Route loaders — Route ochilishidan oldin ma'lumot olish
React Router Data API'dagi Route loaders mexanizmi: sahifa ochilishidan oldin ma'lumotlarni yuklash, params va request argumentlari, hamda useLoaderData bilan ishlash.
47-dars
Route loaders — Route ochilishidan oldin ma'lumot olish
Tasavvur qiling, siz uyingizga aziz mehmonlarni kutmoqchisiz.
- Eski usul (Klassik
useEffect): Mehmonlar kelib bo‘sh stolga o‘tirgandan keyingina oshxonaga kirib qozon-tovoqni yoqasiz. Mehmonlar och holda 40 daqiqa kutib o‘tirishadi. - Yangi usul (
Route loader): Mehmonlar eshik qo‘ng‘irog‘ini chalishidan oldin barcha noz-ne'matlar pishirilib, dasturxonga chiroyli qilib terib qo‘yiladi. Mehmon eshikdan kirishi bilanoq tayyor dasturxonga o‘tiradi!
React Router’dagi Route loader aynan mana shu "oldindan dasturxon tayyorlash" tamoyili asosida ishlaydi. U foydalanuvchi havolani bosishi bilanoq, sahifa ochilishini kutib o‘tirmasdan, serverdan ma'lumotlarni parallel tarzda oldindan yuklay boshlaydi. Ma'lumot tayyor bo‘lgandagina yangi sahifa ochiladi va komponent darhol tayyor ma'lumotni qabul qilib oladi.
Loader qanday ishlaydi?
Data Router arxitekturasida ma'lumotlarni boshqarish 2 ta qismdan iborat bo‘ladi:
sequenceDiagram
autonumber
actor User as Foydalanuvchi
participant Router as React Router
participant Loader as candidatesLoader()
participant Comp as CandidatesList (Component)
User->>Router: Havolani bosdi (/candidates)
Router->>Loader: 1. loader() funksiyasini ishga tushiradi
Loader->>Loader: 2. Serverdan ma'lumot yuklanadi (fetch)
Loader-->>Router: 3. Ma'lumot tayyor bo'ldi
Router->>Comp: 4. Sahifani ochadi va ma'lumotni useLoaderData() orqali uzatadi
loaderfunksiyasi: Marshrutga biriktirilgan asinxron funksiya. Serverdan ma'lumotni yuklaydi va uni qaytaradi (return data).useLoaderData()hook'i: Komponent ichida o‘sha loader olib kelgan ma'lumotni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘qib olish uchun ishlatiladi. Komponent ichida birorta hamuseEffectyokiuseStateyozish shart emas!
loader funksiyasining 2 ta asosiy argumenti
Har qanday loader funksiyasi o‘ziga avtomatik ravishda bitta obyekt qabul qiladi: { params, request }:
import type { LoaderFunctionArgs } from 'react-router-dom';
export async function candidateDetailLoader({ params, request }: LoaderFunctionArgs) {
// 1. params — URL'dagi dinamik segmentlar (:id)
const candidateId = params.id;
// 2. request — Web Standard Request obyekti (URL, Query params, Headers)
const url = new URL(request.url);
const search = url.searchParams.get('tab');
console.log(`Yuklanmoqda: Nomzod #${candidateId}, Tab: ${search}`);
const response = await fetch(`/api/candidates/${candidateId}`);
return response.json();
}
Amaliy loyiha: Nomzodlar ro‘yxati va Batafsil sahifa loaderlari
Keling, real tizimda loader funksiyasini qanday to‘g‘ri tashkil qilishni TypeScript'da ko‘ramiz.
1-qadam: Ro‘yxat komponenti va uning loader'i (CandidatesList.tsx)
import { useLoaderData, Link } from 'react-router-dom';
export interface Candidate {
id: number;
name: string;
role: string;
status: string;
}
// 1. Sahifa ochilishidan oldin ishga tushuvchi Loader funksiyasi
export async function candidatesListLoader(): Promise<Candidate[]> {
const response = await fetch('https://api.system.uz/candidates');
if (!response.ok) {
// Xatolik bo'lsa, uni throw qilamiz — React Router errorElement'ni ishga tushiradi
throw new Error('Nomzodlar ro‘yxatini serverdan yuklab bo‘lmadi!');
}
// fetch() ning o'zi Response qaytargani sababli, to'g'ridan-to'g'ri return response qilish ham mumkin!
return response.json();
}
// 2. Komponent (Hech qanday useEffect yo'q!)
export default function CandidatesList() {
// useLoaderData() orqali ma'lumot allaqachon tayyor holda keladi
const candidates = useLoaderData() as Candidate[];
return (
<div className="max-w-3xl mx-auto p-6 bg-white border border-slate-200 rounded-2xl shadow-sm mt-8">
<h1 className="text-2xl font-bold text-slate-800 mb-6">
Nomzodlar ro‘yxati (Jami: {candidates.length} ta)
</h1>
<div className="space-y-3">
{candidates.map((c) => (
<div
key={c.id}
className="flex items-center justify-between p-4 bg-slate-50 border border-slate-100 rounded-xl"
>
<div>
<p className="font-semibold text-slate-800">{c.name}</p>
<p className="text-xs text-slate-500">{c.role}</p>
</div>
<Link
to={`/dashboard/candidates/${c.id}`}
className="text-xs font-semibold text-indigo-600 hover:text-indigo-800"
>
Tafsilot →
</Link>
</div>
))}
</div>
</div>
);
}
2-qadam: Dinamik parametrli Loader (CandidateDetail.tsx)
URL’dagi :id parametrini to‘g‘ridan-to‘g‘ri params.id orqali olamiz:
import { useLoaderData, Link } from 'react-router-dom';
import type { LoaderFunctionArgs } from 'react-router-dom';
import type { Candidate } from './CandidatesList';
// Parametrli loader
export async function candidateDetailLoader({ params }: LoaderFunctionArgs): Promise<Candidate> {
const response = await fetch(`https://api.system.uz/candidates/${params.id}`);
if (!response.ok) {
throw new Error(`ID #${params.id} bo‘yicha nomzod topilmadi!`);
}
return response.json();
}
export default function CandidateDetail() {
const candidate = useLoaderData() as Candidate;
return (
<div className="max-w-xl mx-auto p-6 bg-white border border-slate-200 rounded-2xl shadow-sm mt-8">
<h1 className="text-2xl font-bold text-slate-800">{candidate.name}</h1>
<p className="text-indigo-600 font-medium text-sm mt-1">{candidate.role}</p>
<p className="text-slate-500 text-xs mt-1">Holati: {candidate.status}</p>
<div className="mt-6 pt-4 border-t border-slate-100">
<Link to="/dashboard/candidates" className="text-sm text-slate-500 hover:underline">
← Ro‘yxatga qaytish
</Link>
</div>
</div>
);
}
3-qadam: Router konfiguratsiyasiga ulash (router.tsx)
Loader funksiyalari o‘z marshrutlariga xuddi oddiy parametr kabi ulanadi:
import { createBrowserRouter } from 'react-router-dom';
import CandidatesList, { candidatesListLoader } from './pages/CandidatesList';
import CandidateDetail, { candidateDetailLoader } from './pages/CandidateDetail';
import RouteErrorPage from './pages/RouteErrorPage';
export const router = createBrowserRouter([
{
path: '/dashboard/candidates',
element: <CandidatesList />,
loader: candidatesListLoader, // <-- Ro'yxat loader'i
errorElement: <RouteErrorPage />,
},
{
path: '/dashboard/candidates/:id',
element: <CandidateDetail />,
loader: candidateDetailLoader, // <-- Parametrli loader
errorElement: <RouteErrorPage />,
},
]);
Loader'larning 3 ta katta ustunligi
| Mezon | Eski useEffect yondashuvi |
Yangi loader yondashuvi |
|---|---|---|
| Boshlang‘ich render | Bo‘sh oq ekran yoki spinner chiqadi | To‘g‘ridan-to‘g‘ri tayyor ma'lumot chiziladi |
| Kaskadli kutishlar (Waterfalls) | Ketma-ket (Ota tugagach bola boshlanadi) | Parallel: Ota va bolaning loaderlari bir vaqtda ishlaydi |
| Komponent kodi | useState(data), useState(loading) bilan to‘lib ketadi |
Faqat 1 qator: const data = useLoaderData() |
Xulosa
- Route loader — komponent ekranga chizilishidan oldin ma'lumotlarni serverdan parallel ravishda oldindan yuklovchi funksiyadir.
- Loader o‘ziga
{ params, request }obyektlarini oladi, bu orqali URL parametrlari va query parametrlarini o‘qish nihoyatda qulay. - Komponent ichida ma'lumotlar
useLoaderData()hook'i yordamida o‘qiladi. - Loader ichida xatolik chiqsa (
throw new Error), React Router uni avtomatik ushlab,errorElementsahifasini ko‘rsatadi.