Series: React Router Lesson 21

useLocation — Joriy URL va location ma'lumotlari

React Router'da useLocation hook'i: location obyekti (pathname, search, hash, state, key), sahifalararo yashirin ma'lumot uzatish, analitika va qayta yo'naltirish (redirect back).

21-dars

useLocation — Joriy URL va location ma'lumotlari

Tasavvur qiling, siz pochta xizmatidasiz va qo‘lingizga kuryer orqali muhrlangan xat keldi. Xatning ustida nafaqat rasmiy manzil (pathname) yozilgan, balki konvertning ichiga jo‘natuvchining qo‘shimcha maxfiy xabarlari yoki yuklari (state) ham solingan bo‘lishi mumkin.

React Router’dagi useLocation hook’i aynan mana shu "pochta konverti" vazifasini bajaradi. U sizga ayni daqiqada foydalanuvchi qaysi URL manzilda turganini aytib berishdan tashqari, sahifalararo o‘tish vaqtida jo‘natilgan har qanday yashirin ma'lumotlarni (state) qabul qilib olish imkonini beradi.


useLocation nimalarni qaytaradi?

Komponentingiz ichida const location = useLocation(); deb chaqirsangiz, u React Router tomonidan taqdim etiladigan Location obyektini qaytaradi:

import { useLocation } from 'react-router-dom';

function CurrentPage() {
  const location = useLocation();
  console.log(location);
  
  return <div>Hozirgi sahifa: {location.pathname}</div>;
}

Ushbu location obyekti quyidagi 5 ta asosiy xususiyatdan (property) iborat:

{
  "pathname": "/dashboard/candidates",
  "search": "?status=active&page=2",
  "hash": "#interview-section",
  "state": { "from": "sidebar", "role": "admin" },
  "key": "2j4k9l"
}

Obyekt maydonlarining vazifasi:

  1. pathname (string): Domen nomidan keyingi asosiy yo‘l. Masalan: "/dashboard/candidates".
  2. search (string): URL’dagi ? belgisi bilan boshlanuvchi barcha query (search) parametrlar qatori. Masalan: "?status=active&page=2".
  3. hash (string): Sahifaning aniq bir qismiga (anchor) yo‘naltiruvchi # belgisi bilan boshlangan qism. Masalan: "#interview-section".
  4. state (any | null): Navigatsiya orqali (<Link> yoki navigate() orqali) fonga yashirib uzatilgan ixtiyoriy JavaScript ma'lumotlari. Brauzer URL satrida ko‘rinmaydi!
  5. key (string): Har bir navigatsiya va brauzer tarixi yozuvi uchun React Router tomonidan generatsiya qilinadigan noyob kalit (masalan: "2j4k9l" yoki "default").

useLocationning eng muhim 3 ta amaliy vazifasi

1. Sahifalar o‘zgarishini kuzatish (Analytics va Pageview tracking)

Foydalanuvchi har safar boshqa sahifaga o‘tganda Google Analytics, Yandex Metrika yoki o‘zingizning backend serveringizga "Foydalanuvchi yangi sahifani ochdi" degan hodisani yuborish kerak bo‘ladi. location.pathname o‘zgarishini useEffect orqali poylab turish mumkin:

import { useEffect } from 'react';
import { useLocation } from 'react-router-dom';

export default function AnalyticsTracker() {
  const location = useLocation();

  useEffect(() => {
    // Foydalanuvchi qaysi URL'ga o'tganini tizimga qayd qilamiz:
    console.log(`[Analytics] Sahifa ochildi: ${location.pathname}${location.search}`);
    
    // Masalan: window.gtag('event', 'page_view', { page_path: location.pathname });
  }, [location]);

  return null; // Ko'rinmas yordamchi komponent
}

2. Sahifalararo yashirin ma'lumot uzatish (state)

Tasavvur qiling, sizda nomzodlar ro‘yxati bor. Foydalanuvchi biror nomzodning kartochkasini bosganda uning batafsil sahifasiga o‘tishi kerak. Nomzodning ba'zi qo‘shimcha ma'lumotlarini (masalan, qaysi sahifadan o‘tgani yoki vaqtincha filtr parametrlarini) URL manziliga tiqishtirmasdan, state orqali uzatish mumkin.

1-qadam: Ma'lumotni jo‘natish (CandidatesList.tsx)

Ma'lumotni navigate() funksiyasi orqali ham, yoki <Link> komponentining state prop'i orqali ham jo‘natish mumkin:

import { useNavigate, Link } from 'react-router-dom';

export default function CandidatesList() {
  const navigate = useNavigate();

  const handleOpenDetail = (id: number) => {
    // 1-usul: navigate orqali state uzatish
    navigate(`/dashboard/candidates/${id}`, {
      state: {
        fromPage: 'Nomzodlar ro‘yxati (Filtr: Dasturchilar)',
        openedAt: Date.now(),
      },
    });
  };

  return (
    <div className="p-6 space-y-4">
      <h2 className="text-xl font-bold">Nomzodlar</h2>

      {/* 2-usul: Link tegi orqali state uzatish */}
      <Link
        to="/dashboard/candidates/42"
        state={{ fromPage: 'Asosiy banner', openedAt: Date.now() }}
        className="text-indigo-600 underline block"
      >
        Nomzod #42 (Link orqali o‘tish)
      </Link>

      <button
        onClick={() => handleOpenDetail(15)}
        className="px-4 py-2 bg-indigo-600 text-white rounded-lg"
      >
        Nomzod #15 tafsilotini ko‘rish
      </button>
    </div>
  );
}

2-qadam: Ma'lumotni qabul qilib olish (CandidateDetail.tsx)

Qabul qiluvchi sahifada useLocation orqali location.state tekshiriladi:

import { useParams, useLocation, Link } from 'react-router-dom';

interface NavigationState {
  fromPage?: string;
  openedAt?: number;
}

export default function CandidateDetail() {
  const { id } = useParams<{ id: string }>();
  const location = useLocation();

  // TypeScript uchun state tipini aniqlashtiramiz
  const state = location.state as NavigationState | null;

  return (
    <div className="p-6 bg-white rounded-xl shadow-sm border border-slate-200">
      <h1 className="text-2xl font-bold text-slate-800">Nomzod ID: {id}</h1>

      {state?.fromPage && (
        <div className="mt-4 p-3 bg-emerald-50 border border-emerald-200 rounded-lg text-emerald-800 text-sm">
          <span>Manba: Siz bu sahifaga <b>"{state.fromPage}"</b> bo‘limidan keldingiz.</span>
          {state.openedAt && (
            <span className="block text-xs text-emerald-600 mt-1">
              O‘tish vaqti: {new Date(state.openedAt).toLocaleTimeString()}
            </span>
          )}
        </div>
      )}

      <div className="mt-6">
        <Link to="/dashboard/candidates" className="text-slate-600 hover:text-slate-900 underline text-sm">
          &larr; Ro‘yxatga qaytish
        </Link>
      </div>
    </div>
  );
}

3. Eng mashhur namuna: "Avvalgi sahifaga qaytarish" (Redirect Back after Login)

Tasavvur qiling: foydalanuvchi tizimga kirmagan holda to‘g‘ridan-to‘g‘ri maxfiy sahifaga kirdi (masalan: /dashboard/candidates/new). Tizim uni avtomatik ravishda /login sahifasiga yo‘naltiradi.

Agar biz uning qayerdan kelganini (from: location) eslab qolmasak, u login qilgach bosh sahifaga tushib qoladi va yana o‘sha manzilni qidirib yurishga majbur bo‘ladi.

useLocation yordamida bu muammo quyidagicha hal qilinadi:

Himoyalangan yo‘lda manzilni saqlab /loginga yuborish (ProtectedRoute.tsx):

import { Navigate, useLocation } from 'react-router-dom';

export default function ProtectedRoute({ children }: { children: React.ReactNode }) {
  const location = useLocation();
  const isAuthenticated = false; // Tizimga kirmagan deb tasavvur qilamiz

  if (!isAuthenticated) {
    // Foydalanuvchining ayni paytdagi manzilini state'ga solib login'ga haydaymiz:
    return <Navigate to="/login" state={{ from: location }} replace />;
  }

  return <>{children}</>;
}

Login sahifasida uni o‘sha sahifaga qaytarish (LoginPage.tsx):

import { useNavigate, useLocation } from 'react-router-dom';

interface LocationState {
  from?: {
    pathname: string;
  };
}

export default function LoginPage() {
  const navigate = useNavigate();
  const location = useLocation();

  const state = location.state as LocationState | null;
  // Agar oldingi sahifa bo'lsa o'shanga, yo'qsa /dashboard'ga yuboramiz
  const from = state?.from?.pathname || '/dashboard';

  const handleLogin = () => {
    // Login muvaffaqiyatli bo'ldi deb hisoblaymiz:
    navigate(from, { replace: true });
  };

  return (
    <div className="p-8 max-w-sm mx-auto">
      <h2 className="text-xl font-bold mb-4">Tizimga kirish</h2>
      {state?.from && (
        <p className="mb-4 text-xs text-amber-600 bg-amber-50 p-2 rounded">
          Davom etish uchun avval tizimga kiring.
        </p>
      )}
      <button
        onClick={handleLogin}
        className="w-full py-2 bg-indigo-600 text-white rounded-lg"
      >
        Kirish va davom etish
      </button>
    </div>
  );
}

location.state haqida muhim eslatmalar

[!WARNING] 1. location.state har doim ham mavjud bo‘lmasligi mumkin! Agar foydalanuvchi sahifaga havolani bosmasdan, brauzer manzil satriga URL'ni to‘g‘ridan-to‘g‘ri terib kirsa yoki havolani do‘stiga jo‘natsa, location.state qiymati null yoki undefined bo‘ladi. Shuning uchun kod yozishda doimo state?.fromPage ko‘rinishidagi tekshiruv (optional chaining) yoki fallback qiymat qo‘yish shart!

[!NOTE] 2. Sahifa yangilanganda (Refresh) nima bo‘ladi? Brauzer sahifasi yangilanganda (F5) location.state o‘chib ketmaydi! Chunki React Router uni brauzerning ichki history.state xotirasiga yozib qo‘yadi. Faqat yangi bo‘sh vkladka ochilib URL terilgandagina state mavjud bo‘lmaydi.


Xulosa

useLocation hook'i ilovangiz joriy navigatsiya holatini to‘liq nazorat qilish imkoniyatini beradi:

  • pathname orqali qaysi sahifa ochiqligini aniqlash va analitika yig‘ish;
  • state orqali URL’ga chiqarmasdan sahifalar o‘rtasida maxfiy ma'lumotlarni uzatish;
  • Tizimga kirgandan so‘ng foydalanuvchini aynan u to‘xtagan sahifaga qaytarish (redirect back) arxitekturasini yaratish.