga) o'zgarsa, uni butun loyiha bo'ylab qidirib chiqmaysiz — faqat bitta joyda (client.ts yoki tegishli service faylida) o'zgartirasiz.
  • Qayta ishlatish (Reusability): Bir xil servis funksiyasini bir nechta turli xil React komponentlarida qayta-qayta yozmasdan ishlatasiz.
  • Toza va o'qishga oson kod (Clean Code): React komponentlari faqat UI (interfeys) bilan shug'ullanadi, tarmoq so'rovlari esa alohida qatlamda yashirin bo'ladi.