Series: Axios Lesson 104

Feature-based API Architecture — Katta loyihada API service'larni feature'lar bo'yicha tashkil qilish

Katta miqyosli loyihalarda API servislarini Feature-based (modulli) arxitektura bo'yicha tashkil qilish: papkalar strukturasi, shared client bog'liqligi, arxitekturaviy chegaralar (boundaries) va jamoaviy qulayliklar.

104-dars

Feature-based API Architecture — Katta loyihada API service'larni feature'lar bo'yicha tashkil qilish

Kichik yoki o'rta hajmdagi loyihalarda barcha API servislarini bitta umumiy src/services/ papkasiga yig'ib qo'yish (userService.ts, todoService.ts, authService.ts, orderService.ts) odatiy hol hisoblanadi.

Biroq ilova kengayib, o'nlab biznes yo'nalishlari, yuzlab sahifalar va katta dasturchilar jamoasi shakllanganda, bunday markazlashgan qatlamli tuzilish jiddiy muammolarga olib keladi:

  1. Papkalar tartibsizligi: services/ va types/ papkalari yuzlab fayllar bilan to'lib, qaysi servis qaysi sahifaga tegishli ekanligini topish qiyinlashadi.
  2. Git ziddiyatlari (Merge Conflicts): Bir nechta dasturchi bir vaqtning o'zida bir xil umumiy fayllarga o'zgartirish kiritganda doimiy ziddiyatlar kelib chiqadi.
  3. Eski kodlarni o'chirish qiyinligi: Loyihadan biror bo'lim o'chirilganda unga tegishli servislar, tiplar va hooklar umumiy papkalarda "o'lik kod" (dead code) bo'lib qolib ketadi.

Ushbu muammolarni hal qilish uchun zamonaviy enterprise dasturlashda Feature-based (Modulli / Vertical Slice) arxitektura qo'llaniladi.


1. Loyihaning Papka Tuzilishi (Folder Structure)

Feature-based yondashuvda ilova gorizontal qatlamlarga emas, balki vertikal biznes bo'laklariga (features) ajratiladi. Har bir feature o'zining ichki API servislariga, tiplariga, komponentlariga va hooklariga ega bo'ladi:

src/
├── shared/               # Barcha modullar uchun umumiy resurslar
│   ├── api/
│   │   ├── client.ts     # Yagona global Axios instansiyasi va interceptorlar
│   │   └── types.ts      # Umumiy API tiplari (Pagination, ApiError)
│   ├── ui/               # Umumiy UI komponentlar (Button, Modal, Input)
│   └── utils/
│
├── features/             # Mustaqil biznes modullari
│   ├── auth/
│   │   ├── api/
│   │   │   ├── auth.service.ts
│   │   │   └── auth.types.ts
│   │   ├── components/
│   │   │   └── LoginForm.tsx
│   │   └── hooks/
│   │       └── useAuthMutation.ts
│   │
│   └── todos/
│       ├── api/
│       │   ├── todos.service.ts
│       │   └── todos.types.ts
│       ├── components/
│       │   └── TodoList.tsx
│       └── hooks/
│           └── useTodosQuery.ts
│
├── routes/               # Sahifalar va routing (TanStack Router)
└── App.tsx
flowchart TD
    subgraph SharedLayer["src/shared/ (Umumiy Qatlam)"]
        Client["api/client.ts\n(Axios Singleton)"]
        UI["ui/ (Button, Input)"]
    end

    subgraph FeatureAuth["src/features/auth/"]
        AuthService["api/auth.service.ts"] --> Client
        AuthHook["hooks/useAuth.ts"] --> AuthService
        AuthUI["components/LoginForm.tsx"] --> AuthHook
        AuthUI --> UI
    end

    subgraph FeatureTodos["src/features/todos/"]
        TodoService["api/todos.service.ts"] --> Client
        TodoHook["hooks/useTodos.ts"] --> TodoService
        TodoUI["components/TodoList.tsx"] --> TodoHook
        TodoUI --> UI
    end

2. Amaliyot: Feature Service va Shared Client Bog'liqligi

Keling, todos feature'i ichida o'ziga tegishli API tiplari va servislarini qanday toza tashkil qilishni ko'rib chiqamiz:

A. Tiplarni e'lon qilish (src/features/todos/api/todos.types.ts)

export interface TodoItem {
  id: string;
  title: string;
  completed: boolean;
  createdAt: string;
}

export interface CreateTodoPayload {
  title: string;
  description?: string;
}

export interface UpdateTodoPayload {
  title?: string;
  completed?: boolean;
}

B. Feature Servis yozish (src/features/todos/api/todos.service.ts)

Servis global apiClientni shared/ papkasidan import qiladi, ammo o'ziga tegishli barcha metodlarni o'z ichida saqlaydi:

import { apiClient } from '../../../shared/api/client';
import { TodoItem, CreateTodoPayload, UpdateTodoPayload } from './todos.types';

export const TodosService = {
  /**
   * Barcha vazifalarni olish
   */
  getTodos: async (signal?: AbortSignal): Promise<TodoItem[]> => {
    const response = await apiClient.get<TodoItem[]>('/todos', { signal });
    return response.data;
  },

  /**
   * Yangi vazifa yaratish
   */
  createTodo: async (payload: CreateTodoPayload): Promise<TodoItem> => {
    const response = await apiClient.post<TodoItem>('/todos', payload);
    return response.data;
  },

  /**
   * Vazifani yangilash
   */
  updateTodo: async (
    id: string,
    payload: UpdateTodoPayload
  ): Promise<TodoItem> => {
    const response = await apiClient.patch<TodoItem>(`/todos/${id}`, payload);
    return response.data;
  },

  /**
   * Vazifani o'chirish
   */
  deleteTodo: async (id: string): Promise<void> => {
    await apiClient.delete(`/todos/${id}`);
  },
};

3. Arxitekturaviy Chegaralar va Oltin Qoidalar (Architecture Boundaries)

Feature-based arxitekturaning buzilib ketmasligi va chalkashmasligi uchun 3 ta qat'iy qoidaga amal qilish shart:

[!CAUTION] 1-Qoida: Feature'lar bir-biriga qaram bo'lmasligi shart (No Cross-Feature Imports): Masalan, features/auth moduli features/todos papkasi ichidagi fayllarni to'g'ridan-to'g'ri import qilishi qat'iyan taqiqlanadi! Har bir feature mustaqil izolyatsiyalangan bo'lishi kerak.

[!IMPORTANT] 2-Qoida: Shared qatlami feature'larga bog'liq bo'lmasligi kerak: features/ istalgan paytda shared/ resurslaridan foydalanishi mumkin, ammo shared/ hech qachon features/ ichidagi narsalarni import qilmaydi.

[!TIP] 3-Qoida: Umumiy ehtiyoj tug'ilganda Shared qatlamiga ko'tarish: Agar biror tip yoki funksiya birdaniga 2 yoki undan ortiq feature'ga kerak bo'lib qolsa, u zudlik bilan src/shared/ papkasiga ko'chiriladi.


4. Feature-based Arxitekturaning 4 Ta Bosh Afzalligi 🚀

  1. Masshtablanuvchanlik (High Scalability): Ertaga ilovaga yangi modul (masalan, notifications yoki billing) qo'shish kerak bo'lsa, siz shunchaki src/features/billing/ papkasini ochasiz va yangi kod yozasiz. Mavjud boshqa modullarga zarracha teginish shart bo'lmaydi.
  2. Oson O'chirish (Dead Code Removal): Agar biznes biror funksionallikdan (masalan, coupons) voz kechsa, shunchaki src/features/coupons/ papkasini o'chirib tashlaysiz — butun ilovada hech qanday keraksiz fayl qolmaydi.
  3. Jamoaviy Hamkorlik (Team Autonomy): Katta jamoalarda bitta dasturchi auth ustida, ikkinchisi todos ustida ishlaydi. Ular turli papkalarda ishlagani sababli Git merge conflict xatolari deyarli nolga tushadi.
  4. Fokus va O'qilishi Oson Kod: Dasturchi bitta modulni ochganda uning barcha API servislari, tiplari va komponentlari bitta joyda turganini ko'radi (loyiha bo'ylab 10 xil papkaga sakrab yurish shart emas).

5. Monolit Qatlamlar vs Feature-based Taqqoslovi

Mezon Monolit Qatlamlar (src/services/) Feature-based (src/features/)
Fayllar soni Bitta papkada 50+ ta servis to'planadi Har bir modulda 2-3 ta ixcham fayl
O'chirish qulayligi Xavfli (qaysi tip qayerda qolgani noma'lum) 100% xavfsiz (butun papka o'chiriladi)
Git ziddiyatlari Yuqori (barcha bitta faylga yozadi) Minimal (izolyatsiyalangan modullar)
Mos keladigan loyihalar Kichik va o'quv loyihalari O'rta, katta va Enterprise ilovalar

Xulosa

Axios API servislarini Feature-based tarzda tashkil qilish — bu kod bazasini toza, kengaytiriluvchan va xavfsiz saqlashning eng ishonchli usulidir. Global apiClientni shared/api/client.ts da saqlab, biznes-mantiqni features/ bo'laklariga taqsimlash orqali siz har qanday murakkablikdagi loyihalarni osonlik bilan boshqara olasiz.