Create vs Update Forms — Yaratish va tahrirlash formalarini tashkil qilish
Yagona form komponentini Create (POST) va Edit (PATCH/PUT) uchun qayta ishlatish, initialValues, reset bilan yangi baseline belgilash va dirtyFields.
89-dars
Create vs Update Forms — Yaratish va tahrirlash formalarini tashkil qilish
CRUD (Create, Read, Update, Delete) tizimlarida eng ko'p uchraydigan arxitekturaviy vazifalardan biri — obyektni yaratish (Create) va uni tahrirlash (Update / Edit) formalarini to'g'ri tashkil etishdir.
Aksariyat hollarda yaratish va tahrirlashdagi inputlar, ularning dizayni, yorliqlari va validatsiya qoidalari bir xil bo'ladi. Har bir holat uchun alohida 2 ta ulkan forma yozish kod takrorlanishiga (DRY prinsipining buzilishiga) olib keladi.
Eng toza arxitektura — yagona UI form komponentini (TaskForm) yaratib, unga initialValues va onSubmitValues funksiyasini prop sifatida uzatishdir.
1. Create va Update formalari o'rtasidagi asosiy farqlar
graph TD
subgraph Presenter ["Umumiy UI Komponent (TaskForm)"]
UI["Inputlar, Validatsiya qoidalari, Dizayn"]
end
subgraph Containers ["Konteyner Qatlami"]
C["CreateTaskView"] -->|POST /api/tasks + Bo'sh defaultValues| UI
E["EditTaskView"] -->|PATCH /api/tasks/:id + Server initialValues| UI
end
| Jihat | Create (Yaratish) | Update / Edit (Tahrirlash) |
|---|---|---|
| Boshlang'ich qiymat | Bo'sh yoki standart (EMPTY_VALUES). |
Serverdan yuklangan ma'lumot (initialValues). |
| HTTP Metod | POST /resources |
PATCH /resources/:id yoki PUT |
| Muvaffaqiyatdan keyin | Forma bo'shatiladi (reset()) yoki boshqa sahifaga yo'naltiriladi. |
Yangilangan ma'lumot yangi baseline qilib belgilanadi (reset(updatedData)). |
| Tugma holati (Button) | Doimo faol bo'lishi mumkin. | Agar foydalanuvchi hech narsa o'zgartirmasa (!isDirty), tugma bloklanadi (disabled). |
| Yuboriladigan hajm | Barcha majburiy maydonlar to'liq ketadi. | Faqat o'zgargan maydonlarni (dirtyFields) jo'natish mumkin. |
2. Real misol: Yagona TaskForm bilan Create va Edit jarayonlari
Quyidagi namunada TaskForm barcha inputlar va validatsiyani o'z ichiga oladi. CreateTaskSection va EditTaskSection esa uni o'z maqsadiga mos holda ishlatadi:
import React, { useEffect } from "react";
import axios from "axios";
import { useForm, type SubmitHandler } from "react-hook-form";
// 1. Formadagi qiymatlar tipi
export type TaskFormValues = {
title: string;
description: string;
priority: "low" | "medium" | "high";
};
// 2. Serverdagi to'liq ob'ekt tipi
export type TaskEntity = TaskFormValues & {
id: string;
};
// 3. Umumiy TaskForm prop interfeysi
type TaskFormProps = {
initialValues?: TaskFormValues;
submitLabel: string;
onSubmitValues: (values: TaskFormValues) => Promise<TaskFormValues | void>;
};
// Standart bo'sh qiymatlar
const EMPTY_TASK_VALUES: TaskFormValues = {
title: "",
description: "",
priority: "medium",
};
// 4. QAYTA ISHLATILUVCHI ASOSIY FORMA KOMPONENTI
export function TaskForm({
initialValues = EMPTY_TASK_VALUES,
submitLabel,
onSubmitValues,
}: TaskFormProps) {
const {
register,
handleSubmit,
reset,
formState: { errors, isSubmitting, isDirty },
} = useForm<TaskFormValues>({
defaultValues: initialValues,
});
// Serverdan yangi initialValues kelganda formani sinxronlab reset qilamiz
useEffect(() => {
reset(initialValues);
}, [initialValues.title, initialValues.description, initialValues.priority, reset]);
const handleFormSubmit: SubmitHandler<TaskFormValues> = async (values) => {
// Tashqi konteynerga yuborib, yangilangan ma'lumotni qabul qilib olamiz
const nextBaseline = await onSubmitValues(values);
if (nextBaseline) {
// Yangi qiymatlarni reset qilamiz: isDirty yana false bo'ladi
reset(nextBaseline);
}
};
return (
<form onSubmit={handleSubmit(handleFormSubmit)} noValidate style={{ maxWidth: "480px" }}>
{/* Vazifa nomi */}
<div style={{ marginBottom: "14px" }}>
<label htmlFor="title" style={{ display: "block", fontWeight: 600, fontSize: "13px", marginBottom: "4px" }}>
Vazifa nomi *
</label>
<input
id="title"
disabled={isSubmitting}
{...register("title", { required: "Vazifa nomi majburiy" })}
placeholder="Masalan: TanStack Query integratsiyasi"
style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
aria-invalid={Boolean(errors.title)}
/>
{errors.title && (
<p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
{errors.title.message}
</p>
)}
</div>
{/* Muhimlik darajasi */}
<div style={{ marginBottom: "14px" }}>
<label htmlFor="priority" style={{ display: "block", fontWeight: 600, fontSize: "13px", marginBottom: "4px" }}>
Muhimlik darajasi *
</label>
<select id="priority" disabled={isSubmitting} {...register("priority")} style={{ width: "100%", padding: "8px" }}>
<option value="low">Past (Low)</option>
<option value="medium">O'rta (Medium)</option>
<option value="high">Yuqori (High)</option>
</select>
</div>
{/* Tavsif */}
<div style={{ marginBottom: "18px" }}>
<label htmlFor="description" style={{ display: "block", fontWeight: 600, fontSize: "13px", marginBottom: "4px" }}>
Tavsif (ixtiyoriy)
</label>
<textarea
id="description"
disabled={isSubmitting}
{...register("description")}
rows={3}
placeholder="Qo'shimcha tafsilotlar..."
style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
/>
</div>
<button
type="submit"
// Tahrirlashda hech narsa o'zgartirilmasa tugma bloklanadi
disabled={isSubmitting || (!isDirty && Boolean(initialValues.title))}
style={{
padding: "9px 20px",
background: isSubmitting || (!isDirty && Boolean(initialValues.title)) ? "#94a3b8" : "#2563eb",
color: "#fff",
border: "none",
borderRadius: "6px",
cursor: isSubmitting || (!isDirty && Boolean(initialValues.title)) ? "not-allowed" : "pointer",
fontWeight: 600,
}}
>
{isSubmitting ? "Saqlanmoqda..." : submitLabel}
</button>
</form>
);
}
// =======================================================
// 5. KONTEYNER 1: Create holati (POST)
// =======================================================
export function CreateTaskSection() {
const handleCreate = async (values: TaskFormValues) => {
await axios.post("/api/tasks", values);
alert("Yangi vazifa muvaffaqiyatli yaratildi!");
// Formani toza holatga qaytarish uchun EMPTY_TASK_VALUES qaytaramiz
return EMPTY_TASK_VALUES;
};
return (
<div style={{ padding: "16px", background: "#f8fafc", borderRadius: "8px", border: "1px solid #e2e8f0" }}>
<h3 style={{ margin: "0 0 12px 0", fontSize: "16px" }}>Yangi vazifa qo'shish</h3>
<TaskForm submitLabel="Vazifani yaratish" onSubmitValues={handleCreate} />
</div>
);
}
// =======================================================
// 6. KONTEYNER 2: Edit holati (PATCH)
// =======================================================
export function EditTaskSection({ task }: { task: TaskEntity }) {
const initialValues: TaskFormValues = {
title: task.title,
description: task.description,
priority: task.priority,
};
const handleUpdate = async (values: TaskFormValues) => {
const { data } = await axios.patch<TaskEntity>(`/api/tasks/${task.id}`, values);
alert("O'zgarishlar saqlandi!");
// Serverdan qaytgan yangi ma'lumotni yangi baseline qilib qaytaramiz
return {
title: data.title,
description: data.description,
priority: data.priority,
};
};
return (
<div style={{ padding: "16px", background: "#f8fafc", borderRadius: "8px", border: "1px solid #e2e8f0" }}>
<h3 style={{ margin: "0 0 12px 0", fontSize: "16px" }}>Vazifani tahrirlash (#{task.id})</h3>
<TaskForm
initialValues={initialValues}
submitLabel="O'zgarishlarni saqlash"
onSubmitValues={handleUpdate}
/>
</div>
);
}
3. Muhim amaliy jihatlar
useEffectvareset()cheksiz siklidan ehtiyot bo'ling: Agar ota komponent har renderdainitialValues={{ title: task.title, ... }}deb inline obyekt uzatsa, obyekt havolasi (reference) har safar o'zgaradi vauseEffectformani doimiy qayta reset qilib yuboradi. Shuning uchun dependency massiviga ob'ektning aniq maydonlarini (initialValues.title,initialValues.id) yozing.isDirtyorqali saqlash tugmasini boshqarish: Tahrirlash formasida foydalanuvchi hali biron bir harfni o'zgartirmagan bo'lsa, "Saqlash" tugmasinidisabled={!isDirty}qilib qo'yish foydasiz server so'rovlarining oldini oladi.reset(savedData)bilan yangi baseline o'rnatish: ServergaPATCHmuvaffaqiyatli yetib borgach,reset(savedData)chaqirilsa, joriy kiritilgan ma'lumot formaning yangi boshlang'ich nuqtasiga aylanadi vaisDirtyyanafalsega tushadi.