Form — React Router orqali form yuborish
React Router'dagi <Form> komponenti: sahifani qayta yuklamasdan form yuborish, defaultValue bilan boshlang'ich qiymatlar, action prop va progressiv rivojlanish.
51-dars
Form — React Router orqali form yuborish
Tasavvur qiling, siz pochta bo‘limiga borib do‘stingizga xat jo‘natmoqchisiz:
- Oddiy HTML forma (
<form>): Xatni qutiga tashlaganingizda butun pochta binosi birdaniga yopilib, chiroqlar o‘chib-yonib, bino qaytadan noldan ochiladi (ya'ni sahifa to‘liq oq bo‘lib, qayta yuklanadi). Bu juda sekin va noqulay. - React Router formasi (
<Form>): Siz xatni zamonaviy tezyurar pnevmatik qutiga solasiz. Pochta xodimlari o‘z ishini davom ettiraveradi, xat esa soniyaning ulushida kerakli manzilga (ya'niactionfunksiyasiga) yetib boradi.
React Router’ning <Form> komponenti aynan mana shu tezyurar pochta kabi ishlaydi. U tashqi tomondan standart HTML formaga o‘xshaydi, ammo brauzerni qayta yuklamasdan (SPA rejimida), barcha kiritilgan ma'lumotlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri marshrutning action funksiyasiga yetkazib beradi.
<Form> qanday ishlaydi?
sequenceDiagram
autonumber
actor User as Foydalanuvchi
participant Form as <Form method="post">
participant Router as React Router
participant Action as candidateEditAction()
User->>Form: "Saqlash" tugmasini bosdi
Form->>Router: Brauzerning to'liq reload'i to'xtatiladi (preventDefault)
Router->>Action: Formadagi inputlar (FormData) action() ga uzatiladi
Action->>Action: request.formData() orqali o'qilib, backendga yuboriladi
Action-->>Router: redirect('/dashboard/candidates')
Router->>User: Sahifa miltillamasdan yangilanadi
<Form> komponentining 3 ta asosiy afzalligi:
- Sahifa to‘liq qayta yuklanmaydi (No full-page reload): Brauzerning sahifani oqartirib yuklashini to‘xtatib, barcha yuborish jarayonini orqa fonda
fetchorqali hal qiladi. - State boshqaruvidan ozod qilish (Uncontrolled Forms): Inputlardagi ma'lumotlarni olish uchun har biriga
useStatevaonChangeyozish shart emas. Shunchakiname="..."atributini qo‘yib, boshlang‘ich qiymat uchundefaultValueberish kifoya. - Progressive Enhancement: Agar mijozning brauzerida qandaydir sabab bilan JavaScript sekin ishlasa yoki uzilib qolsa ham,
<Form>oddiy HTML forma sifatida o‘z vazifasini bajara oladi.
1. Amaliy misol: Nomzod ma'lumotlarini tahrirlash (CandidateEdit)
Tahrirlash sahifasida avval nomzodning joriy ma'lumotlarini yuklab olamiz (loader), so‘ngra ularni forma inputlariga defaultValue orqali qo‘yamiz va o‘zgarishlarni <Form> orqali saqlaymiz.
// src/pages/CandidateEdit.tsx
import {
Form,
useLoaderData,
redirect,
type LoaderFunctionArgs,
type ActionFunctionArgs
} from "react-router-dom";
export interface Candidate {
id: string;
name: string;
position: string;
email: string;
}
// 1. LOADER: Tahrirlash uchun eski ma'lumotlarni serverdan yuklab oladi
export async function candidateEditLoader({ params }: LoaderFunctionArgs) {
const { id } = params;
const response = await fetch(`https://api.hr-dashboard.uz/candidates/${id}`);
if (!response.ok) {
throw new Response("Nomzod topilmadi", { status: 404 });
}
return response.json();
}
// 2. ACTION: Forma yuborilganda yangi ma'lumotlarni serverga yuboradi
export async function candidateEditAction({ request, params }: ActionFunctionArgs) {
const { id } = params;
// Formadagi barcha inputlarni avtomatik o'qiymiz
const formData = await request.formData();
const name = formData.get("name") as string;
const position = formData.get("position") as string;
const email = formData.get("email") as string;
// Serverga PUT so'rovi jo'natamiz
const response = await fetch(`https://api.hr-dashboard.uz/candidates/${id}`, {
method: "PUT",
headers: { "Content-Type": "application/json" },
body: JSON.stringify({ name, position, email }),
});
if (!response.ok) {
throw new Response("Ma'lumotlarni saqlashda xatolik yuz berdi", { status: 500 });
}
// Saqlangach, profil tafsilotlari sahifasiga qaytaramiz
return redirect(`/dashboard/candidates/${id}`);
}
// 3. UI KOMPONENT
export function CandidateEdit() {
const candidate = useLoaderData() as Candidate;
return (
<div style={{ maxWidth: "460px", margin: "24px auto", padding: "20px", background: "#fff", borderRadius: "8px", boxShadow: "0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1)" }}>
<h2>Nomzodni Tahrirlash</h2>
<p style={{ color: "#666", marginBottom: "16px" }}>ID: {candidate.id}</p>
{/* DIQQAT: react-router-dom dan kelgan maxsus <Form> */}
<Form method="post" style={{ display: "flex", flexDirection: "column", gap: "14px" }}>
<div>
<label htmlFor="name" style={{ display: "block", marginBottom: "4px", fontWeight: "bold" }}>
F.I.O:
</label>
<input
id="name"
type="text"
name="name"
defaultValue={candidate.name}
required
style={{ width: "100%", padding: "8px", borderRadius: "4px", border: "1px solid #ccc" }}
/>
</div>
<div>
<label htmlFor="position" style={{ display: "block", marginBottom: "4px", fontWeight: "bold" }}>
Mutaxassisligi:
</label>
<input
id="position"
type="text"
name="position"
defaultValue={candidate.position}
required
style={{ width: "100%", padding: "8px", borderRadius: "4px", border: "1px solid #ccc" }}
/>
</div>
<div>
<label htmlFor="email" style={{ display: "block", marginBottom: "4px", fontWeight: "bold" }}>
Email manzili:
</label>
<input
id="email"
type="email"
name="email"
defaultValue={candidate.email}
required
style={{ width: "100%", padding: "8px", borderRadius: "4px", border: "1px solid #ccc" }}
/>
</div>
<button
type="submit"
style={{
marginTop: "10px",
padding: "10px",
background: "#16a34a",
color: "#fff",
border: "none",
borderRadius: "6px",
fontWeight: "bold",
cursor: "pointer"
}}
>
O'zgarishlarni saqlash
</button>
</Form>
</div>
);
}
export default CandidateEdit;
2. defaultValue va value farqi
Ko‘p dasturchilar formadagi inputlarga qiymat berishda adashishadi:
- ❌
value={candidate.name}: Agarvaluebersangiz, React bu inputni qat'iy nazorat ostiga oladi (Controlled). Natijada foydalanuvchi klaviaturada harf bossa ham, input ichidagi matn o‘zgarmay qoladi (chunki sizonChangeyozmadingiz). - ✅
defaultValue={candidate.name}: Bu boshlang‘ich qiymatni loader'dan olib bir marta qo‘yadi, keyin esa foydalanuvchiga matnni erkin o‘zgartirishga ruxsat beradi (Uncontrolled). OrtiqchauseStatekerak bo‘lmaydi!
3. <Form> ning muhim xususiyatlari
A) method atributi: post vs get
// 1. MUTATION: Ma'lumot qo'shish yoki o'zgartirish (action'ni ishga tushiradi)
<Form method="post"> ... </Form>
// 2. SEARCH: Qidiruv va filtrlash (action EMAS, loader'ni ishga tushiradi!)
<Form method="get" action="/dashboard/candidates">
<input name="search" placeholder="Nomzodlarni qidirish..." />
<button type="submit">Qidirish</button>
</Form>
[!IMPORTANT] Agar
<Form method="get">qilsangiz, React Routeractionfunksiyasini chaqirmaydi! U barcha input qiymatlarini URL query parametrlariga aylantiradi (/dashboard/candidates?search=Ali) va marshrutningloaderfunksiyasini qayta chaqiradi. Qidiruv panellari uchun aynan shu usul ishlatiladi!
B) action prop'i: Boshqa manzilga yuborish
Agar formaga action ko‘rsatilmasa, u joriy turgan sahifaning o‘z actioniga murojaat qiladi. Agar ma'lumotni boshqa yo‘nalishdagi action'ga yubormoqchi bo‘lsangiz:
<Form method="post" action="/dashboard/candidates/archive">
<input type="hidden" name="candidateId" value={candidate.id} />
<button type="submit">Arxivga jo'natish</button>
</Form>
C) replace prop'i
Agar foydalanuvchi forma yuborgandan so‘ng brauzer tarixida (history stack) yangi yozuv paydo bo‘lishini xohlamasangiz, <Form method="post" replace> deb yozishingiz mumkin. Bu ayniqsa modal oynalardagi formalar uchun juda qo‘l keladi.
4. HTML <form> va React Router <Form> taqqosi
| Xususiyat | Standart HTML <form> |
React Router <Form> |
|---|---|---|
| Sahifani qayta yuklash | Butun sahifa miltillab, to‘liq qayta yuklanadi (Full reload) | Sahifa qayta yuklanmaydi, AJAX orqali silliq ishlaydi |
| Qayerga yuboradi? | Server URL manziliga | Marshrutdagi action (yoki get bo‘lsa loader) funksiyasiga |
| Avtomatik Revalidation | Sahifa qayta yuklangani uchun brauzer hamma narsani noldan oladi | Faqat kerakli loaderlar orqa fonda avtomatik yangilanadi |
| Scroll holati | Sahifa tepaga sakrab ketadi | Sahifaning skroli va UI holati saqlanib qoladi |
Xulosa
- React Router’ning
<Form>komponenti Single Page Application muhitida formalar bilan ishlashni maksimal darajada osonlashtiradi. method="post"ma'lumotlarni o‘zgartiruvchiactionfunksiyasini chaqiradi;method="get"esa URL query parametrlarini shakllantirib,loaderfunksiyasini yangilaydi;- Inputlarga
nameva boshlang‘ich qiymat uchundefaultValueberish orqali minglab qatorliuseStateboshqaruvidan butunlay voz kechish mumkin.