Series: React Hook Form Lesson 54

Dynamic Validation — Form qiymatlari va holatlariga qarab dinamik validatsiya

Dinamik validatsiya usullari, shartli required va validate funksiyalari, rejimlar almashganda trigger va resetField bilan sinxronlash.

54-dars

Dynamic Validation — Form qiymatlariga qarab validation qoidalarini o'zgartirish

Dynamic Validation (Dinamik validatsiya) — bu formadagi boshqa qiymatlar, foydalanuvchi tanlagan parametrlar yoki faol rejimlarga qarab qaysi validatsiya qoidalari (majburiylik, uzunlik chegarasi, format yoki umuman tekshirilmaslik) amal qilishini dastur ishlashi davomida (runtime) dinamik o'zgartirish mexanizmidir.

Masalan:

  • Aloqa vositasi sifatida "Telefon" tanlansa +998... formati majburiy bo'ladi, "Telegram" tanlansa @username formati talab etiladi.
  • Yetkazib berish usuli "Kuryer" bo'lsa ko'cha va xonadon manzili majburiy, "Olib ketish" (samovyvoz) bo'lsa bu maydonlar tekshiruvdan ozod qilinadi.

1. Dinamik validatsiyani qurish usullari

Usul Qanday ishlaydi? Qachon qulay?
Shartli validate funksiyasi validate: (value, formValues) => ... ichida formValues tekshirilib, mos qoida ishlatiladi yoki return true bilan o'tkazib yuboriladi. Bir nechta rejimga qarab butunlay boshqacha biznes mantiqi va xato xabarlari kerak bo'lganda.
Dinamik required / pattern watch() qiymatiga qarab register("field", { required: isPhone ? "Telefon shart" : false }) beriladi. Tanlovga qarab oddiy majburiylik yoki regex formatini almashtirishda.
trigger("field") bilan sinxronlash Rejim almashtirgich (select, radio, tab) o'zgarganda bog'liq maydon trigger() orqali qayta tekshiriladi. Foydalanuvchi rejimni o'zgartirganda eski rejim xatosi ekranda qotib qolmasligi uchun.

2. Real misol: Aloqa kanaliga qarab dinamik format va xatoliklar

Quyidagi misolda tanlangan aloqa turiga qarab (phone yoki telegram) bitta contactValue maydoni uchun ham placeholder, ham matn, ham validatsiya qoidalari dinamik o'zgaradi:

import { useForm, type SubmitHandler } from "react-hook-form";

type ContactChannel = "phone" | "telegram";

type DynamicContactFormValues = {
  contactChannel: ContactChannel;
  contactValue: string;
};

export function DynamicValidationForm() {
  const {
    register,
    watch,
    trigger,
    handleSubmit,
    formState: { errors, isSubmitting },
  } = useForm<DynamicContactFormValues>({
    mode: "onChange",
    defaultValues: {
      contactChannel: "phone",
      contactValue: "",
    },
  });

  // Reaktiv UI ko'rinishi (label, placeholder) uchun kuzatamiz
  const contactChannel = watch("contactChannel");

  const onSubmit: SubmitHandler<DynamicContactFormValues> = (data) => {
    console.log("Dinamik validatsiyadan muvaffaqiyatli o'tgan ma'lumotlar:", data);
  };

  return (
    <form onSubmit={handleSubmit(onSubmit)} noValidate>
      {/* 1. Aloqa kanalini tanlash */}
      <div>
        <label htmlFor="dynChannel">Aloqa vositasini tanlang</label>
        <select
          id="dynChannel"
          {...register("contactChannel", {
            onChange: () => {
              // Kanal turi o'zgarganda contactValue maydonini yangi qoida bo'yicha darhol qayta tekshiramiz
              void trigger("contactValue");
            },
          })}
        >
          <option value="phone">Telefon raqami</option>
          <option value="telegram">Telegram username</option>
        </select>
      </div>

      {/* 2. Dinamik tekshiriladigan maydon */}
      <div style={{ marginTop: "1rem" }}>
        <label htmlFor="dynContactValue">
          {contactChannel === "phone"
            ? "Telefon raqamingiz (+998...)"
            : "Telegram manzilingiz (@...)"}
        </label>
        <input
          id="dynContactValue"
          placeholder={
            contactChannel === "phone" ? "+998901234567" : "@developer_uz"
          }
          {...register("contactValue", {
            required:
              contactChannel === "phone"
                ? "Telefon raqamini kiritish majburiy"
                : "Telegram usernameni kiritish majburiy",
            validate: (value, formValues) => {
              const trimmed = value.trim();
              if (!trimmed) return true; // Bo'sh bo'lsa required qoidasi ushlaydi

              // A) Telefon tanlangan holat
              if (formValues.contactChannel === "phone") {
                return (
                  /^\+998\d{9}$/.test(trimmed) ||
                  "Telefon formati +998XXXXXXXXX (9 ta raqam) ko'rinishida bo'lishi kerak"
                );
              }

              // B) Telegram tanlangan holat
              return (
                /^@[a-zA-Z0-9_]{5,32}$/.test(trimmed) ||
                "Telegram username @ belgisi bilan boshlanishi va kamida 5 ta belgidan iborat bo'lishi kerak"
              );
            },
          })}
        />
        {errors.contactValue && (
          <p style={{ color: "red" }} role="alert">
            {errors.contactValue.message}
          </p>
        )}
      </div>

      <button
        type="submit"
        disabled={isSubmitting}
        style={{ marginTop: "1.25rem" }}
      >
        Saqlash
      </button>
    </form>
  );
}

3. Muhim amaliy tavsiyalar

1. Rejim o'zgarganda eski qiymatni tozalash (resetField)

Agar foydalanuvchi "Telefon" rejimida +998901112233 deb yozib, so'ng to'satdan rejimni "Telegram"ga o'zgartirsa, telefon raqami yangi qoidaga mos kelmay qizil xatoga tushishi tabiiy. Agar siz foydalanuvchiga qulaylik yaratmoqchi bo'lsangiz, rejim o'zgarganda nafaqat trigger("contactValue"), balki maydonni tozalash uchun resetField("contactValue") chaqirishingiz mumkin:

onChange: () => {
  resetField("contactValue", { defaultValue: "" });
}

2. Yashirilgan (unmounted) maydonlar va shouldUnregister

Agar rejim o'zgarganda DOM'dan shartli ravishda komponent olib tashlansa ({showAddress && <input ... />}), sukut bo'yicha React Hook Form o'sha maydon qiymatini xotirada saqlab turadi. Agar butunlay o'chirilishini istasangiz, useForm({ shouldUnregister: true }) yoki register("field", { shouldUnregister: true }) opsiyasini faollashtiring.