Series: React Router Lesson 23

Nested routes — Ichma-ich route yaratish

React Router'da Nested routes arxitekturasi: ota layoutlarni saqlash, Outlet komponentining vazifasi, nisbiy yo'llar (relative paths) va ko'p qavatli marshrutlash.

23-dars

Nested routes — Ichma-ich route yaratish

Tasavvur qiling, siz zamonaviy biznes-markaz (ota bino) quryapsiz. Binoning kirish eshigi, qabulxona (reception), liftlari va qavatlardagi umumiy yo‘laklari barcha xodimlar uchun bir xil va o‘zgarmasdir. Lekin koridor bo‘ylab yurib, 301-xonaga kirsangiz — "HR va Nomzodlar" bo‘limi, 302-xonaga kirsangiz — "Sozlamalar va IT" bo‘limi ochiladi. Siz xonadan xonaga o‘tganingizda butun boshli bino yoki liftlar yo‘q bo‘lib boshqatdan qurilmaydi, faqatgina xona ichidagi jihozlar o‘zgaradi.

Veb-ilovalarda ham aynan shunday! Masalan, har qanday boshqaruv panelida (Dashboard) chap tomondagi menyu (Sidebar) va tepadagi profil qismi (Header) doimiy turishi, faqatgina o‘rtadagi asosiy kontent URL’ga qarab almashishi kerak.

React Router’da bitta umumiy ota qolipni (Layout) saqlagan holda uning ichidagi qismlarni dinamik almashtirish texnologiyasi Nested routes (ichma-ich marshrutlar) deb ataladi.


Nested routes nima uchun kerak?

Agar nested routing bo‘lmaganida edi, har bir sahifada (/dashboard/candidates, /dashboard/settings, /dashboard/analytics) umumiy menyuni nusxalab (copy-paste qilib) yozishga to‘g‘ri kelardi:

graph TD
    subgraph Oddiy (Takrorlanuvchi) Yondashuv
        A["/candidates sahifasi"] --> A1["Sidebar + Header + CandidatesList"]
        B["/settings sahifasi"] --> B1["Sidebar + Header + Settings"]
    end
    
    subgraph Nested Routes Yondashuvi
        P["DashboardLayout (Ota)"] --> S["Doimiy: Sidebar + Header"]
        P --> O["<Outlet /> (Dinamik darcha)"]
        O -.-> C["/candidates -> CandidatesList"]
        O -.-> ST["/settings -> Settings"]
    end

Nested routes afzalliklari:

  1. DRY (Don't Repeat Yourself): Umumiy Sidebar, Navbar va Header faqat bir marta yoziladi.
  2. Unumdorlik va Holat saqlanishi: Sahifalar almashganda Sidebar qayta chizilmaydi (re-render bo‘lmaydi), menyudagi ochilgan bo‘limlar va qidiruv maydoni holati yo‘qolmaydi.
  3. URL va UI ierarxiyasining bir xilligi: /dashboard/candidates manzili vizual jihatdan ham Dashboard ichida Candidates joylashganini ko‘rsatib turadi.

Asosiy qahramon: <Outlet /> komponenti

Nested routing mexanizmining yuragi bu — <Outlet /> komponentidir.

[!IMPORTANT] <Outlet /> nima?
Bu ota komponent ichiga qo‘yiladigan maxsus "bo‘sh darcha" (placeholder) bo‘lib, React Router URL manziliga qarab aynan qaysi bolakay komponent mos kelsa, o‘shani olib kelib shu darchaning ichiga joylashtiradi.

Agar ota komponentda <Outlet /> yozishni unutib qo‘ysangiz, brauzerda URL o‘zgarsa ham bolakay sahifalar ekranga chiqmaydi!


Amaliy qadamlar: Bosqichma-bosqich yaratish

Keling, HR boshqaruv tizimi (HRMS) uchun umumiy DashboardLayout va uning ichida ishlovchi bolakay sahifalarni qadam-baqadam loyihalashtiramiz.

1-qadam: Ota layout komponentini tayyorlash (DashboardLayout.tsx)

import { Outlet, NavLink } from 'react-router-dom';

export default function DashboardLayout() {
  return (
    <div className="flex min-h-screen bg-slate-50">
      {/* 1. Doimiy turuvchi chap menyu (Sidebar) */}
      <aside className="w-64 bg-slate-900 text-white p-6 flex flex-col">
        <h2 className="text-xl font-bold mb-8 text-indigo-400">HR Portal</h2>
        
        <nav className="flex flex-col gap-2">
          <NavLink
            to="/dashboard/candidates"
            className={({ isActive }) =>
              `px-4 py-2.5 rounded-lg text-sm transition-colors ${
                isActive ? 'bg-indigo-600 text-white font-medium' : 'text-slate-300 hover:bg-slate-800'
              }`
            }
          >
            Nomzodlar
          </NavLink>

          <NavLink
            to="/dashboard/settings"
            className={({ isActive }) =>
              `px-4 py-2.5 rounded-lg text-sm transition-colors ${
                isActive ? 'bg-indigo-600 text-white font-medium' : 'text-slate-300 hover:bg-slate-800'
              }`
            }
          >
            Sozlamalar
          </NavLink>
        </nav>
      </aside>

      {/* 2. Asosiy ishchi maydon */}
      <div className="flex-1 flex flex-col">
        {/* Doimiy yuqori panel (Header) */}
        <header className="h-16 bg-white border-b border-slate-200 px-8 flex items-center justify-between">
          <h1 className="text-sm font-semibold text-slate-700">Boshqaruv markazi</h1>
          <div className="w-8 h-8 rounded-full bg-indigo-500 text-white flex items-center justify-center text-xs font-bold">
            HR
          </div>
        </header>

        {/* 3. SEHRLI DARCHA: Bolakay sahifalar aynan mana shu yerga tushadi! */}
        <main className="p-8 flex-1">
          <Outlet />
        </main>
      </div>
    </div>
  );
}

2-qadam: Bolakay sahifalarni yaratish

Bolakay sahifalar o‘zlarida hech qanday menyu yoki ota layout haqida ma'lumot saqlamaydi, ular faqat o‘z kontentiga javob beradi:

// CandidatesPage.tsx
export default function CandidatesPage() {
  return (
    <div>
      <h2 className="text-2xl font-bold text-slate-800 mb-4">Nomzodlar ro‘yxati</h2>
      <p className="text-slate-600">Aktiv rezyumelar va suhbat bosqichidagi nomzodlar.</p>
    </div>
  );
}

// SettingsPage.tsx
export default function SettingsPage() {
  return (
    <div>
      <h2 className="text-2xl font-bold text-slate-800 mb-4">Tizim sozlamalari</h2>
      <p className="text-slate-600">Profil va xavfsizlik sozlamalari bo‘limi.</p>
    </div>
  );
}

3-qadam: Route'larni ichma-ich (nested) qilib e'lon qilish (AppRoutes.tsx)

React Router’da route’larni ichma-ich qilish uchun ota <Route> komponentining yopilish tegi ichiga bolakay <Route>lar joylashtiriladi:

import { Routes, Route } from 'react-router-dom';
import HomePage from './pages/HomePage';
import DashboardLayout from './layouts/DashboardLayout';
import CandidatesPage from './pages/CandidatesPage';
import SettingsPage from './pages/SettingsPage';

export default function AppRoutes() {
  return (
    <Routes>
      {/* 1. Oddiy sahifa */}
      <Route path="/" element={<HomePage />} />

      {/* 2. NESTED ROUTES: Ota route */}
      <Route path="/dashboard" element={<DashboardLayout />}>
        {/* Bolakay route'lar (Nisbiy yo'l orqali yoziladi) */}
        <Route path="candidates" element={<CandidatesPage />} />
        <Route path="settings" element={<SettingsPage />} />
      </Route>
    </Routes>
  );
}

[!NOTE] Nisbiy yo‘l (Relative path) qoidasi:
Bolakay route'larning path atributiga / (boshlang‘ich slesh) yozilmaydi!

  • path="candidates" deb yozsangiz, u avtomatik tarzda ota yo‘l bilan birlashib /dashboard/candidates ga aylanadi.
  • Agar siz adashib /candidates (boshida slesh bilan) deb yozsangiz, bu root darajadagi mutlaq yo‘l deb hisoblanadi.

Jarayon qanday ishlaydi?

Foydalanuvchi brauzerda https://saytingiz.uz/dashboard/candidates manzilini ochganda:

  1. Ota moslik topiladi: React Router dastlab URL’ning boshlanish qismi (/dashboard) bo‘yicha <DashboardLayout /> komponentini topadi va uni ekranga chizadi.
  2. Ichki o‘tish aniqlanadi: Qolgan /candidates qismi bo‘yicha bolakay <Route path="candidates"> ni topadi.
  3. Outlet o‘rniga joylashadi: <DashboardLayout /> ichidagi <Outlet /> komponenti o‘rniga avtomatik tarzda <CandidatesPage /> komponenti keltirib joylashtiriladi.

Foydalanuvchi "Sozlamalar" havolasini bosganda, ota layout joyida qoladi, butun sahifa qayta yuklanmasdan faqat <Outlet /> ichidagi qism <SettingsPage />ga almashadi!


Ko‘p qavatli (Deeply Nested) marshrutlar

Nesting faqat 1 qavat bilan chegaralanmaydi. Siz xohlagancha qavatlar yaratishingiz mumkin:

<Route path="/dashboard" element={<DashboardLayout />}>
  <Route path="candidates" element={<CandidatesLayout />}>
    <Route path=":id" element={<CandidateDetail />} />
    <Route path=":id/edit" element={<CandidateEdit />} />
  </Route>
</Route>

Bu holatda:

  • /dashboard/candidates/15 manzilida DashboardLayout $\rightarrow$ uning ichidagi CandidatesLayout $\rightarrow$ uning ichidagi CandidateDetail komponenti zanjirsimon bir-birining <Outlet /> darchasiga joylashadi.

Eng ko‘p yo‘l qo‘yiladigan 2 ta xato

[!CAUTION] 1-xato: Ota komponentda <Outlet />ni yozishni unutish.
Natijada URL manzil o‘zgaradi, lekin ekranda bolakay komponent ko‘rinmaydi, faqat ota layout chizilib turadi. Doimo ota qolip ichida <Outlet /> borligini tekshiring!

[!WARNING] 2-xato: Bolakay route'ning oldiga / (slesh) qo‘yib yuborish.
<Route path="/dashboard"> ichida <Route path="/candidates"> deb yozilsa, nisbiylik buzilishi mumkin. Bolakaylarda har doim bosh sleshsiz: path="candidates" ko‘rinishida yozish eng to‘g‘ri amaliyotdir.


Xulosa

Nested routes — React Router arxitekturasining eng qudratli imkoniyatlaridan biridir:

  • Layoutlarni ajratish: Umumiy navigatsiya panellari takrorlanmasdan bir marta yoziladi.
  • <Outlet />: Bolakay marshrutlarni dinamik render qilish uchun mas'ul bo‘lgan o‘rinbosar komponent.
  • Nisbiy yo‘llar: Bolakaylar ota yo‘l nomini takrorlamasdan qisqa va qulay shakllanadi.