Series: Axios Lesson 12

baseURL — API uchun asosiy URL belgilash

Axios'da baseURL parametrining vazifasi, Vite + TypeScript loyihasida .env (import.meta.env) orqali boshqarish va URL'larni birlashtirishdagi slash (/) qoidalari.

12-dars

baseURL — API uchun asosiy URL belgilash

Tasavvur qiling, sizning ilovangiz o'nlab turli xil API so'rovlarni (/users, /posts, /auth/login, /products) amalga oshiradi. Agar har safar so'rov yuborganda to'liq manzilni yozib chiqsangiz:

// ❌ NOTO'G'RI YONDASHUV (Takrorlanish ko'p)
await axios.get('https://api.mysite.com/v1/users');
await axios.post('https://api.mysite.com/v1/posts', data);

Ertaga backend serveringiz manzili o'zgarsa (masalan, api.mysite.com o'rniga api.production.com bo'lsa) yoki test serverdan production serverga o'tsangiz, butun loyihadagi yuzlab joylarni qo'lda o'zgartirib chiqishga to'g'ri keladi. baseURL ana shu muammoni hal qiladi.

1. baseURL qanday ishlaydi?

baseURL — bu Axios instansiyasini yaratish vaqtida ko'rsatiladigan umumiy manzil qismi. Siz so'rov yuborayotganda faqat qism manzilni (relative URL) ko'rsatasiz, Axios esa ularni o'zaro avtomatik birlashtiradi.

import axios from 'axios';

// 1. Asosiy instance yaratamiz va baseURL beramiz
export const api = axios.create({
  baseURL: 'https://api.mysite.com/v1',
});

// 2. Endi so'rov yuborganimizda faqat qism manzil yoziladi:
// Yakuniy manzil avtomatik ravishda: https://api.mysite.com/v1/users bo'ladi
export const getUsers = async () => {
  const response = await api.get('/users'); 
  return response.data;
};

2. Vite + TypeScript loyihalarida muhit o'zgaruvchilari (Environment Variables) bilan ishlatish

Vite va TypeScript muhitida ishlayotganda baseURL qiymatini to'g'ridan-to'g'ri kodning o'ziga yozib qo'yish (hardcode qilish) tavsiya etilmaydi. Buning o'rniga .env fayllaridan foydalaniladi (masalan, lokal muhit uchun localhost, production uchun real server manzili).

1-qadam: Loyiha ildizida (root) .env fayllarini yaratish

  • .env.development (Lokal muhitda ishlaganda)
  • .env.production (Serverga yuklanganda)

Misol uchun, .env.development fayliga quyidagini yozasiz:

VITE_API_BASE_URL=https://jsonplaceholder.typicode.com

Eslatma: Vite muhitida frontendda ko'rinadigan maxsus o'zgaruvchilar albatta VITE_ prefiksi bilan boshlanishi shart!

2-qadam: Axios instansiyasida uni ulash (src/api/axios.ts)

TypeScript Vite o'zgaruvchilarini tanishi uchun ularni import.meta.env orqali chaqiramiz:

import axios, { AxiosInstance } from 'axios';

// Vite muhitidagi o'zgaruvchini o'qiymiz, agar topilmasa standart qiymatni olamiz
const BASE_URL = import.meta.env.VITE_API_BASE_URL || 'https://api.default.com';

export const apiClient: AxiosInstance = axios.create({
  baseURL: BASE_URL,
  timeout: 10000,
  headers: {
    'Content-Type': 'application/json',
  },
});

3. URL'larni birlashtirish qoidalari (Slash / bilan ehtiyot bo'ling)

Axios baseURL va so'rov yuborilayotgan URL'ni birlashtirganda slash (/) belgilariga qat'iy qaraydi. Ba'zida noto'g'ri yozish manzilning buzilishiga olib keladi:

  • 1-holat (To'g'ri ✅):

    • baseURL: 'https://api.com/v1' yoki 'https://api.com/v1/'
    • api.get('/users')
    • Natija: https://api.com/v1/users
  • 2-holat (Xato ❌):

    • baseURL: 'https://api.com/v1' (oxirida slash yo'q)
    • api.get('users') (boshida slash yo'q)
    • Natija: https://api.com/v1users (o'rtada slash tushib qoladi!)

Maslahat: Har doim so'rov yuborayotganda qism manzilni slash bilan boshlash (api.get('/users')) yoki baseURL oxiriga har doim slash qo'yish kabi bitta aniq loyiha konvensiyasiga amal qiling.