Series: React Hook Form Lesson 89

Create vs Update Forms — Yaratish va tahrirlash formalarini tashkil qilish

Yagona form komponentini Create (POST) va Edit (PATCH/PUT) uchun qayta ishlatish, initialValues, reset bilan yangi baseline belgilash va dirtyFields.

89-dars

Create vs Update Forms — Yaratish va tahrirlash formalarini tashkil qilish

CRUD (Create, Read, Update, Delete) tizimlarida eng ko'p uchraydigan arxitekturaviy vazifalardan biri — obyektni yaratish (Create) va uni tahrirlash (Update / Edit) formalarini to'g'ri tashkil etishdir.

Aksariyat hollarda yaratish va tahrirlashdagi inputlar, ularning dizayni, yorliqlari va validatsiya qoidalari bir xil bo'ladi. Har bir holat uchun alohida 2 ta ulkan forma yozish kod takrorlanishiga (DRY prinsipining buzilishiga) olib keladi.

Eng toza arxitektura — yagona UI form komponentini (TaskForm) yaratib, unga initialValues va onSubmitValues funksiyasini prop sifatida uzatishdir.


1. Create va Update formalari o'rtasidagi asosiy farqlar

graph TD
  subgraph Presenter ["Umumiy UI Komponent (TaskForm)"]
    UI["Inputlar, Validatsiya qoidalari, Dizayn"]
  end

  subgraph Containers ["Konteyner Qatlami"]
    C["CreateTaskView"] -->|POST /api/tasks + Bo'sh defaultValues| UI
    E["EditTaskView"] -->|PATCH /api/tasks/:id + Server initialValues| UI
  end
Jihat Create (Yaratish) Update / Edit (Tahrirlash)
Boshlang'ich qiymat Bo'sh yoki standart (EMPTY_VALUES). Serverdan yuklangan ma'lumot (initialValues).
HTTP Metod POST /resources PATCH /resources/:id yoki PUT
Muvaffaqiyatdan keyin Forma bo'shatiladi (reset()) yoki boshqa sahifaga yo'naltiriladi. Yangilangan ma'lumot yangi baseline qilib belgilanadi (reset(updatedData)).
Tugma holati (Button) Doimo faol bo'lishi mumkin. Agar foydalanuvchi hech narsa o'zgartirmasa (!isDirty), tugma bloklanadi (disabled).
Yuboriladigan hajm Barcha majburiy maydonlar to'liq ketadi. Faqat o'zgargan maydonlarni (dirtyFields) jo'natish mumkin.

2. Real misol: Yagona TaskForm bilan Create va Edit jarayonlari

Quyidagi namunada TaskForm barcha inputlar va validatsiyani o'z ichiga oladi. CreateTaskSection va EditTaskSection esa uni o'z maqsadiga mos holda ishlatadi:

import React, { useEffect } from "react";
import axios from "axios";
import { useForm, type SubmitHandler } from "react-hook-form";

// 1. Formadagi qiymatlar tipi
export type TaskFormValues = {
  title: string;
  description: string;
  priority: "low" | "medium" | "high";
};

// 2. Serverdagi to'liq ob'ekt tipi
export type TaskEntity = TaskFormValues & {
  id: string;
};

// 3. Umumiy TaskForm prop interfeysi
type TaskFormProps = {
  initialValues?: TaskFormValues;
  submitLabel: string;
  onSubmitValues: (values: TaskFormValues) => Promise<TaskFormValues | void>;
};

// Standart bo'sh qiymatlar
const EMPTY_TASK_VALUES: TaskFormValues = {
  title: "",
  description: "",
  priority: "medium",
};

// 4. QAYTA ISHLATILUVCHI ASOSIY FORMA KOMPONENTI
export function TaskForm({
  initialValues = EMPTY_TASK_VALUES,
  submitLabel,
  onSubmitValues,
}: TaskFormProps) {
  const {
    register,
    handleSubmit,
    reset,
    formState: { errors, isSubmitting, isDirty },
  } = useForm<TaskFormValues>({
    defaultValues: initialValues,
  });

  // Serverdan yangi initialValues kelganda formani sinxronlab reset qilamiz
  useEffect(() => {
    reset(initialValues);
  }, [initialValues.title, initialValues.description, initialValues.priority, reset]);

  const handleFormSubmit: SubmitHandler<TaskFormValues> = async (values) => {
    // Tashqi konteynerga yuborib, yangilangan ma'lumotni qabul qilib olamiz
    const nextBaseline = await onSubmitValues(values);
    if (nextBaseline) {
      // Yangi qiymatlarni reset qilamiz: isDirty yana false bo'ladi
      reset(nextBaseline);
    }
  };

  return (
    <form onSubmit={handleSubmit(handleFormSubmit)} noValidate style={{ maxWidth: "480px" }}>
      {/* Vazifa nomi */}
      <div style={{ marginBottom: "14px" }}>
        <label htmlFor="title" style={{ display: "block", fontWeight: 600, fontSize: "13px", marginBottom: "4px" }}>
          Vazifa nomi *
        </label>
        <input
          id="title"
          disabled={isSubmitting}
          {...register("title", { required: "Vazifa nomi majburiy" })}
          placeholder="Masalan: TanStack Query integratsiyasi"
          style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
          aria-invalid={Boolean(errors.title)}
        />
        {errors.title && (
          <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
            {errors.title.message}
          </p>
        )}
      </div>

      {/* Muhimlik darajasi */}
      <div style={{ marginBottom: "14px" }}>
        <label htmlFor="priority" style={{ display: "block", fontWeight: 600, fontSize: "13px", marginBottom: "4px" }}>
          Muhimlik darajasi *
        </label>
        <select id="priority" disabled={isSubmitting} {...register("priority")} style={{ width: "100%", padding: "8px" }}>
          <option value="low">Past (Low)</option>
          <option value="medium">O'rta (Medium)</option>
          <option value="high">Yuqori (High)</option>
        </select>
      </div>

      {/* Tavsif */}
      <div style={{ marginBottom: "18px" }}>
        <label htmlFor="description" style={{ display: "block", fontWeight: 600, fontSize: "13px", marginBottom: "4px" }}>
          Tavsif (ixtiyoriy)
        </label>
        <textarea
          id="description"
          disabled={isSubmitting}
          {...register("description")}
          rows={3}
          placeholder="Qo'shimcha tafsilotlar..."
          style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
        />
      </div>

      <button
        type="submit"
        // Tahrirlashda hech narsa o'zgartirilmasa tugma bloklanadi
        disabled={isSubmitting || (!isDirty && Boolean(initialValues.title))}
        style={{
          padding: "9px 20px",
          background: isSubmitting || (!isDirty && Boolean(initialValues.title)) ? "#94a3b8" : "#2563eb",
          color: "#fff",
          border: "none",
          borderRadius: "6px",
          cursor: isSubmitting || (!isDirty && Boolean(initialValues.title)) ? "not-allowed" : "pointer",
          fontWeight: 600,
        }}
      >
        {isSubmitting ? "Saqlanmoqda..." : submitLabel}
      </button>
    </form>
  );
}

// =======================================================
// 5. KONTEYNER 1: Create holati (POST)
// =======================================================
export function CreateTaskSection() {
  const handleCreate = async (values: TaskFormValues) => {
    await axios.post("/api/tasks", values);
    alert("Yangi vazifa muvaffaqiyatli yaratildi!");
    // Formani toza holatga qaytarish uchun EMPTY_TASK_VALUES qaytaramiz
    return EMPTY_TASK_VALUES;
  };

  return (
    <div style={{ padding: "16px", background: "#f8fafc", borderRadius: "8px", border: "1px solid #e2e8f0" }}>
      <h3 style={{ margin: "0 0 12px 0", fontSize: "16px" }}>Yangi vazifa qo'shish</h3>
      <TaskForm submitLabel="Vazifani yaratish" onSubmitValues={handleCreate} />
    </div>
  );
}

// =======================================================
// 6. KONTEYNER 2: Edit holati (PATCH)
// =======================================================
export function EditTaskSection({ task }: { task: TaskEntity }) {
  const initialValues: TaskFormValues = {
    title: task.title,
    description: task.description,
    priority: task.priority,
  };

  const handleUpdate = async (values: TaskFormValues) => {
    const { data } = await axios.patch<TaskEntity>(`/api/tasks/${task.id}`, values);
    alert("O'zgarishlar saqlandi!");
    // Serverdan qaytgan yangi ma'lumotni yangi baseline qilib qaytaramiz
    return {
      title: data.title,
      description: data.description,
      priority: data.priority,
    };
  };

  return (
    <div style={{ padding: "16px", background: "#f8fafc", borderRadius: "8px", border: "1px solid #e2e8f0" }}>
      <h3 style={{ margin: "0 0 12px 0", fontSize: "16px" }}>Vazifani tahrirlash (#{task.id})</h3>
      <TaskForm
        initialValues={initialValues}
        submitLabel="O'zgarishlarni saqlash"
        onSubmitValues={handleUpdate}
      />
    </div>
  );
}

3. Muhim amaliy jihatlar

  1. useEffect va reset() cheksiz siklidan ehtiyot bo'ling: Agar ota komponent har renderda initialValues={{ title: task.title, ... }} deb inline obyekt uzatsa, obyekt havolasi (reference) har safar o'zgaradi va useEffect formani doimiy qayta reset qilib yuboradi. Shuning uchun dependency massiviga ob'ektning aniq maydonlarini (initialValues.title, initialValues.id) yozing.
  2. isDirty orqali saqlash tugmasini boshqarish: Tahrirlash formasida foydalanuvchi hali biron bir harfni o'zgartirmagan bo'lsa, "Saqlash" tugmasini disabled={!isDirty} qilib qo'yish foydasiz server so'rovlarining oldini oladi.
  3. reset(savedData) bilan yangi baseline o'rnatish: Serverga PATCH muvaffaqiyatli yetib borgach, reset(savedData) chaqirilsa, joriy kiritilgan ma'lumot formaning yangi boshlang'ich nuqtasiga aylanadi va isDirty yana false ga tushadi.