Redirect va Navigate — Foydalanuvchini boshqa route'ga yo‘naltirish
React Router'da qayta yo'naltirish (Redirect) mexanizmlari: <Navigate> komponenti, useNavigate hook'i, loader ichidagi redirect() va replace parametridan to'g'ri foydalanish.
43-dars
Redirect va Navigate — Foydalanuvchini boshqa route'ga yo‘naltirish
Tasavvur qiling, siz supermarketning odatiy kirish eshigidan kirmoqchisiz. Ammo eshik oldiga katta lavha osib qo‘yilgan: "Ta'mirlash ishlari sababli bu eshik vaqtincha yopiq. Iltimos, o‘ng tarafdagi yangi asosiy eshikdan kiring". Eshik oldidagi qo‘riqchi sizni to‘xtatib, muloyimlik bilan yangi yo‘lak tomon yo‘naltirib (redirect qilib) yuboradi.
Veb-ilovalarda ham foydalanuvchini boshqa sahifaga burib yuborish juda ko‘p vaziyatlarda talab etiladi:
- Eskirgan URL'lar (Legacy URLs): Kompaniya saytidagi eski manzil (
/old-admin) yangisiga (/dashboard) o‘zgarganda, eski manzilni xatcho‘p (bookmark) qilib olgan foydalanuvchilarni yangisiga avtomatik o‘tkazish. - Boshlang‘ich sahifa yo‘naltirmasi: Foydalanuvchi shunchaki saytga (
/) kirganda, uni darhol/dashboard/candidatesga yo‘naltirish. - Autentifikatsiya: Tizimga kirmagan odam maxfiy sahifani ochganda, uni zudlik bilan
/loginsahifasiga haydash. - Hodisa (Event) oqibati: Foydalanuvchi "Chiqish" (Logout) tugmasini bosganda, tizimdan tozalab login sahifasiga o‘tkazish.
React Router’da buni amalga oshirishning 3 ta asosiy yo‘li mavjud.
Foydalanuvchini yo‘naltirishning 3 xil usuli
graph TD
A["Qayta yo'naltirish (Redirect)"] --> B["1. <Navigate /> (Deklarativ JSX)<br/>Sahifa ochilishi bilanoq avtomatik sakraydi"]
A --> C["2. useNavigate() (Imperativ Hook)<br/>Tugma bosilganda, hodisa (event) natijasida"]
A --> D["3. redirect() (Data Router Utility)<br/>Komponent chizilmasdan oldin, Loader/Action ichida"]
1. Deklarativ usul: <Navigate /> komponenti
<Navigate /> — bu JSX darajasida ishlaydigan komponent bo‘lib, React uni ekranga chizishi (render qilishi) bilanoq darhol boshqa manzilga sakrab o‘tadi.
Qachon ishlatiladi?
- Sahifa ochilishi bilan boshqa manzilga avtomatik o‘tish kerak bo‘lganda.
- Shartli renderlashda (masalan,
!tokenbo‘lsareturn <Navigate to="/login" replace />).
Misol: Eskirgan marshrutni yangisiga yo‘naltirish
import { Routes, Route, Navigate } from 'react-router-dom';
export default function AppRoutes() {
return (
<Routes>
{/* Agar kimdir eski /admin ga kirsa, avtomatik /dashboard ga o'tadi */}
<Route path="/admin" element={<Navigate to="/dashboard" replace />} />
{/* Bosh sahifaga kirganda to'g'ridan-to'g'ri nomzodlarga o'tkazish */}
<Route path="/" element={<Navigate to="/candidates" replace />} />
</Routes>
);
}
2. Imperativ usul: useNavigate() hook'i
useNavigate — bu funksiya bo‘lib, u foydalanuvchining biror harakati (event) natijasida (tugma bosilishi, forma saqlanishi, API javobi kelishi) ishga tushadi.
Misol: Tizimdan chiqish (Logout) tugmasi
import { useNavigate } from 'react-router-dom';
export default function UserMenu() {
const navigate = useNavigate();
const handleLogout = () => {
// 1. Foydalanuvchi ma'lumotlarini o'chirib xotirani tozalaymiz
localStorage.removeItem('access_token');
localStorage.removeItem('user_role');
// 2. Dasturiy ravishda login sahifasiga yo'naltiramiz
navigate('/login', { replace: true });
};
return (
<div className="flex items-center gap-4">
<span className="text-sm font-medium text-slate-700">Azizbek</span>
<button
onClick={handleLogout}
className="px-3 py-1.5 bg-rose-50 text-rose-600 hover:bg-rose-100 rounded-lg text-xs font-semibold transition-colors"
>
Chiqish (Logout)
</button>
</div>
);
}
3. Server/Loader darajasida yo‘naltirish: redirect() funksiyasi
Agar loyihangizda React Router 6.4+ Data API (createBrowserRouter) ishlatilayotgan bo‘lsa, siz foydalanuvchini komponent hali ekranga chizilmasdan turib, loader funksiyasining o‘zidayoq yo‘naltirishingiz mumkin:
import { redirect } from 'react-router-dom';
// Komponent yuklanishidan oldin ishga tushadi:
export async function protectedDashboardLoader() {
const token = localStorage.getItem('access_token');
if (!token) {
// Sahifa chizilishini kutmasdan darhol login'ga haydaymiz!
throw redirect('/login');
}
return null;
}
[!TIP]
redirect()funksiyasi komponent yuklanishidan ancha oldin ishlagani uchun, foydalanuvchining ko‘ziga keraksiz miltillashlar (flash of unauthorized content) umuman ko‘rinmaydi!
replace: true nima uchun nihoyatda muhim?
Har ikkala yo‘naltirish usulida ham { replace: true } yozilishi xavfsizlik va foydalanuvchi qulayligi uchun o‘ta muhimdir:
graph TD
subgraph replace: false bo'lganda (XATO Loop!)
S1["1. Dashboard"] --> S2["2. Logout tugmasi bosildi"]
S2 --> S3["3. /login sahifasi"]
S3 -->|Foydalanuvchi 'Orqaga'ni bosdi| S1
S1 -->|Yana qaytadan logout'ga tushadi| S3
end
subgraph replace: true bo'lganda (TO'G'RI)
T1["1. Dashboard"] --> T2["2. /login (Dashboard o'rniga yozildi)"]
T2 -->|Foydalanuvchi 'Orqaga'ni bosdi| T0["0. Saytdan oldingi tashqi sahifa"]
end
[!IMPORTANT] Agar
replace: trueishlatilmasa, foydalanuvchi tizimdan chiqqandan so‘ng brauzerning "Orqaga" (←) tugmasini bossa, yana o‘sha maxfiy sahifaga qaytib tushib qoladi (u esa yana login'ga haydab, cheksiz orqaga qaytish loop'iga sabab bo‘ladi).
replace: trueesa eski manzilni xotiradan butunlay o‘chirib, o‘rniga yangisini yozadi!
3 ta usulning qiyosiy xulosasi
| Usul | Sintaksis | Qachon ishlatiladi? |
|---|---|---|
<Navigate /> |
<Navigate to="/path" replace /> |
Sahifa render bo‘lishi bilanoq darhol yo‘naltirish, eskirgan URL marshrutlar |
useNavigate() |
navigate('/path', { replace: true }) |
Tugma bosilishi, forma saqlanishi, timer tugashi kabi hodisalar (Events) |
redirect() |
throw redirect('/login') |
Data router loader va action funksiyalari ichida, renderdan oldin |
Xulosa
- Foydalanuvchini boshqa yo‘nalishga burish veb-ilovalarning ajralmas qismidir.
- Avtomatik o‘tishlar uchun deklarativ
<Navigate />yokiredirect(), hodisalar uchun esa imperativuseNavigate()tanlanadi. - Login, logout va eskirgan havolalarni yo‘naltirishda ortiqcha qaytish loop'larini oldini olish uchun doimo
replace: trueberilishi shart.