Series: React Hook Form Lesson 86

React Hook Form + Axios — Axios orqali form ma'lumotlarini yuborish

Axios instance (apiClient), payload transformatsiyasi, timeout va xatoliklarni axios.isAxiosError bilan tahlil qilish hamda FormData yuklash.

86-dars

React Hook Form + Axios — Axios orqali form ma'lumotlarini yuborish

Frontend dasturlashda React Hook Form va Axios eng ko'p ishlatiladigan juftliklardan biridir. React Hook Form ma'lumotlarni yig'ish va mijoz darajasida validatsiyadan o'tkazishga mas'ul bo'lsa, Axios tozalangan ma'lumotlarni REST API'ga ishonchli yetkazib berish, avtorizatsiya tokenlarini boshqarish va xatoliklarni tahlil qilish vazifasini bajaradi.

Ushbu darsda biz markazlashgan Axios instance (apiClient), ma'lumotlar transformatsiyasi (Payload Mapping), so'rov vaqti tugashi (Timeout) va xatoliklarni xavfsiz boshqarishni ko'rib chiqamiz.


1. Nima uchun alohida Axios instance (apiClient) ishlatiladi?

Har safar form ichida axios.post("https://api.domain.com/v1/...", data) deb to'liq URL yozish o'rniga, alohida apiClient yaratish quyidagi ustunliklarni beradi:

graph LR
  Form["React Hook Form (onSubmit)"] -->|Payload| Service["API Service Layer (inviteEmployee)"]
  Service -->|HTTP Request| Client["Axios Instance (apiClient)"]
  Client -->|Bearer Token + Timeout| Server["Backend REST API"]
  1. Markazlashgan sozlamalar: baseURL, timeout va standart sarlavhalar (Headers) bitta joyda turadi.
  2. Interceptorlar (Qamrab oluvchilar): Har bir so'rovga Authorization: Bearer <token> qo'shish yoki 401 xatolikda tokenni avtomatik yangilash (Refresh Token) imkoniyati.
  3. Type-safe javob va xatolar: apiClient.post<ResponseType>(...) va axios.isAxiosError<ErrorType>(err) orqali so'rov ham, xatolik ham TypeScript'da to'liq tekshiriladi.

2. Frontend FormValues vs Backend API Payload

Ko'pincha formadagi ma'lumotlar tuzilmasi backend kutgan formatga 100% mos kelmaydi:

Holat Frontend Form qiymati Backend API kutadigan format
Registr va bo'shliqlar " Ali Valiyev " "Ali Valiyev" (trim qilingan)
Email manzillari "[email protected]" "[email protected]" (kichik harflarda)
Bo'sh ixtiyoriy maydonlar note: "" (bo'sh satr) note: null yoki umuman yubormaslik
Kalit nomlari fullName (camelCase) full_name (snake_case)

[!TIP] Transformatsiyani onSubmit handler ichida amalga oshirish eng toza yondashuvdir. Inputlar o'zining tabiiy string qiymatlari bilan ishlayveradi, backend'ga esa tozalangan payload jo'natiladi.


3. Real misol: Xodimni taklif qilish formasi (Axios + RHF)

Quyidagi namunada apiClient orqali POST so'rov yuborish, bo'shliqlarni tozalash, timeout xatoligini ushlash va setError("root.serverError") ga chiqarish ko'rsatilgan:

import React from "react";
import axios, { type AxiosError } from "axios";
import { useForm, type SubmitHandler } from "react-hook-form";

// 1. Markazlashgan Axios instance (odatda src/shared/api/client.ts da saqlanadi)
export const apiClient = axios.create({
  baseURL: "https://api.example.uz/v1",
  timeout: 8000, // 8 soniyadan ortiq kutilsa timeout xatosi beradi
  headers: {
    "Content-Type": "application/json",
  },
});

// 2. Frontend Forma qiymatlari tipi
type EmployeeInviteFormValues = {
  fullName: string;
  email: string;
  department: "frontend" | "backend" | "qa";
  note?: string;
};

// 3. Backend kutayotgan toza Payload tipi
type CreateEmployeePayload = {
  full_name: string;
  email: string;
  department: "frontend" | "backend" | "qa";
  note: string | null;
};

// 4. Serverdan qaytishi mumkin bo'lgan xatolik tipi
type ApiErrorBody = {
  message?: string;
};

// 5. Alohida API xizmati funksiyasi
async function inviteEmployeeRequest(payload: CreateEmployeePayload) {
  const { data } = await apiClient.post<{ id: string; status: string }>(
    "/employees/invite",
    payload
  );
  return data;
}

export function AxiosInviteEmployeeForm() {
  const {
    register,
    handleSubmit,
    setError,
    reset,
    formState: { errors, isSubmitting },
  } = useForm<EmployeeInviteFormValues>({
    defaultValues: {
      fullName: "",
      email: "",
      department: "frontend",
      note: "",
    },
  });

  const onSubmit: SubmitHandler<EmployeeInviteFormValues> = async (values) => {
    // A. Frontend qiymatlarini Backend payload'ga o'giramiz
    const payload: CreateEmployeePayload = {
      full_name: values.fullName.trim(),
      email: values.email.trim().toLowerCase(),
      department: values.department,
      note: values.note?.trim() ? values.note.trim() : null,
    };

    try {
      const response = await inviteEmployeeRequest(payload);
      console.log("Xodim muvaffaqiyatli taklif qilindi:", response);
      alert(`Taklifnoma yuborildi! Status: ${response.status}`);
      reset();
    } catch (err) {
      if (axios.isAxiosError<ApiErrorBody>(err)) {
        // Axios xatoliklarini tahlil qilish
        let errorMessage = "Server bilan bog'lanishda xatolik yuz berdi.";

        if (err.code === "ECONNABORTED") {
          errorMessage = "Internet sekinligi sababli so'rov vaqti tugadi (Timeout).";
        } else if (err.response?.data?.message) {
          errorMessage = err.response.data.message;
        }

        setError("root.serverError", {
          type: "axios",
          message: errorMessage,
        });
      } else {
        setError("root.serverError", {
          type: "unknown",
          message: "Kutilmagan xatolik yuz berdi.",
        });
      }
    }
  };

  return (
    <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate style={{ maxWidth: "460px" }}>
      <h3 style={{ marginBottom: "16px" }}>Yangi xodimni taklif qilish</h3>

      {/* Server xatosi xabarnomasi */}
      {errors.root?.serverError && (
        <div
          role="alert"
          style={{
            padding: "10px 14px",
            background: "#fef2f2",
            border: "1px solid #f87171",
            borderRadius: "6px",
            color: "#b91c1c",
            fontSize: "13px",
            marginBottom: "14px",
          }}
        >
          {errors.root.serverError.message}
        </div>
      )}

      {/* To'liq ism */}
      <div style={{ marginBottom: "14px" }}>
        <label htmlFor="fullName" style={{ display: "block", fontWeight: 600, fontSize: "13px", marginBottom: "4px" }}>
          To'liq ism va familiya *
        </label>
        <input
          id="fullName"
          disabled={isSubmitting}
          {...register("fullName", { required: "Ism familiya kiritilishi shart" })}
          placeholder="Masalan: Dilshod Karimov"
          style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
          aria-invalid={Boolean(errors.fullName)}
        />
        {errors.fullName && (
          <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
            {errors.fullName.message}
          </p>
        )}
      </div>

      {/* Email */}
      <div style={{ marginBottom: "14px" }}>
        <label htmlFor="email" style={{ display: "block", fontWeight: 600, fontSize: "13px", marginBottom: "4px" }}>
          Ishchi elektron pochta *
        </label>
        <input
          id="email"
          type="email"
          disabled={isSubmitting}
          {...register("email", {
            required: "Email kiritish majburiy",
            pattern: {
              value: /^[^\s@]+@[^\s@]+\.[^\s@]+$/,
              message: "Email formati noto'g'ri",
            },
          })}
          placeholder="[email protected]"
          style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
          aria-invalid={Boolean(errors.email)}
        />
        {errors.email && (
          <p role="alert" style={{ color: "#e11d48", fontSize: "12px", marginTop: "4px" }}>
            {errors.email.message}
          </p>
        )}
      </div>

      {/* Bo'lim */}
      <div style={{ marginBottom: "14px" }}>
        <label htmlFor="department" style={{ display: "block", fontWeight: 600, fontSize: "13px", marginBottom: "4px" }}>
          Mutaxassislik bo'limi *
        </label>
        <select
          id="department"
          disabled={isSubmitting}
          {...register("department")}
          style={{ width: "100%", padding: "8px" }}
        >
          <option value="frontend">Frontend Development</option>
          <option value="backend">Backend Development</option>
          <option value="qa">Quality Assurance (QA)</option>
        </select>
      </div>

      {/* Izoh */}
      <div style={{ marginBottom: "20px" }}>
        <label htmlFor="note" style={{ display: "block", fontWeight: 600, fontSize: "13px", marginBottom: "4px" }}>
          Qo'shimcha izoh (ixtiyoriy)
        </label>
        <textarea
          id="note"
          disabled={isSubmitting}
          {...register("note")}
          rows={2}
          placeholder="Kandidat haqida qo'shimcha ma'lumot..."
          style={{ width: "100%", padding: "8px", boxSizing: "border-box" }}
        />
      </div>

      <button
        type="submit"
        disabled={isSubmitting}
        style={{
          padding: "10px 22px",
          background: isSubmitting ? "#94a3b8" : "#2563eb",
          color: "#fff",
          border: "none",
          borderRadius: "6px",
          cursor: isSubmitting ? "not-allowed" : "pointer",
          fontWeight: 600,
        }}
      >
        {isSubmitting ? "Yuborilmoqda..." : "Taklifnomani yuborish"}
      </button>
    </form>
  );
}

4. Fayl yuklash (FormData) bilan ishlash

Agar formangizda rasm yoki PDF yuklash mavjud bo'lsa, uni oddiy JSON qilib emas, balki FormData orqali yuborish lozim:

const onSubmit = async (values: AvatarUploadFormValues) => {
  const formData = new FormData();
  formData.append("userId", values.userId);

  // FileList ichidagi birinchi faylni olamiz
  if (values.avatar?.[0]) {
    formData.append("avatar", values.avatar[0]);
  }

  // Axios FormData berilganda multipart/form-data ni boundary bilan o'zi sozlaydi
  await apiClient.post("/users/avatar", formData);
};

5. Xulosa va tavsiyalar

  1. Servis qatlamini ajrating: apiClient.post chaqiruvini form komponentining o'zida emas, alohida xizmat funksiyasida saqlang.
  2. Payload transformatsiyasi: values ni to'g'ridan-to'g'ri jo'natmasdan, bo'shliqlarni trim(), emailni toLowerCase() qilib, bo'sh satrlarni null ga o'tkazib yuboring.
  3. axios.isAxiosError tekshiruvi: Server xatolari va tarmoq timeout (ECONNABORTED) holatlarini aniq farqlab, foydalanuvchiga tushunarli xabar bering.