Series: React Basics Lesson 80

Typing event handlers — Event handler’larni aniq va xavfsiz tipizatsiya qilish

React va TypeScript'da event handlerlarni tiplashtirish, ChangeEvent vs ChangeEventHandler, e.target vs e.currentTarget farqlari va noxush implicit any xatosidan qutulish.

80-dars

Typing event handlers — Event handler’larni aniq va xavfsiz tipizatsiya qilish

React ilovalarida hodisalar (events: click, change, submit, keydown) bilan ishlashda ularni inline tarzda JSX ichida yozsak, TypeScript avtomatik ravishda turlarni aniqlab oladi (Type Inference). Ammo kod toza va o'qishli bo'lishi uchun hodisalarni alohida mustaqil funksiyalar (Event Handlers) sifatida komponent ichiga chiqarganimizda, TypeScript uning argumentiga (e) qanday xususiyatlar kelishini bilolmay qoladi va qizil chiziq bilan implicit any xatosini beradi.


Event Handler'larni yozishning 2 xil uslubi

TypeScript'da hodisalarni tiplashtirishning ikkita teng huquqli va keng tarqalgan usuli mavjud:

1. Parametr darajasida tiplashtirish (Eng ommabop va qulay usul)

Bu usulda hodisaning o'zi (e) to'g'ridan-to'g'ri tiplashtiriladi:

const handleChange = (e: React.ChangeEvent<HTMLInputElement>) => {
  console.log(e.target.value);
};

2. Funksiya darajasida tiplashtirish (React.*EventHandler)

Bu usulda butun funksiyaning o'ziga React'ning tayyor Handler turi biriktiriladi:

const handleChange: React.ChangeEventHandler<HTMLInputElement> = (e) => {
  console.log(e.target.value); // e tipi avtomatik ChangeEvent<HTMLInputElement> bo'ladi
};

Eng ko'p ishlatiladigan Event Handler turlari jadvali

Hodisa Parametr turi (e: ...) Funksiya turi (const fn: ...) Element turi
onChange ChangeEvent<HTMLInputElement> ChangeEventHandler<HTMLInputElement> <input />, <select />
onClick MouseEvent<HTMLButtonElement> MouseEventHandler<HTMLButtonElement> <button />, <div>
onSubmit FormEvent<HTMLFormElement> FormEventHandler<HTMLFormElement> <form>
onKeyDown KeyboardEvent<HTMLInputElement> KeyboardEventHandler<HTMLInputElement> <input />, <textarea />

e.target vs e.currentTarget: Farqini bilish shart!

TypeScript bilan ishlashda eng ko'p chalkashlik keltirib chiqaradigan narsa — bu target va currentTarget o'rtasidagi farqdir:

  • e.target: Hodisani dastlab qo'zg'atgan element. Agar tugma ichida rasm yoki <span> bo'lsa, e.target o'sha ichki element bo'lib qolishi mumkin.
  • e.currentTarget: Hodisa tinglovchisi (onClick) aynan qaysi elementga bog'langan bo'lsa, o'shani ifodalaydi (HTMLButtonElement).

[!IMPORTANT] Tugmalar bilan ishlashda doimo e.currentTargetni tanlang! Agar tugmangiz ichida SVG ikonka yoki matn tegi bo'lsa, e.target.id ba'zida ishlamay qolishi mumkin (chunki foydalanuvchi ikonkani bosgan bo'ladi). e.currentTarget esa har doim to'g'ridan-to'g'ri tugmaning o'zini qaytaradi va TypeScript'da aniq tiplangan bo'ladi!


Kodda qanday ko'rinadi?

Keling, input, tugma va formani o'z ichiga olgan to'liq tiplashtirilgan komponentni ko'ramiz:

import React, { useState, ChangeEvent, MouseEvent, FormEvent } from 'react';

export default function EventHandlersTypingDemo() {
  const [name, setName] = useState<string>('');
  const [count, setCount] = useState<number>(0);

  // 1. CHANGE EVENT: Input maydoni uchun ChangeEvent<HTMLInputElement>
  const handleInputChange = (e: ChangeEvent<HTMLInputElement>) => {
    setName(e.target.value);
  };

  // 2. MOUSE EVENT: Tugmani bosish uchun MouseEvent<HTMLButtonElement>
  const handleButtonClick = (e: MouseEvent<HTMLButtonElement>) => {
    // 💡 e.currentTarget orqali tugma atributlariga xavfsiz murojaat qilamiz
    console.log("Bosilgan tugma ID'si:", e.currentTarget.id);
    setCount((prev) => prev + 1);
  };

  // 3. FORM EVENT: Forma yuborish uchun FormEvent<HTMLFormElement>
  const handleFormSubmit = (e: FormEvent<HTMLFormElement>) => {
    e.preventDefault();
    alert(`Forma yuborildi!\nIsm: ${name}\nHisob: ${count}`);
  };

  return (
    <form
      onSubmit={handleFormSubmit}
      style={{ padding: '16px', border: '1px solid #e2e8f0', borderRadius: '8px', maxWidth: '350px' }}
    >
      <h3 style={{ marginTop: 0 }}>Typing Event Handlers</h3>

      <div style={{ marginBottom: '12px' }}>
        <label style={{ display: 'block', fontSize: '13px', marginBottom: '4px', fontWeight: 500 }}>
          Ism:
        </label>
        <input
          type="text"
          value={name}
          onChange={handleInputChange} // ChangeEvent
          placeholder="Ismingizni kiriting..."
          style={{ padding: '6px', width: '100%', boxSizing: 'border-box', borderRadius: '4px', border: '1px solid #cbd5e1' }}
        />
      </div>

      <div style={{ display: 'flex', gap: '8px', marginBottom: '14px' }}>
        <button
          type="button"
          id="increment-counter-btn"
          onClick={handleButtonClick} // MouseEvent
          style={{ padding: '6px 12px', cursor: 'pointer', borderRadius: '4px', border: '1px solid #cbd5e1' }}
        >
          Bosish soni: {count}
        </button>
      </div>

      <button
        type="submit"
        style={{
          padding: '8px 16px',
          backgroundColor: '#2563eb',
          color: 'white',
          border: 'none',
          borderRadius: '4px',
          cursor: 'pointer',
          width: '100%',
        }}
      >
        Saqlash
      </button>
    </form>
  );
}

[!TIP] Event turini eslay olmasangiz, qanday topish mumkin? Hech qachon event turlarini yodlab yurish shart emas! Shunchaki JSX dagi onChange yoki onClick atributi ustiga kursorni (sichqonchani) olib boring — VS Code sizga (e: React.ChangeEvent<HTMLInputElement>) => void deb aynan qaysi turni yozish kerakligini ko'rsatib beradi.


Real hayotiy misol: Ustaxona va maxsus moslamalar

  • Maxsus kalitlar: Ustaxonada turli o'lchamdagi boltlar uchun maxsus mos keluvchi kalitlar mavjud (10-kalit, 17-kalit va h.k.). Noto'g'ri kalit bilan boshqa boltni burab bo'lmaydi.
  • Event turlari: TypeScript'dagi hodisalar ham shunday:
    • Matn kiritish uchun faqat ChangeEvent;
    • Tugmani bosish uchun faqat MouseEvent;
    • Shaklni yuborish uchun faqat FormEvent mos keladi.
  • Har bir amaliyot o'zining to'g'ri kaliti bilan bajarilganda kodingiz 100% mustahkam va xatolardan xoli bo'ladi.