Series: React Router Lesson 53

useNavigation va pending UI — Form va navigation jarayonlarini ko‘rsatish

React Router'dagi useNavigation hook'i: navigation.state ('idle', 'loading', 'submitting'), navigation.formData, pending UI va tugmalarni bloklash orqali double-click'ning oldini olish.

53-dars

useNavigation va pending UI — Form va navigation jarayonlarini ko‘rsatish

Tasavvur qiling, internet-do‘konda qimmatbaho buyurtmani rasmiylashtiryapsiz va "Sotib olish" tugmasini bosdingiz:

  1. Yomon foydalanuvchi tajribasi (UX): Tugma bosildi, lekin ekranda hech narsa o‘zgarmadi. Server esa 2 soniya o‘ylanib turibdi. Siz tugma ishlamay qoldi deb o‘ylab, uni yana 3-4 marta ketma-ket bosib yuborasiz. Natijada kartangizdan 4 marta pul yechib olinadi!
  2. Yaxshi foydalanuvchi tajribasi (Pending UI): Tugma bosilishi bilanoq u kulrang tusga kirib qulflanadi (disabled), ustida aylanuvchi spinner va "To‘lov amalga oshirilmoqda..." yozuvi paydo bo‘ladi. Siz jarayon ketayotganini tushunasiz va xotirjam kutasiz.

React Router Data Router arxitekturasida navigatsiya va forma yuborish jarayonlarini real vaqtda kuzatish uchun useNavigation hook'i xizmat qiladi.


useNavigation nimalarni beradi?

const navigation = useNavigation(); chaqirganimizda, u butun router doirasidagi global holatni qaytaradi:

stateDiagram-v2
    [*] --> idle: Tinch holat (Barcha ma'lumotlar yuklangan)
    idle --> submitting: Foydalanuvchi <Form method="post"> ni yubordi
    submitting --> loading: Action tugadi, endi loader'lar qayta yangilanmoqda (Revalidation)
    loading --> idle: Yangi ma'lumotlar tayyor, sahifa yangilandi
    idle --> loading: Foydalanuvchi yangi havolani (<Link>) bosdi

1. navigation.state (Joriy holat)

U faqat 3 xil qiymatga ega bo‘lishi mumkin:

  • "idle": Ilova xotirjam holatda, hech qanday sahifa yuklanmayapti yoki forma yuborilmayapti.
  • "submitting": Forma yuborildi va uning action funksiyasi ayni paytda serverga ma'lumot jo‘natmoqda.
  • "loading": action tugagandan keyin barcha loaderlar ma'lumotlarni qayta yangilamoqda (revalidation) yoki foydalanuvchi yangi sahifaga o‘tmoqda.

2. navigation.formData (Ketayotgan ma'lumotlar)

Forma yuborilayotgan paytda (submitting holatida), navigation.formData orqali yuborilayotgan barcha input qiymatlarini o‘qib olish mumkin. Bu ro‘yxatdagi aynan qaysi element o‘chirilayotganini yoki tahrirlanayotganini aniqlashda juda katta yordam beradi.

3. navigation.location

Foydalanuvchi qaysi yangi URL manziliga o‘tayotganini ko‘rsatadi.


1. Amaliy misol: Ro'yxatdagi elementni o'chirish (Pending Button)

Tasavvur qiling, bizda nomzodlar ro‘yxati bor. Har bir qatorda "O‘chirish" tugmasi mavjud. Foydalanuvchi 5-nomzodning o‘chirish tugmasini bossa, faqat o‘sha tugmaning o‘zi qulflanib, "O‘chirilmoqda..." ga aylanishi kerak. Qolgan nomzodlar tugmasi esa o‘zgarmasligi lozim.

// src/components/CandidateItem.tsx
import { Form, useNavigation } from "react-router-dom";

export interface Candidate {
  id: number;
  name: string;
  role: string;
}

export function CandidateItem({ candidate }: { candidate: Candidate }) {
  // 1. Router navigatsiya holatini olamiz
  const navigation = useNavigation();

  // 2. Aynan mana shu nomzod o'chirilayotganini tekshiramiz:
  // - state "submitting" bo'lishi kerak;
  // - yuborilgan forma ma'lumotlaridagi candidateId joriy ID ga teng bo'lishi kerak.
  const isDeleting =
    navigation.state === "submitting" &&
    navigation.formData?.get("candidateId") === String(candidate.id);

  return (
    <div
      style={{
        display: "flex",
        alignItems: "center",
        justifyContent: "space-between",
        padding: "12px 16px",
        borderBottom: "1px solid #e5e7eb",
        opacity: isDeleting ? 0.5 : 1, // O'chirilayotganda qatorni xiralashtiramiz
        transition: "opacity 0.2s",
      }}
    >
      <div>
        <h4 style={{ margin: 0 }}>{candidate.name}</h4>
        <span style={{ fontSize: "13px", color: "#6b7280" }}>{candidate.role}</span>
      </div>

      {/* O'chirish formasi */}
      <Form method="post" action={`/dashboard/candidates/${candidate.id}/delete`}>
        {/* Qaysi nomzod ekanligini formData ga solib yuboramiz */}
        <input type="hidden" name="candidateId" value={candidate.id} />

        <button
          type="submit"
          disabled={isDeleting} // Double-click bo'lishining oldi olinadi!
          style={{
            background: isDeleting ? "#9ca3af" : "#ef4444",
            color: "#fff",
            border: "none",
            padding: "8px 14px",
            borderRadius: "6px",
            fontWeight: "bold",
            cursor: isDeleting ? "not-allowed" : "pointer",
          }}
        >
          {isDeleting ? "O'chirilmoqda..." : "O'chirish"}
        </button>
      </Form>
    </div>
  );
}

export default CandidateItem;

2. Forma saqlash tugmasini boshqarish (Submit Button Spinner)

Yangi nomzod yaratish yoki tahrirlash formasida butun formani yuborish vaqtida saqlash tugmasini qulflash eng keng tarqalgan amaliyotdir:

// src/pages/CandidateNew.tsx
import { Form, useNavigation } from "react-router-dom";

export function CandidateNew() {
  const navigation = useNavigation();

  // Agar forma yuborilayotgan bo'lsa
  const isSubmitting = navigation.state === "submitting";

  return (
    <Form method="post" style={{ maxWidth: "400px", display: "flex", flexDirection: "column", gap: "12px" }}>
      <h2>Yangi Nomzod</h2>

      <input name="name" placeholder="F.I.O" required disabled={isSubmitting} />
      <input name="position" placeholder="Lavozimi" required disabled={isSubmitting} />

      <button
        type="submit"
        disabled={isSubmitting}
        style={{
          padding: "10px",
          background: isSubmitting ? "#60a5fa" : "#2563eb",
          color: "#fff",
          border: "none",
          borderRadius: "6px",
          cursor: isSubmitting ? "wait" : "pointer",
        }}
      >
        {isSubmitting ? "Saqlanmoqda..." : "Saqlash va tasdiqlash"}
      </button>
    </Form>
  );
}

3. Global Loading Bar (Sahifalar o'rtasida yuklanish indikatori)

Agar foydalanuvchi sekin internetda bir sahifadan ikkinchi sahifaga o‘tayotgan bo‘lsa, butun ilovaning yuqori qismida yupqa yuklanish chizig‘ini (YouTube yoki GitHub kabi) chiqarish juda qulay:

// src/layouts/RootLayout.tsx
import { Outlet, useNavigation } from "react-router-dom";

export function RootLayout() {
  const navigation = useNavigation();

  // Sahifa yuklanayotgan bo'lsa (yoki revalidation bo'layotgan bo'lsa)
  const isLoading = navigation.state === "loading";

  return (
    <div>
      {/* Yupqa qizil progress bar */}
      {isLoading && (
        <div
          style={{
            position: "fixed",
            top: 0,
            left: 0,
            right: 0,
            height: "4px",
            background: "#3b82f6",
            zIndex: 9999,
            animation: "pulse 1s infinite",
          }}
        />
      )}

      <header>
        <nav>{/* Navigatsiya menyulari */}</nav>
      </header>

      <main style={{ opacity: isLoading ? 0.7 : 1, transition: "opacity 0.2s" }}>
        <Outlet />
      </main>
    </div>
  );
}

Nima uchun bu juda muhim?

  1. Takroriy so‘rovlarning (Double Submit) oldini olish: Foydalanuvchi disabled={isSubmitting} orqali bitta tugmani 5 marta bosib yuborishi va serverda 5 ta bir xil yozuv paydo bo‘lishi xavfi yo‘qoladi.
  2. Sezilarli tezlik (Perceived Performance): Ekranda harakat borligi (Pending UI) foydalanuvchiga ilova qotib qolmaganini, server ishlayotganini bildiradi.
  3. Optimistik UI ga poydevor: navigation.formData orqali serverdan javob kelmasdanoq foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlarni ekranda darhol vaqtincha aks ettirish mumkin.

navigation.state qiymatlarining farqi

Holat (state) Nimani bildiradi? Qachon yuz beradi? Foydalanuvchiga nima ko‘rsatish kerak?
"idle" Tinch holat Hamma ma'lumotlar yuklangan, harakat yo‘q Oddiy standart interfeys
"submitting" Forma yuborilmoqda <Form> submit bo‘ldi, action ishlamoqda Tugmada "Saqlanmoqda...", tugma disabled
"loading" Ma'lumot yuklanmoqda Yangi sahifa ochilmoqda yoki actiondan so‘ng loaderlar yangilanmoqda Sahifa tepasida Loading Bar yoki skelet (Skeleton)

Xulosa

  • useNavigation — React Router’dagi barcha navigatsiyalar va forma yuborish jarayonlarining "yurak urishini" (statusini) ko‘rsatuvchi hook.
  • state orqali idle, submitting va loading bosqichlarini aniqlaymiz.
  • formData orqali aynan qaysi element o‘chirilayotgani yoki saqlanayotganini tutib, har bir tugmaga individual ravishda Pending UI qo‘shamiz.
  • Bu vosita dasturingizni professional, takroriy bosishlardan himoyalangan va foydalanuvchi uchun nihoyatda qulay qiladi.