Series: React Router Lesson 25

Layout routes — URL segmentisiz layout yaratish

React Router'da Layout routes (pathless layouts): URL manziliga ortiqcha segment qo'shmasdan umumiy qoliplar yaratish, sahifalarni himoyalash (Protected routes) va guruhlash.

25-dars

Layout routes — URL segmentisiz layout yaratish

Tasavvur qiling, siz katta hovli uy quryapsiz. Unda yotoqxona, mehmonxona va oshxona bor. Siz bu xonalarning barchasiga bitta umumiy xavfsizlik tizimini (signalizatsiya va qorovulni) o‘rnatmoqchisiz.

Lekin bitta qat'iy talab bor: xonalarning eshigidagi rasmiy manzil o‘sha umumiy qorovulxonaning nomi bilan cho‘zilib ketmasligi kerak. Ya'ni manzil /uy/qorovulxona/mehmonxona emas, shunchaki toza va chiroyli /mehmonxona bo‘lib qolishi lozim.

React Router’da Layout routes (yoki Pathless layouts — yo‘lsiz layout'lar) aynan mana shu vazifani bajaradi. U brauzerdagi URL manziliga hech qanday ortiqcha so‘z qo‘shmasdan, bir nechta sahifani bitta umumiy qolipga (layout'ga) o‘rab olish yoki ularga umumiy xavfsizlik nazoratini o‘rnatish imkonini beradi.


Oddiy Nested Route vs Pathless Layout Route

Oldingi darslarimizda ko‘rgan oddiy nested route'larda ota <Route>ga doimo aniq path berilar edi:

{/* Oddiy Nested Route: URL -> /dashboard/candidates bo'ladi */}
<Route path="/dashboard" element={<DashboardLayout />}>
  <Route path="candidates" element={<CandidatesList />} />
</Route>

Biroq, ko‘p hollarda bizga URL manzilini uzaytirmaydigan, shunchaki quyidagi ishlarni bajaruvchi "ko‘rinmas" ota qoliplar kerak bo‘ladi:

graph TD
    subgraph Pathless Layout Strukturasi
        PL["<Route element={<AuthLayout />} /> (path yo'q)"]
        PL --> R1["/dashboard -> DashboardOverview"]
        PL --> R2["/candidates -> CandidatesList"]
        PL --> R3["/settings -> Settings"]
    end
    
    style PL fill:#4f46e5,stroke:#3730a3,stroke-width:2px,color:#fff

Pathless Layout Route'dan foydalanishning 3 ta asosiy sababi:

  1. Sahifalarni himoyalash (Protected Routes): Bir nechta sahifaga kirishdan oldin foydalanuvchi tizimga kirganmi yoki yo‘qligini bitta joyda tekshirish (agar kirmagan bo‘lsa, darhol /login sahifasiga yo‘naltirish).
  2. URL'ni toza (chiroyli) saqlash: Masalan, /marketing/about yoki /public/pricing deb yozish o‘rniga toza /about va /pricing manzillarini bitta MarketingLayout bilan o‘rash.
  3. Umumiy Context yoki Tema ulash: Bir guruh sahifalarga maxsus sozlamalar, ma'lumotlar oqimi yoki dizayn qolipini biriktirish.

Buni qanday yozamiz?

Qoida juda oddiy: <Route> komponentiga path atributi yozilmaydi, faqatgina element={<Layout />} beriladi:

<Route element={<AuthLayout />}>
  <Route path="/dashboard" element={<DashboardOverview />} />
  <Route path="/candidates" element={<CandidatesList />} />
  <Route path="/settings" element={<Settings />} />
</Route>

Amaliy loyiha: Himoyalangan (Protected) sahifalar tizimi

Keling, barcha maxfiy admin sahifalarini (/dashboard, /candidates, /settings) bitta himoyalovchi layout bilan o‘raymiz.

1-qadam: Himoyalovchi Layout komponenti (AuthLayout.tsx)

Ushbu komponent foydalanuvchining login holatini tekshiradi. Agar u kirmagan bo‘lsa, kelgan manzilini eslab qolib /loginga haydaydi. Agar kirgan bo‘lsa, <Outlet /> orqali so‘ralgan sahifani ochib beradi:

import { Navigate, Outlet, useLocation } from 'react-router-dom';

export default function AuthLayout() {
  const location = useLocation();

  // Amaliyotda bu holat Redux, Zustand yoki AuthContext orqali olinadi
  const token = localStorage.getItem('access_token');
  const isAuthenticated = Boolean(token);

  if (!isAuthenticated) {
    // Foydalanuvchi qayerdan kelganini state'ga saqlab login'ga jo'natamiz
    return <Navigate to="/login" state={{ from: location }} replace />;
  }

  // Agar tizimga kirgan bo'lsa, so'ralgan sahifani darchaga chiqaramiz
  return (
    <div className="min-h-screen bg-slate-50">
      {/* Himoyalangan xonalar uchun umumiy xabarnoma yoki panel */}
      <div className="bg-emerald-600 text-white text-xs px-4 py-1 text-center font-medium">
        Xavfsiz sessiya faol
      </div>
      <Outlet />
    </div>
  );
}

2-qadam: Router konfiguratsiyasi (AppRoutes.tsx)

Endi routerimizda ochiq (ommaviy) sahifalar bilan himoyalangan sahifalarni chiroyli qilib ajratamiz:

import { Routes, Route } from 'react-router-dom';
import HomePage from './pages/HomePage';
import LoginPage from './pages/LoginPage';
import AuthLayout from './layouts/AuthLayout';
import DashboardOverview from './pages/DashboardOverview';
import CandidatesList from './pages/CandidatesList';
import SettingsPage from './pages/SettingsPage';

export default function AppRoutes() {
  return (
    <Routes>
      {/* 1. Ochiq (ommaviy) sahifalar */}
      <Route path="/" element={<HomePage />} />
      <Route path="/login" element={<LoginPage />} />

      {/* 2. URL SEGMENTISIZ LAYOUT (Pathless Layout) */}
      {/* Ota route'da path yo'q! U URL'ga ta'sir qilmaydi */}
      <Route element={<AuthLayout />}>
        <Route path="/dashboard" element={<DashboardOverview />} />
        <Route path="/candidates" element={<CandidatesList />} />
        <Route path="/settings" element={<SettingsPage />} />
      </Route>
    </Routes>
  );
}

Natija qanday ishlaydi?

  1. Foydalanuvchi https://sayt.uz/candidates manzilini ochdi:
    • URL toza va qisqa: /candidates.
    • Lekin bu yo‘l <AuthLayout /> ichida joylashgani sababli, dastlab <AuthLayout /> ishga tushadi.
    • Tizim tekshiradi: foydalanuvchida token bormi?
      • Yo‘q bo‘lsa: Uni zudlik bilan /login sahifasiga burib yuboradi.
      • Bor bo‘lsa: <AuthLayout /> ichidagi <Outlet /> o‘rniga <CandidatesList /> muvaffaqiyatli chiziladi.

Yana bir ajoyib namuna: Bitta saytda 2 xil UI dizayni

Ko‘pincha bitta loyihada 2 xil tashqi ko‘rinish kerak bo‘ladi:

  1. Marketing Layout: Katta chiroyli Header, Bosh sahifa, Narxlar, Biz haqimizda, pastda Footer.
  2. App Layout: Chapda Sidebar, ixcham boshqaruv menyusi.

Pathless layout orqali URL'larni bulg‘amasdan bu ikki dunyoni ajratish mumkin:

<Routes>
  {/* Ommaviy marketing sahifalari (Nav + Footer bilan) */}
  <Route element={<MarketingLayout />}>
    <Route path="/" element={<LandingPage />} />
    <Route path="/pricing" element={<PricingPage />} />
    <Route path="/about" element={<AboutPage />} />
  </Route>

  {/* Ichki boshqaruv sahifalari (Sidebar bilan) */}
  <Route element={<AuthLayout />}>
    <Route path="/dashboard" element={<DashboardPage />} />
    <Route path="/candidates" element={<CandidatesPage />} />
  </Route>
</Routes>

[!NOTE] E'tibor bering, barcha sahifalarning URL manzili toza: /pricing, /about, /dashboard. Lekin ularning dastlabki uchtasi MarketingLayout bilan, oxirgi ikkitasi esa AuthLayout bilan o‘ralgan!


Eng ko‘p beriladigan savol

[!TIP] Bolakay route'larning pathi qanday yoziladi?
Ota route'da path bo‘lmagani sababli, uning ichidagi bolakay route'lar o‘zlarining to‘liq manzilini yozadilar:
<Route path="/dashboard" ... /> yoki <Route path="/candidates" ... />.
Chunki bu yerda ota o‘zidan hech qanday prefiks qo‘shmaydi!


Xulosa

Layout routes (Pathless layouts) — React Router’dagi eng nafis arxitektura yondashuvlaridan biridir:

  • URL tozaligi: Manzil satrida sun'iy yoki keraksiz /auth, /public so‘zlari paydo bo‘lmaydi.
  • Markaziy xavfsizlik: O‘nlab maxfiy sahifalarni bitta AuthLayout ichiga solib, barchasini bir vaqtning o‘zida himoyalash mumkin.
  • Dizaynlarni guruhlash: Turli xil layout'larni bir xil domen darajasida erkin qo‘llash imkonini beradi.