Series: React Router Lesson 29

Optional route segments — Ixtiyoriy URL segmentlari

React Router'da Optional route segments (ixtiyoriy segmentlar): qavslar va so'roq belgisi sintaksisi, til prefikslari, ichki tablar va useParams orqali boshqarish.

29-dars

Optional route segments — Ixtiyoriy URL segmentlari

Tasavvur qiling, siz tez tayyor bo‘ladigan taomlar restoraniga kirdingiz va mazali burger tanladingiz. Burgerning o‘zi to‘laqonli asosiy taomdir. Biroq buyurtma berayotganda kassir sizdan: "Sous yoki ichimlik qo‘shasizmi?" deb so‘raydi. Bu qo‘shimchalar majburiy emas — agar xohlasangiz qo‘shasiz, xohlamasangiz burgerning o‘zini olib ketaverasiz va ikkala holatda ham buyurtmangiz to‘g‘ri qabul qilinadi.

Veb-ilovalarda ham ba'zi URL manzillari xuddi shunday ishlaydi: bitta sahifa ma'lum bir qo‘shimcha URL segmenti bilan ham, ushbu segmentsiz ham bir xil muvaffaqiyat bilan ochilishi kerak bo‘ladi.

Bunday qulaylikni ta'minlash uchun React Router’da Optional route segments (ixtiyoriy yo‘l segmentlari) mexanizmi mavjud.


Ixtiyoriy segment qanday yoziladi?

React Router’da segmentni ixtiyoriy (optional) qilishning 2 xil keng tarqalgan sintaksisi bor:

1. Qavslar () sintaksisi

Segmentni oddiy qavs ichiga o‘rab qo‘yish orqali uning ixtiyoriy ekanligini belgilash mumkin:

<Route path="/candidates/:id/(:tab)" element={<CandidateDetail />} />

Ushbu marshrut quyidagi ikkala manzilga ham bir xil darajada mos kelaveradi:

  • /candidates/15 $\rightarrow$ id = "15", tab = undefined
  • /candidates/15/resume $\rightarrow$ id = "15", tab = "resume"

2. So‘roq belgisi ? sintaksisi (React Router v6.5+)

Ko‘plab zamonaviy dasturchilar parametr nomidan so‘ng xuddi TypeScript kabi ? belgisini qo‘yishadi:

<Route path="/candidates/:id/:tab?" element={<CandidateDetail />} />

Bu ham yuqoridagi kabi ishlaydi: :tab? segmenti bo‘lsa ham, bo‘lmasa ham sahifa ochiladi.

flowchart TD
    A["Foydalanuvchi URL kiritdi"] --> B{"URL shakli qanday?"}
    B -->|"/candidates/42"| C["id = '42'<br/>tab = undefined"]
    B -->|"/candidates/42/resume"| D["id = '42'<br/>tab = 'resume'"]
    C --> E["CandidateDetail komponenti ochiladi"]
    D --> E

Eng mashhur 2 ta amaliy qo‘llanilishi

1. Ixtiyoriy til prefiksi (/:lang?/about)

Ko‘p tilli saytlarda standart til (masalan, o‘zbek tili) uchun toza /about manzili, boshqa tillar uchun esa /en/about yoki /ru/about ko‘rinishida ochilishi talab qilinadi:

{/* :lang segmenti ixtiyoriy! */}
<Route path="/:lang?/about" element={<AboutPage />} />
  • sayt.uz/about $\rightarrow$ lang = undefined (Boshlang‘ich o‘zbek tili ishlaydi).
  • sayt.uz/en/about $\rightarrow$ lang = "en" (Ingliz tili ishlaydi).

2. Sahifa ichidagi ichki Tablarni boshqarish

Bitta sahifaning turli bo‘limlarini (Profil, Rezyume, Suhbat natijalari) alohida sahifa qilmasdan, URL orqali boshqarish mumkin:

<Route path="/candidates/:id/:tab?" element={<CandidateDetail />} />

Amaliy misol: Nomzod sahifasida Tablar tizimi

Keling, useParams yordamida ixtiyoriy tab parametrini tekshiruvchi to‘liq TypeScript komponentini yaratamiz.

1-qadam: Router konfiguratsiyasi (AppRoutes.tsx)

import { Routes, Route } from 'react-router-dom';
import CandidateDetail from './pages/CandidateDetail';

export default function AppRoutes() {
  return (
    <Routes>
      {/* :tab segmenti ixtiyoriy */}
      <Route path="/candidates/:id/:tab?" element={<CandidateDetail />} />
    </Routes>
  );
}

2-qadam: Tablarni boshqaruvchi komponent (CandidateDetail.tsx)

import { useParams, Link } from 'react-router-dom';

type RouteParams = {
  id: string;
  tab?: string; // Ixtiyoriy bo'lgani uchun undefined bo'lishi mumkin
};

export default function CandidateDetail() {
  const { id, tab } = useParams<RouteParams>();

  // Agar URL'da tab ko'rsatilmagan bo'lsa, standart 'overview' deb qabul qilamiz
  const activeTab = tab || 'overview';

  return (
    <div className="max-w-3xl mx-auto p-6 bg-white border border-slate-200 rounded-2xl shadow-sm mt-8">
      {/* Sahifa sarlavhasi */}
      <div className="flex justify-between items-center mb-6">
        <div>
          <h1 className="text-2xl font-bold text-slate-800">Nomzod #{id}</h1>
          <p className="text-sm text-slate-500">Kadrlar bo‘yicha to‘liq profil</p>
        </div>
        <Link to="/candidates" className="text-sm text-indigo-600 hover:underline">
          &larr; Ro‘yxatga qaytish
        </Link>
      </div>

      {/* Tab tugmalari (Har biri o'z URL manziliga yo'naltiradi) */}
      <div className="flex gap-3 border-b border-slate-200 pb-3 mb-6">
        <Link
          to={`/candidates/${id}`}
          className={`px-4 py-2 rounded-lg text-sm font-medium transition-colors ${
            activeTab === 'overview'
              ? 'bg-indigo-600 text-white'
              : 'text-slate-600 hover:bg-slate-100'
          }`}
        >
          Umumiy ma'lumot
        </Link>

        <Link
          to={`/candidates/${id}/resume`}
          className={`px-4 py-2 rounded-lg text-sm font-medium transition-colors ${
            activeTab === 'resume'
              ? 'bg-indigo-600 text-white'
              : 'text-slate-600 hover:bg-slate-100'
          }`}
        >
          Rezyume (PDF)
        </Link>

        <Link
          to={`/candidates/${id}/interviews`}
          className={`px-4 py-2 rounded-lg text-sm font-medium transition-colors ${
            activeTab === 'interviews'
              ? 'bg-indigo-600 text-white'
              : 'text-slate-600 hover:bg-slate-100'
          }`}
        >
          Suhbat natijalari
        </Link>
      </div>

      {/* Dinamik kontent: activeTab qiymatiga qarab o'zgaradi */}
      <div className="p-4 bg-slate-50 rounded-xl border border-slate-100 min-h-[160px]">
        {activeTab === 'overview' && (
          <div>
            <h3 className="font-semibold text-slate-800 mb-2">Asosiy profil</h3>
            <p className="text-slate-600 text-sm">
              Nomzodning telefon raqami, yashash manzili va kutayotgan maoshi haqidagi ma'lumotlar.
            </p>
          </div>
        )}

        {activeTab === 'resume' && (
          <div>
            <h3 className="font-semibold text-slate-800 mb-2">📄 Rezyume hujjati</h3>
            <p className="text-slate-600 text-sm">
              Nomzod yuklagan CV hujjati ko‘rsatilmoqda (cv_azamat_frontend.pdf).
            </p>
          </div>
        )}

        {activeTab === 'interviews' && (
          <div>
            <h3 className="font-semibold text-slate-800 mb-2">🎤 Suhbat qaydlari</h3>
            <p className="text-slate-600 text-sm">
              Texnik suhbat: 85/100 ball. Soft skills: A'lo darajada.
            </p>
          </div>
        )}
      </div>
    </div>
  );
}

Nima uchun bu juda foydali?

  1. Bitta komponent va bitta Route: Bir-biriga juda yaqin bo‘lgan sahifalar uchun alohida 3 ta komponent va 3 ta route ochish shart emas.
  2. URL sinxronizatsiyasi: Foydalanuvchi do‘stiga /candidates/15/resume havolasini yuborsa, u ochganda to‘g‘ridan-to‘g‘ri Rezyume tabi ochiladi.
  3. Standart holat (Fallback): Agar foydalanuvchi shunchaki /candidates/15 deb ochsa ham, kod tab || 'overview' orqali asosiy bo‘limni xatosiz ko‘rsatadi.

Xulosa

  • Optional route segments — mavjud bo‘lishi majburiy bo‘lmagan URL qismlarini bitta marshrutda qamrab olish imkonini beradi.
  • Ular (:tab) yoki :tab? ko‘rinishida e'lon qilinadi.
  • useParams() orqali o‘qilganda, agar URL’da bu qism yozilmagan bo‘lsa, qiymat undefined bo‘ladi.